Bốn bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển đất nước và yêu cầu hiện thực hóa ở Thủ đô

Đây không đơn thuần là những nhiệm vụ trước mắt mà là sự chuyển đổi căn bản về tư duy lãnh đạo, quản trị quốc gia, mô hình phát triển và bảo đảm an ninh quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Đối với Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và đối ngoại - việc quán triệt và triển khai hiệu quả bốn bước chuyển chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hà Nội không chỉ là địa phương thực hiện chủ trương của Trung ương mà còn phải trở thành địa bàn đi đầu, hình mẫu trong hiện thực hóa các quyết sách chiến lược của Đảng.

Nâng cao năng lực lãnh đạo, nền tảng phát triển

Bước chuyển đầu tiên mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh là nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và chất lượng vận hành của bộ máy nhà nước. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm mọi chủ trương đúng đắn được tổ chức thực hiện hiệu quả. Trong điều kiện hiện nay, năng lực lãnh đạo không chỉ thể hiện ở việc ban hành nghị quyết đúng mà còn được đo bằng hiệu quả tổ chức thực hiện, khả năng chuyển hóa chủ trương thành kết quả cụ thể phục vụ nhân dân và doanh nghiệp.

Đối với Hà Nội, yêu cầu này càng cấp thiết bởi quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh, khối lượng công việc quản lý đồ sộ và vai trò trung tâm của cả nước. Mỗi quyết định của thành phố đều có tác động lan tỏa tới nhiều vùng, nhiều lĩnh vực.

Thực tiễn cho thấy, nhiều điểm nghẽn của Hà Nội thời gian qua chủ yếu nằm ở tổ chức thực hiện, phối hợp liên ngành, phân cấp, phân quyền, trách nhiệm người đứng đầu và chất lượng đội ngũ cán bộ. Vì vậy, thành phố tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Việc xây dựng chính quyền số, xã hội số, công dân số phải được xem là giải pháp đột phá để nâng cao hiệu lực quản trị. Mỗi quy trình hành chính cần được số hóa, minh bạch hóa và giám sát bằng dữ liệu nhằm giảm chi phí xã hội, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và nâng cao niềm tin của nhân dân.

Quản trị thống nhất không gian phát triển - giải phóng nguồn lực phát triển nhanh và bền vững

Bước chuyển chiến lược thứ hai là quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả nguồn lực quốc gia. Đây là tư duy quản trị vượt qua cách tiếp cận phát triển theo địa giới hành chính khép kín để hướng tới liên kết vùng, liên kết ngành và tối ưu hóa các nguồn lực.

Đối với Hà Nội, nội dung này có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc. Là hạt nhân của Vùng Thủ đô, Hà Nội không thể phát triển nếu tách rời Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Ninh Bình và các địa phương trong vùng đồng bằng sông Hồng. Mọi quy hoạch về giao thông, logistics, công nghiệp công nghệ cao, giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường đều cần được đặt trong tổng thể không gian phát triển thống nhất.

Việc triển khai Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang mở ra cơ hội rất lớn để Hà Nội tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng hiện đại. Nguồn lực lớn nhất của Hà Nội không chỉ là ngân sách mà còn là chất lượng thể chế, nguồn nhân lực, hệ thống đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp và khả năng thu hút đầu tư quốc tế.

Quản trị thống nhất không gian phát triển cũng đồng nghĩa với việc sử dụng hiệu quả từng mét vuông đất, từng đồng vốn đầu tư công, từng dự án phát triển đô thị, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Nếu thực hiện tốt bước chuyển này, sẽ tạo ra không gian phát triển mới với năng lực cạnh tranh vượt trội, góp phần dẫn dắt tăng trưởng của cả vùng và cả nước.

Xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người

Bước chuyển chiến lược thứ ba thể hiện rõ tư duy phát triển mới của Đảng: Chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ sang phát triển dựa trên năng suất, tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực. Đây chính là con đường mà mọi quốc gia phát triển đều phải lựa chọn. Đối với Hà Nội, lợi thế lớn nhất không nằm ở tài nguyên thiên nhiên mà ở nguồn lực trí tuệ. Thành phố tập trung hàng trăm trường đại học, học viện, viện nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân và lực lượng lao động chất lượng cao lớn nhất cả nước.

Muốn biến lợi thế thành động lực phát triển, Hà Nội cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, thúc đẩy liên kết giữa nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu; hình thành nhiều trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, các khu công nghệ cao, trung tâm tài chính, trung tâm trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và bán dẫn. Cùng với đó là phát triển mạnh kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp văn hóa và dịch vụ chất lượng cao.

Đặc biệt, cần coi đầu tư cho con người là đầu tư cho phát triển bền vững. Mọi chính sách phải hướng tới phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút nhân tài, xây dựng môi trường làm việc sáng tạo, khuyến khích khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và phát huy tối đa tiềm năng của mỗi người dân. Một Hà Nội phát triển bằng tri thức sẽ không chỉ đóng góp lớn cho tăng trưởng GDP mà còn trở thành trung tâm sáng tạo hàng đầu của khu vực Đông Nam Á.

Chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu, khả năng thích ứng và bảo vệ vững chắc đất nước

Bước chuyển chiến lược thứ tư phản ánh tư duy phát triển gắn chặt với bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới. Thế giới đang chứng kiến những biến động khó lường từ cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột vũ trang, thiên tai cực đoan, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh mạng, an ninh năng lượng và các thách thức phi truyền thống. Trong bối cảnh đó, phát triển không thể tách rời yêu cầu nâng cao khả năng chống chịu và thích ứng. Đối với Hà Nội, điều này có ý nghĩa rất thực tiễn. Thành phố cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiện đại; nâng cao năng lực dự báo chiến lược; phát triển hạ tầng số an toàn; bảo đảm an ninh mạng; xây dựng đô thị thông minh có khả năng ứng phó với thiên tai, úng ngập và biến đổi khí hậu.

Song song với đó là tiếp tục xây dựng khu vực phòng thủ Thủ đô ngày càng vững chắc, kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận lòng dân ngày càng vững mạnh. Mỗi công trình hạ tầng lớn, mỗi dự án giao thông, mỗi khu công nghệ cao hay trung tâm dữ liệu đều cần được tính toán theo tư duy lưỡng dụng, vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh khi cần thiết. Đồng thời, Hà Nội phải tiếp tục giữ gìn bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội, xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh, bởi sức mạnh văn hóa và lòng yêu nước chính là nền tảng tạo nên sức chống chịu của quốc gia trước mọi thách thức.

Biến tầm nhìn chiến lược thành động lực phát triển

Bốn bước chuyển chiến lược trong phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo thành một chỉnh thể thống nhất, từ xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, đổi mới quản trị quốc gia, chuyển đổi mô hình tăng trưởng đến nâng cao năng lực phòng ngừa và bảo vệ đất nước. Mỗi bước chuyển đều bổ trợ cho nhau, hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, giàu mạnh và hùng cường trong kỷ nguyên mới.

Đối với Hà Nội, việc cụ thể hóa bốn bước chuyển chiến lược không chỉ là yêu cầu thực hiện nghị quyết của Đảng mà còn là cơ hội để khẳng định vai trò đầu tàu, trung tâm đổi mới sáng tạo và động lực tăng trưởng của quốc gia.

Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, Thủ đô Hà Nội tiếp tục phát huy truyền thống nghìn năm văn hiến, tinh thần tiên phong và khát vọng vươn lên, biến các định hướng chiến lược của Trung ương thành những chương trình hành động cụ thể, những công trình phát triển thiết thực và những giá trị mới cho đất nước. Đó chính là cách Hà Nội hiện thực hóa vai trò trái tim của cả nước, đồng hành cùng dân tộc trên con đường xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc và phát triển bền vững.