Thủ đoạn "vẽ bệnh” rùng rợn lừa dối bệnh nhân: Chà đạp nguyên tắc thiêng liêng của ngành y

Hành vi trục lợi vượt ranh giới y đức

Công an tỉnh Nghệ An vừa khởi tố 10 bị can làm việc tại Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An (địa chỉ số 72 đường Lê Lợi, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An) để điều tra hành vi lừa dối khách hàng đã tạo nên làn sóng phẫn nộ trong dư luận.

Theo kết quả điều tra ban đầu, phòng khám này được thành lập từ khoảng tháng 9-2024 dưới pháp nhân Công ty TNHH Y học Nghệ An, hoạt động trong lĩnh vực khám nam khoa và sản phụ khoa. Sau khi đi vào hoạt động, đại diện phòng khám đã tuyển dụng một số bác sĩ, nhân viên y tế, đồng thời thuê bằng bác sĩ và sử dụng cả những người không có chuyên môn để tham gia tư vấn, khám chữa bệnh.

Theo cơ quan công an, một trong những cách thức được sử dụng là bơm sữa đậu nành vào niệu đạo rồi hút ngược trở lại để tạo hiện tượng giống dịch mủ nhằm khiến bệnh nhân tin rằng mình đang mắc tình trạng viêm nhiễm nặng. Thậm chí, nhân viên phòng khám còn dùng thuốc mỡ Acyclovir bôi lên cổ tử cung rồi sử dụng máy soi để tạo hình ảnh giả mưng mủ và kết luận bệnh nhân mắc bệnh phụ khoa nghiêm trọng hay dùng dụng cụ kim loại tác động vào tử cung gây đau đớn để tạo tâm lý hoang mang cho bệnh nhân.

Theo hồ sơ điều tra ban đầu, nhiều bệnh nhân sau khi được thông báo có nguy cơ vô sinh, ung thư hoặc gặp biến chứng nghiêm trọng đã chấp nhận chi trả hàng chục triệu đồng cho các gói điều trị. Tuy nhiên, trên thực tế, những gì họ được thực hiện chỉ là các thủ thuật đơn giản như vệ sinh, súc rửa hoặc cắt bao quy đầu.

Đến nay, cơ quan điều tra xác định đã có hàng nghìn lượt người đến khám tại phòng khám này và đang tiếp tục làm việc với nhiều người được xác định là bị hại.

Từ góc độ chuyên môn, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Ôxy cao áp nhận định, đây không chỉ là hành vi lừa đảo mà còn là một hình thức bạo hành y khoa (medical abuse) cực kỳ tàn khốc, vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc “Primum non nocere” (Trước tiên là không làm hại) của ngành y. Những thủ thuật này trực tiếp tàn phá các cấu trúc giải phẫu nhạy cảm và để lại di chứng thực thể nặng nề.

Phân tích về các hành vi mà phòng khám sử dụng để “vẽ bệnh” moi tiền đối với sức khỏe người dân, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho biết, việc bơm sữa đậu nành vào niệu đạo có thể gây rách niêm mạc, nhiễm khuẩn, viêm niệu đạo, tiểu máu và về lâu dài làm tăng nguy cơ hẹp niệu đạo. Bôi thuốc mỡ Acyclovir lên cổ tử cung khi không có chỉ định có thể gây kích ứng, viêm do hóa chất và làm rối loạn môi trường bảo vệ tự nhiên của âm đạo - cổ tử cung. Dùng dụng cụ kim loại chọc vào buồng tử cung có thể gây chảy máu, nhiễm trùng, thủng tử cung hoặc dính buồng tử cung, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Các chuyên gia y tế còn lo ngại, cú sốc khi phát hiện mình bị lừa về tình trạng sức khỏe có thể gây tổn thương tâm lý sâu sắc, làm suy giảm niềm tin của người bệnh vào hệ thống y tế. Đây là hệ lụy xã hội đáng lo ngại, bởi mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân vốn được xây dựng trên nền tảng của sự tin cậy, nơi người bệnh trao gửi sức khỏe và tính mạng dựa vào chuyên môn, đạo đức của người thầy thuốc.

Khi niềm tin này bị phản bội bởi các cơ sở khám chữa bệnh giả mạo hoặc hành vi trục lợi, người bệnh có thể hình thành tâm lý phòng vệ, trở nên nghi ngờ các chỉ định y khoa, e ngại xét nghiệm hoặc trì hoãn điều trị. Một số người còn đánh đồng sai phạm của cá nhân với toàn bộ hệ thống y tế, kể cả những cơ sở uy tín.

Về lâu dài, trải nghiệm tiêu cực này có thể dẫn đến tình trạng né tránh chăm sóc y tế hoặc sợ đi khám. Khi thực sự mắc bệnh, họ có thể chậm trễ tiếp cận điều trị, bỏ lỡ thời điểm can thiệp hiệu quả khiến bệnh tiến triển nặng hơn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Nhận diện các thủ đoạn lừa đảo

Từ vụ việc chấn động dư luận này, dựa trên mô thức hoạt động của các tổ chức lừa đảo y tế, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng khuyến cáo, người dân cần nâng cao cảnh giác trước những thủ đoạn lợi dụng tâm lý lo lắng về sức khỏe để trục lợi.

Thứ nhất là cần cảnh giác cao độ với các chiến dịch quảng cáo khám chữa bệnh trên mạng xã hội với mức giá cực rẻ, chỉ từ 99.000 đến 199.000 đồng. Đây có thể là “mồi nhử” nhằm thu hút bệnh nhân, sau đó các đối tượng sử dụng thủ đoạn gây áp lực, ép người bệnh chi trả cho những gói dịch vụ có giá trị hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng. Khi đến cơ sở y tế, nếu phát hiện nhân viên, bác sĩ không đeo thẻ tên, chức danh không rõ ràng, hoặc bác sĩ là người nước ngoài nhưng không có phiên dịch viên hợp pháp, người bệnh cần lập tức cảnh giác và cân nhắc từ chối thăm khám.

Thứ hai là cần nhận diện các “cờ đỏ” (Red flag) trong quy trình chẩn đoán lâm sàng. Một cơ sở y tế chuẩn mực phải chẩn đoán bệnh dựa trên bằng chứng khoa học, xét nghiệm chuyên môn bài bản và trả kết quả bằng văn bản có xác nhận, chữ ký rõ ràng. Người dân cần cảnh giác nếu phòng khám bác bỏ kết quả từ các bệnh viện công lập uy tín; chỉ nhìn bằng mắt thường hoặc sử dụng máy soi tại chỗ để chiếu lên màn hình những hình ảnh mưng mủ không ghi rõ thông tin người bệnh; đồng thời đưa ra những kết luận gây sốc như ung thư, vô sinh ngay lập tức nhằm tạo tâm lý hoang mang và thúc ép người bệnh chi trả.

Thứ ba là cần bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền tự quyết y khoa. Tuyệt đối không ký bất kỳ giấy tờ cam kết vay nợ, đóng tiền nâng cấp “gói dịch vụ không đau” hoặc gọi điện cho người nhà chuyển khoản khi đang nằm trên bàn khám, bàn thủ thuật trong trạng thái hoảng loạn hoặc đau đớn. Người bệnh có quyền yêu cầu bác sĩ dừng ngay mọi thủ thuật, rút thiết bị ra khỏi cơ thể, ngồi dậy, mặc quần áo và ra về. Không ai được phép thực hiện thủ thuật xâm lấn khi chưa có sự đồng thuận hoàn toàn và tỉnh táo của người bệnh.

Cuối cùng, nếu nghi ngờ mình đang bị đe dọa, ép buộc hoặc lừa đảo, người dân cần bình tĩnh lưu giữ toàn bộ bằng chứng như biên lai thu tiền, phiếu khám bệnh, toa thuốc, kết quả xét nghiệm, nội dung trao đổi và các tài liệu liên quan; đồng thời báo cáo cho đường dây nóng của Sở Y tế địa phương hoặc cơ quan công an.

Dưới góc độ pháp luật, các hành vi cố tình thổi phồng bệnh tật, tạo dựng tổn thương giả, bơm bôi dị vật để làm giả tình trạng bệnh lý hoặc ép buộc bệnh nhân chi trả tiền với mục đích chiếm đoạt có thể bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật, trong đó có thể bao gồm trách nhiệm hình sự về hành vi “Lừa dối khách hàng” theo Điều 198 Bộ luật Hình sự. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện hành vi có thể phải chịu các hình thức xử phạt nghiêm khắc, bao gồm phạt tiền, phạt tù và các biện pháp xử lý liên quan đến hoạt động hành nghề.

Vụ việc tại Nghệ An một lần nữa cho thấy, trong lĩnh vực y tế, sự gian dối không chỉ khiến người bệnh thiệt hại về tiền bạc mà còn để lại những hệ lụy nặng nề đối với sức khỏe, tinh thần và niềm tin của xã hội.

Mỗi người dân chủ động nhận diện dấu hiệu bất thường, lưu giữ bằng chứng và tố giác hành vi sai phạm vừa bảo vệ quyền lợi của chính mình vừa góp phần làm trong sạch môi trường khám chữa bệnh, ngăn chặn những hành vi phản y đức tiếp tục gây tổn hại cho cộng đồng.