Việt Nam thúc đẩy hợp tác, đề cao hòa bình và luật pháp quốc tế tại AMM-59
Ngày 24-7, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59) và các hội nghị liên quan tại Manila, Philippines, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã tham dự chuỗi hoạt động đối ngoại quan trọng, gồm Lễ kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), đồng thời gặp gỡ Bộ trưởng Ngoại giao Hà Lan Tom Berendsen và Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Qatar Sultan bin Saad Al Muraikhi.
Các hoạt động thể hiện rõ thông điệp nhất quán của Việt Nam: đề cao hòa bình, đối thoại, hợp tác và thượng tôn pháp luật quốc tế; đồng thời thúc đẩy quan hệ thực chất với các đối tác, tranh thủ nguồn lực cho phát triển đất nước và đóng góp tích cực vào cấu trúc khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng.
Tại Lễ kỷ niệm 50 năm TAC, Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ma. Theresa P. Lazaro chủ trì sự kiện với sự tham dự của Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, hơn 60 đại diện các quốc gia thành viên và các bên tham gia TAC, trong đó có hơn 20 trưởng đoàn cấp bộ trưởng. Nhân dịp này, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN chứng kiến lễ ký văn kiện gia nhập TAC của Thụy Điển, Ba Lan, Romania và Litva, đưa số quốc gia và tổ chức quốc tế tham gia Hiệp ước lên 62 thành viên.
Việc ngày càng nhiều đối tác ngoài khu vực tham gia TAC cho thấy sức lan tỏa cũng như giá trị bền vững của văn kiện được ký kết từ năm 1976. Từ một cam kết khu vực, TAC đã trở thành biểu tượng cho tinh thần tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, đề cao đối thoại, hợp tác và xây dựng lòng tin.
Tại hội nghị cấp cao của các bên tham gia TAC diễn ra sau lễ ký, các đại biểu cùng nhìn lại chặng đường 50 năm của Hiệp ước trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn, cạnh tranh địa chính trị gia tăng, luật pháp quốc tế bị thách thức và chủ nghĩa đa phương chịu sức ép. Bộ trưởng Ngoại giao Philippines nhấn mạnh TAC đã góp phần tạo nền tảng hòa bình, ổn định, giúp Đông Nam Á chuyển mình từ một khu vực nhiều biến động thành một động lực phát triển kinh tế quan trọng của thế giới. Trong bối cảnh hòa bình mong manh hiện nay, hợp tác không còn đơn thuần là lựa chọn mà đã trở thành một tất yếu chiến lược.
Phát biểu tại phiên thảo luận về tăng cường an ninh và hợp tác biển, Đoàn Việt Nam khẳng định các nguyên tắc của TAC là “bộ quy tắc nền tảng” định hướng quan hệ giữa các quốc gia trong và ngoài khu vực. Việt Nam nhấn mạnh những nguyên tắc đã được thử thách qua thời gian như tôn trọng chủ quyền, không sử dụng vũ lực và giải quyết hòa bình các tranh chấp không chỉ có ý nghĩa trên đất liền mà còn là cơ sở thúc đẩy quan hệ giữa các quốc gia trên các vùng biển và đại dương kết nối khu vực.
Đoàn Việt Nam tái khẳng định lập trường nguyên tắc của ASEAN về an ninh biển, trong đó đề cao việc tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Theo đó, việc tuân thủ đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), cũng như nỗ lực xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất, hiệu quả, là sự cụ thể hóa trực tiếp các nguyên tắc của TAC trong lĩnh vực an ninh và hợp tác biển.
Việt Nam cũng nhấn mạnh tinh thần hợp tác của TAC chính là hạt nhân góp phần kiến tạo các cơ chế an ninh khu vực rộng lớn hơn như Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Cấp cao Đông Á (EAS), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+) và định hình Quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP). Việt Nam kêu gọi các bên cùng chuyển hóa lòng tin chiến lược thành những chương trình hợp tác cụ thể, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung.
Gặp song phương bên lề hội nghị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đã trao đổi với Bộ trưởng Ngoại giao Hà Lan Tom Berendsen về các biện pháp thúc đẩy quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Hà Lan. Bộ trưởng trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ quý báu của Hà Lan dành cho Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua, đặc biệt trong giáo dục và đào tạo. Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam được nhắc tới như một biểu tượng sinh động của tình hữu nghị và hợp tác giáo dục giữa hai nước.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị Hà Lan tiếp tục mở rộng các chương trình đào tạo, trao đổi học thuật và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam. Về phần mình, Bộ trưởng Tom Berendsen đánh giá cao các thành tựu phát triển của Việt Nam; cho rằng sự ổn định về chính trị, xã hội và hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện là những lợi thế quan trọng giúp Việt Nam thu hút các dòng đầu tư chất lượng cao, trong đó có đầu tư từ Hà Lan và châu Âu.
Hai bên nhất trí tăng cường trao đổi đoàn các cấp, nhất là cấp cao, đồng thời phối hợp tổ chức Kỳ họp lần thứ 9 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Hà Lan về thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý nước tại Việt Nam. Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị Hà Lan sớm phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA), tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư.
Một nội dung nổi bật trong cuộc gặp là tiềm năng hợp tác về bán dẫn và công nghệ cao. Hai Bộ trưởng nhất trí thúc đẩy việc thiết lập khuôn khổ hợp tác trong lĩnh vực bán dẫn, đào tạo nhân lực kỹ thuật chất lượng cao, nghiên cứu - phát triển và kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Hai bên cũng trao đổi về khả năng tăng cường hợp tác giữa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Viettel với ASML cùng các doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và đào tạo của Hà Lan, qua đó góp phần nâng cao năng lực công nghệ và thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam.
Gặp Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Qatar Sultan bin Saad Al Muraikhi, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã gửi lời chia buồn sâu sắc của lãnh đạo cấp cao Việt Nam và của cá nhân Bộ trưởng tới Nhà nước, Hoàng gia và nhân dân Qatar trước việc cựu Quốc vương Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani từ trần. Bộ trưởng khẳng định Việt Nam luôn trân trọng những tình cảm tốt đẹp và những đóng góp quan trọng của cựu Quốc vương đối với quan hệ hữu nghị giữa hai nước.
Trao đổi về quan hệ song phương, hai bên nhất trí phối hợp thúc đẩy các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao và các cấp; mở rộng các dự án đầu tư; tiếp tục khai thác những lĩnh vực hợp tác phù hợp với tiềm năng, thế mạnh và nhu cầu phát triển của mỗi nước. Về tình hình Trung Đông, Quốc vụ khanh Sultan bin Saad Al Muraikhi chia sẻ những khó khăn, thiệt hại và tác động nặng nề của xung đột kéo dài đối với các quốc gia và người dân trong khu vực.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung bày tỏ chia sẻ sâu sắc, nhấn mạnh Việt Nam – với trải nghiệm của một dân tộc từng đi qua nhiều thập kỷ chiến tranh – luôn thấu hiểu giá trị của hòa bình, ổn định, đối thoại và hợp tác. Việt Nam mong muốn các bất đồng được giải quyết bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, vì lợi ích của nhân dân các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế. Bộ trưởng cũng đánh giá cao vai trò trung gian hòa giải và cách hành xử có trách nhiệm của Qatar trong việc góp phần hạ nhiệt căng thẳng, thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm các giải pháp hòa bình.