Chuẩn hóa năng lực ngoại ngữ cho giáo viên: Không áp dụng "đồng phục" cho tất cả các trường

Chia sẻ với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, Tiến sĩ Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phân tích những khó khăn, đồng thời nêu rõ các giải pháp và lộ trình thực hiện nhằm góp phần đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Còn khoảng cách giữa yêu cầu và năng lực thực tế của giáo viên

- Thưa ông, qua khảo sát thực tế, ông đánh giá như thế nào về năng lực ngoại ngữ của đội ngũ giáo viên hiện nay trước mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học?

- Dự kiến đến khoảng giữa tháng 8-2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hoàn tất việc tổng hợp kết quả khảo sát năng lực tiếng Anh của giáo viên trên cả nước. Bước đầu ghi nhận tại một số địa phương cho thấy, đội ngũ giáo viên tiếng Anh cơ bản đáp ứng được yêu cầu giảng dạy. Tuy nhiên, với các giáo viên khác dạy môn học bằng tiếng Anh, đây vẫn là một thách thức lớn. Họ cần bổ sung nhiều kỹ năng, từ việc thiết kế bài giảng, khả năng sử dụng ngôn ngữ cho đến vốn từ vựng chuyên môn.

Thực tế cho thấy đang có khoảng cách nhất định giữa yêu cầu môn học và năng lực thực của giáo viên. Thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tập trung bồi dưỡng để đội ngũ này có thể đảm đương việc giảng dạy một phần chương trình bằng tiếng Anh tại các trường phổ thông.

- Để quá trình chuẩn hóa năng lực ngoại ngữ cho giáo viên thành công, theo ông đâu là những yếu tố then chốt?

- Tôi cho rằng để mục tiêu này trở thành hoạt động thường xuyên và hiệu quả, quan trọng nhất chính là vai trò và ý thức tự học của nhà giáo.

Nhiều thầy cô đã được đào tạo từ lâu, trong khi chuẩn đầu ra hiện nay đã thay đổi rất nhiều so với trước đây. Với những giáo viên lớn tuổi, việc học ngoại ngữ là một rào cản lớn, đòi hỏi sự nỗ lực và quyết tâm rất cao. Bên cạnh đó, cần có chương trình bồi dưỡng phù hợp dành cho giáo viên. Bộ sẽ nghiên cứu cùng các trường sư phạm và đơn vị đào tạo để xây dựng chương trình sát thực tế.

Cuối cùng, các nhà trường phải tạo ra môi trường sử dụng ngoại ngữ và điều kiện tốt nhất để thầy cô tự nâng cao năng lực.

- Cụ thể hơn về tinh thần tự học ngoại ngữ, các thầy cô cần xác định tâm thế như thế nào, thưa ông?

- Trước hết, các thầy cô không được ngại khó, ngại rào cản. Nếu năng lực hiện tại còn hạn chế, thầy cô phải cố gắng và dành nhiều thời gian hơn cho nó, bên cạnh việc trau dồi chuyên môn nghiệp vụ cá nhân.

Tạo điều kiện cho giáo viên học tiếng Anh

- Vậy phía Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như chính quyền địa phương có những hỗ trợ cụ thể gì cho giáo viên trong hành trình tự học và nâng cao năng lực ngoại ngữ?

- Các nhà trường cần lập kế hoạch bồi dưỡng dựa trên kết quả khảo sát của Bộ, đồng thời tạo điều kiện về thời gian cho giáo viên tham gia học tập. Quan trọng nhất là phải xây dựng được môi trường sử dụng tiếng Anh trong trường học. Nếu học mà không dùng, kiến thức sẽ mai một rất nhanh. Nhà trường có thể thiết kế các khu vực chuyên biệt hoặc tổ chức các buổi sinh hoạt hoàn toàn bằng tiếng Anh để giáo viên rèn luyện sự tự tin và phát triển năng lực.

- Tại một số vùng khó khăn, ngay cả việc dạy tiếng Việt cho học sinh vẫn còn là thách thức. Với những địa bàn đặc thù này, lộ trình xây dựng môi trường tiếng Anh sẽ được triển khai ra sao, thưa ông?

- Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương không áp dụng "đồng phục" cho tất cả các trường. Do điều kiện kinh tế - xã hội các địa phương rất khác nhau, nên cần có lộ trình phù hợp.

Đối với những vùng mà học sinh chưa thạo tiếng Việt, ưu tiên hàng đầu vẫn là tập trung cho tiếng Việt. Chỉ sau khi các em đã thành thạo tiếng Việt mới tính đến việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Các địa phương là nơi hiểu rõ thực trạng nhất, do đó cần chủ động xây dựng lộ trình và kế hoạch riêng cho phù hợp với đặc thù của mình.

- Trân trọng cảm ơn ông!

“

Tự học ngoại ngữ không có nghĩa là học một mình. Mỗi giáo viên cần chủ động xây dựng kế hoạch học tập phù hợp, đồng thời khai thác hiệu quả sự hỗ trợ từ đồng nghiệp, nền tảng số và các công cụ công nghệ để duy trì, phát triển đồng đều 4 kỹ năng: Nghe, nói, đọc, viết...

Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng