Cảnh giác với nhiều thủ đoạn lợi dụng thiên tai để lừa đảo
Tình hình mưa lớn kéo dài và lũ quét xảy ra tại xã Mường Than, tỉnh Lai Châu đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng. Trong bối cảnh cả nước cùng hướng về vùng tâm lũ với tinh thần sẻ chia, hỗ trợ thì nhiều đối tượng xấu đã lợi dụng tình hình thiên tai để câu view, lừa đảo, gây hoang mang dư luận và làm tổn thương niềm tin của cộng đồng đối với các hoạt động thiện nguyện chính đáng.
Cắt ghép hình ảnh, tung tin giả về thiên tai
Nhờ tính kết nối mạnh mẽ, những năm qua mỗi khi xảy ra thiên tai, mạng xã hội đã trở thành một kênh thông tin, góp phần cập nhật tình hình thực tế rất nhanh chóng và thuận tiện. Song cũng chính bởi thế, mạng xã hội cũng là “mảnh đất màu mỡ" cho các đối tượng xấu lợi dụng nhằm "câu view", tăng tương tác cho tài khoản hoặc trang cá nhân.
Ngay sau khi lũ quét xảy ra tại Mường Than, một số tài khoản mạng xã hội đã đăng tải hình ảnh đá lở xảy ra đã lâu ở nơi khác nhưng lại gắn địa điểm tỉnh Lai Châu và viết chú thích như bản thân người dùng vừa thực sự trải qua nhằm tạo sự tin tưởng của cư dân mạng. Những hình ảnh cùng các dòng chữ viết như “mọi người ơi mới rơi thôi, may quá mình vừa đi qua”, “Đá còn lở nói gì đất”,…. đã khiến không ít người bày tỏ cảm xúc và chia sẻ các bài đăng này nhằm lan tỏa thông tin. Sự nhẹ dạ cả tin mà không phân biệt và không kiểm chứng tin thật - tin giả của nhiều người dùng mạng xã hội đã khiến các tin xấu độc lan truyền, tạo dư luận tiêu cực và thậm chí khiến chính người chia sẻ bài đăng đã vô tình vi phạm pháp luật.
Luật sư Nguyễn Anh Thơm, Trưởng đại diện Văn phòng luật sư Nguyễn Anh (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), cho biết theo Điều 95, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15-5-2026 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật mức phạt tiền từ 20-30 triệu đồng. Mức phạt có thể lên tới từ 30-50 triệu đồng với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Vì vậy, cơ quan Công an tỉnh Lai Châu khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác khi chia sẻ thông tin về thiên tai, mưa lũ. Người dân chỉ tiếp nhận, chia sẻ thông tin từ cơ quan nhà nước và cơ quan báo chí chính thống; kiểm chứng kỹ nội dung trước khi đăng tải hoặc chia sẻ trên mạng xã hội; không phát tán thông tin chưa được xác minh, thông tin sai sự thật hoặc nội dung giật gân, câu tương tác về thiên tai, mưa lũ. Mọi hành vi đăng tải, phát tán thông tin sai sự thật sẽ được cơ quan chức năng xác minh, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Giả mạo kêu gọi quyên góp cứu trợ để chiếm đoạt tài sản
Không chỉ đăng tải các hình ảnh sai sự thật để "câu view", tăng tương tác cho tài khoản hoặc trang cá nhân, thu hút người theo dõi nhằm phục vụ hoạt động quảng cáo hoặc bán hàng, đáng lo ngại hơn, nhiều đối tượng còn lợi dụng lòng trắc ẩn và mong muốn sẻ chia, ủng hộ của cộng đồng với đồng bào ở Mường Than nhằm thực hiện các hành vi lừa đảo.
Thủ đoạn phổ biến của các đối tượng xấu là tạo fanpage/tài khoản mạng xã hội ảo với tên gọi gần giống các tổ chức từ thiện, cơ quan nhà nước hoặc các quỹ uy tín rồi đăng tải lại video, hình ảnh thiệt hại do thiên tai tại xã Mường Than để kích thích lòng trắc ẩn của cộng đồng, kêu gọi ủng hộ đồng bào vùng lũ, và sau đó đề nghị người dân chuyển tiền ủng hộ trực tiếp vào tài khoản không thuộc tổ chức chính thức.
Trước tình hình này, Công an tỉnh Lai Châu đã phát đi cảnh báo: “Hiện nay, trên các mạng xã hội (Facebook, Zalo...) xuất hiện một số tài khoản giả mạo tổ chức, cá nhân kêu gọi quyên góp, ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng bởi đợt mưa lũ vừa qua tại xã Mường Than”. Lực lượng công an cũng khuyến cáo người dân “không nghe theo, không chuyển tiền ủng hộ vào các số tài khoản cá nhân hoặc các fanpage chưa được kiểm chứng” cũng như “cần kiểm tra kỹ thông tin về đơn vị tiếp nhận trước khi thực hiện giao dịch chuyển tiền”.
Mỗi một tin giả hoặc một lời kêu gọi quyên góp lừa đảo có thể gây ra những hậu quả khó lường, tạo ra hoang mang dư luận và làm xói mòn niềm tin của xã hội làm ảnh hưởng đến những người đang thực sự cần được giúp đỡ. Bởi vậy, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, lựa chọn các kênh ủng hộ chính thống và tích cực phối hợp với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, tố giác các hành vi tung tin giả, lừa đảo trên không gian mạng. Chỉ khi cộng đồng cùng hành động có trách nhiệm, lòng nhân ái mới được trao đúng nơi, đúng người và các đối tượng xấu mới không còn “đất diễn”.