Hà Nội triển khai thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa

Kế hoạch được xây dựng nhằm triển khai Quyết định số 3489/QĐ-UBND ngày 12-7-2026 của UBND thành phố Hà Nội ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình này, đồng thời cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp, lộ trình và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình thực hiện.

Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng triển khai mô hình

Theo kế hoạch, mục tiêu trước hết là bảo đảm việc triển khai Đề án được tiến hành kịp thời, đồng bộ và hiệu quả, bám sát các nội dung đã được xác định trong Quyết định số 3489/QĐ-UBND. Cùng với đó là cụ thể hóa từng nhiệm vụ, giải pháp thành các đầu việc rõ ràng, xác định cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, sản phẩm và thời hạn hoàn thành, qua đó nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, tránh chồng chéo, bỏ sót hoặc trùng lặp nhiệm vụ.

Kế hoạch yêu cầu lồng ghép việc thực hiện Đề án với các chương trình, kế hoạch và quy hoạch của thành phố, ưu tiên nguồn lực cho các dự án trọng điểm trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình triển khai. Đây được xem là yêu cầu quan trọng nhằm tạo sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và bảo đảm tính khả thi của mô hình thí điểm.

Một trong những nội dung trọng tâm của Kế hoạch là hoàn thiện thể chế. Thành phố xác định đây là điều kiện tiên quyết bởi mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" là mô hình thí điểm, chưa có tiền lệ và chưa có khuôn khổ pháp lý đầy đủ. Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục rà soát, bổ sung và xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù của cấp xã, phường, vừa bảo đảm tuân thủ quy định hiện hành, vừa tạo không gian linh hoạt cho đổi mới.

Trên cơ sở Luật Thủ đô năm 2026, thành phố sẽ nghiên cứu các cơ chế đặc thù liên quan đến tái định cư, giải phóng mặt bằng, chỉnh trang khu dân cư nhỏ lẻ, tổ chức lại không gian phát triển cũng như cơ chế để lại nguồn thu nhằm tăng tính chủ động, tự chủ và khả năng huy động nguồn lực cho địa bàn thí điểm.

Bên cạnh đó, thành phố nghiên cứu xây dựng cơ chế thí điểm có kiểm soát đối với các nội dung mới như tổ chức lại không gian phát triển, mô hình quản trị xã, phường phục vụ, cơ chế tham gia của người dân, đo lường chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc; đồng thời áp dụng các cơ chế linh hoạt về phân cấp, ủy quyền và phối hợp liên ngành để rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu quả điều hành.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện các quy định về công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình; thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân theo hướng nhanh chóng, hiệu quả và có phản hồi rõ ràng. Song song với đó là xây dựng hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá thống nhất, có khả năng định lượng, xác định rõ nguồn dữ liệu, phương pháp đo lường, cơ quan chịu trách nhiệm cập nhật và cơ chế công khai kết quả để phục vụ theo dõi, giám sát và điều chỉnh trong quá trình triển khai.

Triển khai thí điểm có trọng tâm, lộ trình rõ ràng

Theo Kế hoạch, việc thí điểm sẽ được triển khai tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm. Việc lựa chọn địa bàn được xác định trên cơ sở phù hợp với định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Để bảo đảm mô hình vận hành hiệu quả, thành phố yêu cầu xây dựng phương án quản trị địa phương phù hợp với điều kiện quy mô dân số, nhu cầu cung ứng dịch vụ công, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và yêu cầu quản lý nhà nước ngày càng tăng nhưng vẫn phải bảo đảm nguyên tắc không làm tăng biên chế. Việc triển khai thí điểm đồng thời gắn với chuẩn bị đồng bộ các điều kiện về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực, phương thức điều hành và cơ chế phối hợp liên ngành, tạo nền tảng để mô hình hoạt động thực chất, hiệu quả.

Kế hoạch yêu cầu đánh giá toàn diện các tác động của việc triển khai tại địa bàn thí điểm, từ nguồn lực, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, năng lực quản trị đến các điều kiện bảo đảm thực hiện. Đồng thời, nghiên cứu kỹ các tác động liên vùng, liên xã, liên phường về hạ tầng, giao thông, môi trường, dịch vụ đô thị, dân cư, an ninh, trật tự và tổ chức không gian phát triển; thiết lập cơ chế phối hợp với các địa phương lân cận nhằm kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện.

Đối với 124 xã, phường còn lại, thành phố không triển khai đồng loạt theo một khuôn mẫu mà hướng dẫn áp dụng các tiêu chí phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Mỗi địa phương sẽ chủ động rà soát, xác định nhiệm vụ phù hợp, đăng ký phấn đấu theo Bộ tiêu chí, tránh tình trạng chờ đợi, áp dụng máy móc hoặc hình thức. Đây là cách tiếp cận nhằm phát huy tính chủ động của cơ sở, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương từng bước tiếp cận mô hình theo khả năng và điều kiện thực tiễn.

Kế hoạch cũng xác định lộ trình triển khai cụ thể. Trong năm 2026 sẽ tập trung hoàn thiện Đề án, ban hành các kế hoạch, chương trình, dự án thành phần, kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành, xác định nhiệm vụ ưu tiên và phương án bố trí nguồn lực, đồng thời hướng dẫn các xã, phường áp dụng tiêu chí phù hợp.

Giai đoạn 2027-2030 tổ chức triển khai đồng bộ tại hai địa bàn thí điểm, thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả và kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp. Năm 2030 tổ chức sơ kết, hoàn thiện bộ tiêu chí và cơ chế chính sách; giai đoạn 2031-2035 tiếp tục hoàn thiện mô hình, mở rộng đối với các địa bàn đủ điều kiện; năm 2035 tổ chức tổng kết toàn diện Đề án, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn thành phố.

Sáu nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế và xác định lộ trình triển khai, Kế hoạch số 289/KH-UBND cũng đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm bảo đảm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" được triển khai đồng bộ, hiệu quả, phù hợp yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Các nhóm nhiệm vụ được xây dựng theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, bảo đảm nguồn lực, thúc đẩy chuyển đổi số và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Trong đó, phát triển nguồn nhân lực được xác định là yếu tố quyết định thành công của việc xây dựng và triển khai mô hình. Thành phố yêu cầu lựa chọn, sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở phù hợp, đồng thời tập trung nâng cao năng lực quản trị, tư duy đổi mới, kỹ năng điều hành và khả năng phối hợp liên ngành.

Cùng với đó là tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thực tiễn, gắn với những yêu cầu mới như quản trị phục vụ, tổ chức lại không gian phát triển, phát triển kinh tế cơ sở, chuyển đổi số và kỹ năng tương tác, phục vụ người dân. Đặc biệt, việc đánh giá cán bộ sẽ gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ cũng như mức độ hài lòng, chỉ số hạnh phúc của người dân trên địa bàn.

Kế hoạch đồng thời nhấn mạnh vai trò của cộng đồng, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân trong quản trị địa phương; khuyến khích người dân chủ động tham gia xây dựng, giám sát, đánh giá quá trình tổ chức thực hiện, qua đó phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Song hành với phát triển nguồn nhân lực là yêu cầu bảo đảm nguồn lực thực hiện. Theo Kế hoạch, việc bố trí nguồn lực sẽ được thực hiện theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho địa bàn thí điểm và những nhiệm vụ then chốt như tổ chức lại không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Để bảo đảm tính khả thi, thành phố sẽ rà soát tổng nhu cầu nguồn lực, đánh giá khả năng cân đối ngân sách, đồng thời nghiên cứu phương án huy động các nguồn lực ngoài ngân sách và xác định thứ tự ưu tiên đối với từng nhóm nhiệm vụ. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm hạ tầng thiết yếu, chuyển đổi số, môi trường, y tế, giáo dục, an sinh xã hội và nâng cao năng lực quản trị cấp xã.

Đáng chú ý, Kế hoạch đặt ra yêu cầu nghiên cứu cơ chế hỗ trợ riêng cho địa bàn thí điểm về ngân sách, nhân lực, đào tạo, hỗ trợ chuyên gia, hỗ trợ kỹ thuật và nền tảng dữ liệu dùng chung nhằm tạo điều kiện để các tiêu chí của mô hình được triển khai thực chất, hiệu quả. Đồng thời, đa dạng hóa nguồn lực thông qua kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn lực xã hội hóa, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức; tăng cường lồng ghép các chương trình, đề án, dự án đang triển khai để tránh trùng lặp, phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Một trong những điểm nhấn của Kế hoạch là coi ứng dụng công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số, là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ ở cấp cơ sở.

Theo đó, thành phố sẽ tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung", phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và ra quyết định. Dữ liệu sẽ được cập nhật thường xuyên, sử dụng thống nhất trong quản lý, cung cấp dịch vụ công, đánh giá tiêu chí và công khai kết quả thực hiện.

Kế hoạch cũng định hướng phát triển chính quyền số ở cấp xã, phường với hệ thống dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hệ thống tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân và các công cụ giám sát, đánh giá dựa trên dữ liệu; đồng thời triển khai các giải pháp công nghệ trong quản lý đô thị, môi trường, an ninh, y tế và giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ.

Song song với đó là đẩy mạnh phong trào "bình dân học vụ số", góp phần nâng cao kỹ năng số cho người dân, tạo điều kiện để mọi người đều có thể tiếp cận, sử dụng các dịch vụ số, hạn chế khoảng cách số trong cộng đồng.

Để mô hình được triển khai hiệu quả, Kế hoạch dành một nhóm nhiệm vụ riêng về công tác truyền thông và tạo đồng thuận xã hội. Theo đó, thành phố sẽ xây dựng kế hoạch truyền thông thống nhất, giúp người dân hiểu rõ mục tiêu, nội dung, lợi ích và ý nghĩa của mô hình; tăng cường công khai, minh bạch thông tin thông qua các phương tiện truyền thông và hệ thống thông tin cơ sở.

Cùng với việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức cộng đồng trong tuyên truyền, vận động, giám sát, Kế hoạch cũng khuyến khích người dân tham gia góp ý, phản biện và đồng hành với chính quyền trong suốt quá trình triển khai.

Đồng thời, các mô hình tốt, cách làm hay sẽ được kịp thời biểu dương, nhân rộng; những thông tin chưa chính xác sẽ được xử lý, góp phần tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, củng cố niềm tin, sự đồng thuận của xã hội đối với việc triển khai mô hình.

Phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm triển khai đồng bộ

Để bảo đảm việc triển khai thống nhất trên toàn địa bàn, Kế hoạch phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, đơn vị. Theo đó, các cơ quan chuyên môn của thành phố căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao để chủ trì triển khai các chương trình, dự án thành phần, đồng thời cung cấp thông tin, kết quả đánh giá các tiêu chí thuộc lĩnh vực quản lý.

Trong đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc chủ trì nhiệm vụ quy hoạch và tổ chức lại không gian xã, phường; Sở Nội vụ chủ trì xây dựng mô hình tổ chức bộ máy, chính quyền cơ sở phục vụ; Sở Tư pháp xây dựng mô hình văn hóa tuân thủ pháp luật; Sở Xây dựng phụ trách phát triển hạ tầng kỹ thuật, nhà ở và không gian công cộng; Sở Tài chính chủ trì bố trí nguồn lực và cơ chế tài chính; Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng nền tảng dữ liệu, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển xã hội số trên địa bàn 126 xã, phường.

Bên cạnh đó, các sở, ngành khác cũng được giao chủ trì những lĩnh vực như phát triển kinh tế, môi trường, văn hóa, y tế, giáo dục, quốc phòng, an ninh, công tác dân tộc, tôn giáo... phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị.

Đối với địa phương, UBND 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức tham vấn nhân dân, triển khai các chương trình, dự án trên địa bàn, nâng cao năng lực quản trị dựa trên dữ liệu, định kỳ báo cáo kết quả thực hiện và đề xuất điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.

Trong khi đó, UBND 124 xã, phường còn lại chủ động xây dựng kế hoạch triển khai trên cơ sở Bộ tiêu chí và hướng dẫn của thành phố; rà soát, lựa chọn những nội dung phù hợp để tổ chức thực hiện, bảo đảm sát với điều kiện thực tiễn, tránh hình thức hoặc áp dụng cơ học. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Ban Tổ chức Thành ủy chủ trì thực hiện một số nội dung của Đề án theo phân công.

Cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội được giao tổ chức thực hiện thông tin tuyên truyền về "Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội" để các tổ chức, cá nhân liên quan được biết, tổ chức thực hiện Đề án có hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô, thí điểm thành công mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội.