Mở rộng chuỗi liên kết, nâng tầm nông sản Thủ đô trên thị trường xuất khẩu

Dù kim ngạch xuất khẩu còn khiêm tốn so với tiềm năng, song những kết quả đạt được đang mở ra dư địa lớn để nông sản Thủ đô gia tăng giá trị, mở rộng thị trường và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế.

Chuỗi liên kết tạo nền tảng nâng cao giá trị nông sản

Hà Nội sở hữu nhiều sản phẩm nông nghiệp có chất lượng cao và tiềm năng xuất khẩu như gạo, rau an toàn, rau hữu cơ, trái cây đặc sản cùng nhiều mặt hàng nông sản chế biến.

Để khai thác hiệu quả lợi thế này, thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã tập trung hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, kiểm soát an toàn thực phẩm, phát triển vùng nguyên liệu, đầu tư chế biến sâu và nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Là một trong những doanh nghiệp thành công với mô hình này, Công ty cổ phần Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh (phường Định Công đã xây dựng chuỗi liên kết sản xuất gạo khép kín từ vùng nguyên liệu đến chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.

Theo Tổng Giám đốc Công ty Bùi Thị Hạnh Hiếu, để bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu, doanh nghiệp đã phát triển hệ thống liên kết với nông dân theo chuỗi khép kín, giúp kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào cũng như toàn bộ quy trình sản xuất.

Hiện nay, Bảo Minh liên kết sản xuất lúa tại 20 tỉnh, thành phố với tổng diện tích hơn 20.000ha, tập trung ở ba vùng trọng điểm gồm Tây Bắc, đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long.

Tại Hà Nội, doanh nghiệp đang hợp tác với Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú, xã Tam Hưng…, mỗi vùng nguyên liệu có quy mô từ 50 đến 100ha. Nhờ xây dựng chuỗi liên kết bền vững, sản phẩm gạo của Bảo Minh không chỉ có mặt tại các hệ thống bán lẻ lớn như Metro, Big C, Co.opmart, Lotte, WinMart mà còn được cung cấp cho nhiều trường học, bếp ăn tập thể và xuất khẩu sang một số thị trường châu Âu, Mỹ.

Không chỉ ngành hàng lúa gạo, nhiều sản phẩm chế biến truyền thống của Hà Nội cũng đang tạo được chỗ đứng tại thị trường nước ngoài nhờ mạnh dạn đầu tư công nghệ và nâng cao chất lượng. Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất, Thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên (xã Hương Đạo) Dương Đình Khôi cho biết, từ năm 2016, doanh nghiệp đã đầu tư hơn 2 tỷ đồng xây dựng dây chuyền sản xuất khép kín từ lọc bột, làm chín đến tráng miến.

Việc kết hợp công nghệ hiện đại với bí quyết sản xuất truyền thống đã giúp năng suất tăng đáng kể. Hiện mỗi ngày cơ sở sản xuất khoảng 1 tấn miến dong, vào thời điểm cao điểm đạt từ 3 đến 4 tấn. Hoạt động sản xuất không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động địa phương cùng gần 40 lao động thời vụ. Đặc biệt, thông qua Công ty TNHH Sản xuất, Thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên, sản phẩm miến dong làng So đã được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và đang tiếp tục đàm phán để mở rộng sang thị trường Canada.

Theo Trưởng phòng chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Thị Thu Hằng, hiện trên địa bàn thành phố có khoảng 250 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của Hà Nội đã chinh phục được các thị trường khó tính như nhãn muộn Đại Thành xuất khẩu sang Mỹ, gạo hữu cơ Đồng Phú xuất khẩu sang Đức, rau an toàn Văn Đức xuất khẩu sang Hàn Quốc, chuối tiêu hồng xuất khẩu sang Trung Quốc.

Để bảo đảm chất lượng nông sản xuất khẩu, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã hỗ trợ 100% các chuỗi liên kết của Hà Nội và các tỉnh cung ứng cho thành phố đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm hoặc tiêu chuẩn tương đương. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Hà Nội duy trì khoảng 2 tỷ USD mỗi năm. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông sản đạt 691 triệu USD, tăng 0,4% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm khoảng 8% tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố. Mặc dù quy mô xuất khẩu chưa tương xứng với tiềm năng nhưng đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của thành phố, đồng thời nâng cao giá trị các sản phẩm nông sản đặc trưng của Hà Nội cũng như nhiều địa phương liên kết.

Tháo gỡ điểm nghẽn để mở rộng thị trường xuất khẩu

Tuy nhiên, quá trình phát triển chuỗi liên kết phục vụ xuất khẩu vẫn còn không ít khó khăn. Sản xuất nông nghiệp vẫn mang tính nhỏ lẻ, manh mún, gây trở ngại trong việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung với sản lượng lớn và ổn định. Trong khi đó, các doanh nghiệp xuất khẩu phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu khắt khe về giá cả, sản lượng, tiến độ giao hàng, chất lượng đồng đều, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc...

Để khắc phục những hạn chế này, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Hà Nội trên thị trường quốc tế.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, trong thời gian tới Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, phát triển chuỗi sản xuất nông nghiệp an toàn, cấp mã số vùng trồng, bảo đảm đáp ứng đầy đủ yêu cầu của các nước nhập khẩu.

Cùng với đó, thành phố sẽ tăng cường tuyên truyền, quảng bá chính sách, tiềm năng và lợi thế của nông sản Hà Nội; hỗ trợ doanh nghiệp kết nối thị trường xuất khẩu; tổ chức các lớp tập huấn về quy định kỹ thuật, hàng rào thương mại của các thị trường trọng điểm cũng như các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do như EVFTA và CPTPP để doanh nghiệp chủ động thích ứng.

Hà Nội tiếp tục mở rộng hợp tác với các tỉnh, thành phố nhằm phát triển chuỗi cung ứng nông sản an toàn, bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu. Đồng thời, ưu tiên xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.

Việc đẩy mạnh các hoạt động kết nối giao thương, quảng bá sản phẩm chủ lực của Hà Nội tại thị trường nước ngoài sẽ tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp mở rộng thị phần, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu nông sản Thủ đô trên trường quốc tế, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao thu nhập cho người nông dân.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.