Quy định mới về quy trình xét tha tù trước thời hạn có điều kiện

Quy định rõ quy trình xét, đề nghị tha tù trước thời hạn

Theo Điều 6 Thông tư liên tịch số 08/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC (Thông tư liên tịch số 08), sau khi nhận hồ sơ và danh sách phạm nhân đã được hội đồng xét, đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện của trại tạm giam thông qua, hội đồng xét, đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện của cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh sẽ tổ chức họp để xem xét.

Trên cơ sở kết quả của Hội đồng, Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp phối hợp với trại tạm giam hoàn thiện hồ sơ, danh sách phạm nhân đủ điều kiện, trình Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh ký văn bản đề nghị Tòa án nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định. Đồng thời, hồ sơ cũng được chuyển đến Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp để thực hiện chức năng kiểm sát theo quy định của pháp luật.

Đối với phạm nhân đang chấp hành án tại các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an, sau khi nhận hồ sơ, Hội đồng thẩm định của cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an sẽ tổ chức họp để thẩm định.

Trong trường hợp cần thiết, hội đồng có thể mời đại diện cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an tham gia họp hoặc lấy ý kiến bằng văn bản trước khi tiến hành thẩm định. Sau khi hoàn tất việc thẩm định, hội đồng tổng hợp kết quả, lập danh sách và báo cáo Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an xem xét, phê duyệt.

Căn cứ kết quả đã được phê duyệt, giám thị trại giam hoặc trại tạm giam thuộc Bộ Công an sẽ hoàn thiện hồ sơ, có văn bản đề nghị Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi phạm nhân đang chấp hành án xem xét, quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện; đồng thời gửi hồ sơ đến Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp để thực hiện chức năng kiểm sát.

Thông tư cũng quy định cụ thể trình tự xét, đề nghị đối với phạm nhân đang chấp hành án trong hệ thống thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng.

Theo đó, hội đồng xét, đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện của cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu sẽ tổ chức họp xem xét hồ sơ do trại tạm giam cấp quân khu chuyển đến.

Sau khi có kết quả, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu phối hợp với trại tạm giam hoàn thiện hồ sơ, trình thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu đề nghị Tòa án quân sự cấp quân khu xem xét, quyết định; đồng thời chuyển hồ sơ cho Viện kiểm sát quân sự cùng cấp thực hiện công tác kiểm sát.

Đối với hồ sơ từ các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng, hội đồng thẩm định của cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Quốc phòng sẽ tổ chức thẩm định, tổng hợp kết quả và báo cáo thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Quốc phòng phê duyệt trước khi giám thị trại giam hoàn thiện hồ sơ gửi Tòa án quân sự có thẩm quyền.

Bổ sung thời hạn giải quyết đối với người chưa thành niên

Một điểm mới đáng chú ý của Thông tư liên tịch số 08 là quy định riêng đối với người chưa thành niên đang chấp hành án phạt tù.

Theo đó, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền thẩm định phải xem xét, thẩm định và có văn bản trả lời cơ quan lập hồ sơ.

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc cần làm rõ nội dung, cơ quan thẩm định có quyền yêu cầu bổ sung tài liệu hoặc giải trình. Thời hạn 10 ngày sẽ được tính lại kể từ thời điểm cơ quan thẩm định nhận được đầy đủ tài liệu bổ sung.

Ngoài ra, trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi nhận được ý kiến đồng ý của cơ quan thẩm định, trại giam thuộc Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng phải lập văn bản đề nghị Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện, đồng thời chuyển hồ sơ đến Viện kiểm sát cùng cấp để thực hiện chức năng kiểm sát theo quy định.

Luật sư Nguyễn Trung Tiệp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, việc ban hành Thông tư liên tịch 08/2026 góp phần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan thi hành án hình sự, Tòa án và Viện kiểm sát trong quá trình xem xét tha tù trước thời hạn có điều kiện.

Theo luật sư Nguyễn Trung Tiệp, tha tù trước thời hạn có điều kiện là chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam, nhưng việc áp dụng phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện về quá trình cải tạo, ý thức chấp hành pháp luật và các điều kiện luật định.

Thông tư mới quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp trong việc xét duyệt, thẩm định và kiểm sát hồ sơ. Điều này giúp hạn chế tình trạng bỏ sót hồ sơ đủ điều kiện hoặc đề nghị chưa bảo đảm căn cứ pháp luật, đồng thời nâng cao tính minh bạch và khách quan trong quá trình xem xét tha tù trước thời hạn có điều kiện.

Luật sư Nguyễn Trung Tiệp nhận định việc quy định thời hạn cụ thể đối với hồ sơ của người chưa thành niên thể hiện sự quan tâm đến nhóm đối tượng đặc thù, bảo đảm quyền lợi của người chấp hành án và rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục liên quan.

Thông tư liên tịch số 08 có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, đồng thời thay thế Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ hơn cho việc thực hiện chính sách tha tù trước thời hạn có điều kiện theo quy định của pháp luật hiện hành.