Nâng cao giá trị chuỗi ngành hàng lúa gạo

Thực tế sản xuất những năm gần đây cho thấy, các giống lúa chất lượng cao như J02, TBR225, Đài thơm 8, VRN20, HD11 và nếp cái hoa vàng không chỉ đáp ứng yêu cầu về chất lượng gạo mà còn thích ứng tốt với điều kiện canh tác, có khả năng chống chịu sâu bệnh khá, giúp giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Ông Lưu Bá Tiếp (xã Yên Lãng) cho biết, trong vụ xuân năm 2026, gia đình ông gieo cấy khoảng 3 sào lúa, trong đó gần 70% diện tích sử dụng các giống J02 và Bắc thơm số 8. Các giống lúa này sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh nên giảm đáng kể lượng thuốc bảo vệ thực vật và chi phí chăm sóc. Năng suất của giống J02 đạt khoảng 6,7 tấn/ha/vụ; các giống Bắc thơm số 8 và TBR225 đạt khoảng 6,5 tấn/ha/vụ. Nhờ chất lượng gạo tốt và giá bán cao, sản xuất lúa Japonica cùng các giống lúa chất lượng cao giúp tăng giá trị từ 20 đến 30 triệu đồng/ha/năm so với các giống lúa thông thường.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, diện tích các giống lúa chất lượng cao, lúa nếp và các giống lúa thuần năng suất cao trên địa bàn thành phố tiếp tục được mở rộng. Vụ xuân năm 2026, toàn thành phố gieo cấy hơn 77.864ha lúa, trong đó gần 80% diện tích là các giống chất lượng cao như J02, TBR225, VRN20, Đài thơm 8, HD11, TĐ25, nếp cái hoa vàng... Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng hạt gạo, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và từng bước phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Cùng với việc chuyển đổi giống, Hà Nội cũng đẩy mạnh áp dụng quy trình sản xuất theo hướng an toàn, VietGAP và hữu cơ.

Các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao theo tiêu chuẩn an toàn, VietGAP kết hợp liên kết tiêu thụ sản phẩm mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn khoảng 4,3 triệu đồng/ha/vụ, tương đương tăng 15-20% so với phương thức sản xuất thông thường trên cùng một giống lúa. Không chỉ gia tăng thu nhập, các mô hình này còn tạo ra sản phẩm an toàn, đáp ứng yêu cầu của thị trường, góp phần bảo vệ sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng. Việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất, gieo cấy đến thu hoạch giúp giảm đáng kể chi phí nhân công, giải quyết tình trạng thiếu lao động ở khu vực nông thôn, đồng thời hạn chế ô nhiễm môi trường nhờ giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Để tiếp tục mở rộng diện tích các giống lúa chất lượng cao, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tam Hưng (xã Tam Hưng) Đỗ Văn Kiên cho rằng, các ngành chức năng cần thường xuyên hỗ trợ hợp tác xã mở các lớp hướng dẫn người dân áp dụng quy trình canh tác tiên tiến như SRI; sử dụng phân bón tổng hợp, phân bón hữu cơ hợp lý; ưu tiên thuốc bảo vệ thực vật sinh học và thực hiện nguyên tắc “4 đúng”, nâng cao năng suất, chất lượng, đồng thời bảo đảm an toàn cho môi trường. Bên cạnh đó, cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các cơ sở sấy, bảo quản, chế biến gạo tại vùng nguyên liệu, đồng thời tăng cường liên kết bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu vụ để nông dân yên tâm sản xuất, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, thời gian tới, Sở sẽ phối hợp với các địa phương tổ chức lại sản xuất; tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp; đầu tư nâng cấp hạ tầng tại các vùng chuyên canh lúa; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất. Cùng với việc duy trì ổn định diện tích đất lúa nhằm bảo đảm an ninh lương thực, thành phố sẽ tiếp tục chuyển đổi những vùng đất lúa thường xuyên thiếu nước tưới hoặc sản xuất kém hiệu quả sang các loại cây trồng phù hợp hơn; đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, phát triển liên kết sản xuất và tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị chuỗi ngành hàng lúa gạo.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ chuyển đổi giống, đổi mới quy trình sản xuất, phát triển vùng chuyên canh, đầu tư chế biến đến mở rộng thị trường đang tạo động lực để ngành lúa gạo Hà Nội chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Đây cũng là hướng đi phù hợp để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh, bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng lúa và khẳng định vị thế của hạt gạo Thủ đô trên thị trường trong nước và quốc tế.