Thương hiệu Việt: Từ tài sản doanh nghiệp đến sức mạnh cạnh tranh quốc gia

Khi Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, xây dựng những thương hiệu Việt đủ sức cạnh tranh toàn cầu không còn là mục tiêu của riêng doanh nghiệp, mà trở thành yêu cầu chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và gia tăng giá trị "Made in Vietnam".

Thương hiệu - "tấm hộ chiếu" của nền kinh tế trong kỷ nguyên cạnh tranh mới

Trong nhiều năm, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam chủ yếu được tạo nên từ chi phí lao động, khả năng thu hút đầu tư và năng lực sản xuất. Tuy nhiên, khi chuỗi giá trị toàn cầu đang tái cấu trúc theo hướng đề cao đổi mới sáng tạo, công nghệ và sở hữu trí tuệ, những lợi thế truyền thống dần thu hẹp. Giá trị gia tăng không còn nằm ở khâu sản xuất mà dịch chuyển sang thiết kế, công nghệ, dữ liệu và thương hiệu.

Điều đó đồng nghĩa, nếu chỉ dừng ở vai trò gia công, doanh nghiệp Việt sẽ rất khó nâng cao năng suất và lợi nhuận, còn nền kinh tế cũng khó bứt phá về chất lượng tăng trưởng. Muốn đi lên ở nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam phải sở hữu những thương hiệu đủ mạnh để định vị sản phẩm, làm chủ thị trường và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng quốc tế.

Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Khi khu vực tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, mục tiêu không chỉ dừng ở việc gia tăng số lượng doanh nghiệp mà quan trọng hơn là hình thành đội ngũ doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh quốc tế, làm chủ công nghệ, sáng tạo sản phẩm và xây dựng thương hiệu Việt có uy tín toàn cầu.

Thông điệp đó tiếp tục được nhấn mạnh tại Tuần lễ thương hiệu quốc gia Việt Nam và Diễn đàn thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, trong bối cảnh mới, thương hiệu quốc gia cần được nhìn nhận như một "tài sản chiến lược", phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, chứ không chỉ là công cụ xúc tiến thương mại hay quảng bá hình ảnh.

Có thể thấy, thương hiệu quốc gia ngày nay chính là sự kết tinh của năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng thể chế, trình độ công nghệ, văn hóa kinh doanh và trách nhiệm xã hội của cộng đồng doanh nghiệp. Mỗi thương hiệu doanh nghiệp được khẳng định thành công trên thị trường quốc tế sẽ góp thêm một "điểm cộng" cho hình ảnh Việt Nam, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa đối với các ngành hàng khác.

Sau hơn 20 năm triển khai Chương trình thương hiệu quốc gia Việt Nam, nhận thức của doanh nghiệp về giá trị thương hiệu đã có bước chuyển rõ nét. Số doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia tăng liên tục qua các kỳ xét chọn, phản ánh xu hướng đầu tư ngày càng bài bản vào chất lượng sản phẩm, quản trị và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế vẫn còn khá lớn. Theo Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Vũ Bá Phú, không ít doanh nghiệp Việt vẫn chủ yếu tham gia ở khâu gia công, chưa làm chủ thiết kế, công nghệ và thương hiệu. Chính điều này khiến giá trị gia tăng của sản phẩm còn thấp và khả năng cạnh tranh quốc tế chưa thật sự bền vững.

Ở góc độ quốc tế, Tiến sĩ Santiago Velasquez (Đại học RMIT Việt Nam) cho rằng, không quốc gia nào có thể dẫn đầu ở mọi lĩnh vực. Điều quan trọng là xác định đúng những ngành có lợi thế vượt trội để tập trung đầu tư, từ đó hình thành các thương hiệu đủ sức tạo hiệu ứng lan tỏa, nâng tầm hình ảnh quốc gia. Đây cũng là kinh nghiệm thành công của Hàn Quốc khi các thương hiệu toàn cầu trong lĩnh vực điện tử, ô tô hay công nghiệp văn hóa đã trở thành biểu tượng cho năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế.

Xây dựng thương hiệu mạnh để nâng tầm vị thế Việt Nam

Thực tiễn phát triển trên thế giới cho thấy, không có thương hiệu quốc gia mạnh nếu thiếu những doanh nghiệp mạnh. Ngược lại, mỗi thương hiệu doanh nghiệp thành công đều góp phần gia tăng giá trị cho hình ảnh đất nước.

Theo số liệu công bố tại Diễn đàn thương hiệu quốc gia Việt Nam 2026, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2025 đạt 519,6 tỷ USD, đứng thứ 32 trong số 193 quốc gia và vùng lãnh thổ. Cùng với đó, số doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia đã tăng lên 190 doanh nghiệp, gấp hơn sáu lần so với thời điểm chương trình bắt đầu triển khai năm 2003. Những con số này cho thấy thương hiệu Việt đang từng bước được khẳng định trên bản đồ kinh tế thế giới.

Điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp không còn cạnh tranh chủ yếu bằng giá mà chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Vinamilk là một ví dụ tiêu biểu khi nhiều năm liên tiếp duy trì vị trí nhóm đầu trong bảng xếp hạng thương hiệu giá trị nhất Việt Nam của Brand Finance, đồng thời đạt mức đánh giá AAA+ về sức mạnh thương hiệu. Thành công của doanh nghiệp không chỉ đến từ quy mô thị trường mà còn được xây dựng trên nền tảng đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm, quản trị hiện đại và trách nhiệm xã hội.

Tương tự, Viettel, FPT, TH Group, Vingroup cùng nhiều doanh nghiệp tư nhân khác đang từng bước đầu tư mạnh cho nghiên cứu - phát triển, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và mở rộng thị trường quốc tế. Đây là minh chứng cho thấy doanh nghiệp Việt hoàn toàn có khả năng xây dựng những thương hiệu mang tầm khu vực nếu kiên định theo đuổi chiến lược phát triển dài hạn.

Song, để thương hiệu Việt thực sự trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, nỗ lực của doanh nghiệp thôi chưa đủ. Điều cần thiết hơn là xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, từ hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển khoa học - công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo đến tạo điều kiện để doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Về phía doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu cũng cần được nhìn nhận là khoản đầu tư cho tương lai chứ không phải chi phí quảng bá ngắn hạn. Một thương hiệu mạnh phải được hình thành từ chất lượng sản phẩm ổn định, năng lực quản trị hiện đại, đổi mới sáng tạo liên tục và cam kết phát triển bền vững. Chỉ khi tạo dựng được niềm tin lâu dài với thị trường, doanh nghiệp mới có thể gia tăng giá trị và mở rộng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong kỷ nguyên kinh tế số, cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng là cạnh tranh về uy tín, niềm tin và giá trị vô hình. Vì vậy, thương hiệu không chỉ là tài sản của từng doanh nghiệp mà còn là nguồn lực chiến lược của nền kinh tế.

Mỗi sản phẩm đạt chuẩn quốc tế, mỗi doanh nghiệp xây dựng được uy tín trên thị trường toàn cầu sẽ góp phần bồi đắp hình ảnh Việt Nam năng động, sáng tạo và đáng tin cậy.

Khi ngày càng nhiều thương hiệu Việt khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế thế giới, đó cũng là lúc sức mạnh cạnh tranh quốc gia được nâng lên, tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trong giai đoạn phát triển mới.