Luật Thủ đô 2026: Kiến tạo nền hành chính phục vụ

Đưa pháp luật đến gần người dân

Từ khi Luật có hiệu lực (ngày 1-7-2026), nhiều mô hình hỗ trợ thủ tục hành chính gắn với tư vấn pháp luật tại cơ sở đã được triển khai, góp phần đưa những quy định của luật đến gần hơn với đời sống.

Một buổi sáng tháng 7, tại điểm hỗ trợ thủ tục hành chính và tư vấn pháp luật cộng đồng đặt ở nhà sinh hoạt khu dân cư thuộc phường Đống Đa, không khí làm việc diễn ra khẩn trương. Cán bộ phường cùng các luật gia trực tiếp tiếp nhận, lắng nghe và giải đáp từng vướng mắc của người dân.

Giữa nhiều hồ sơ được mang đến trong ngày, trường hợp của bà Lê Thị Thơ, cư dân phường Đống Đa là một ví dụ điển hình. Sau khi chồng qua đời, bà phải thực hiện thủ tục khai nhận, phân chia di sản thừa kế là căn nhà của gia đình. Tuy nhiên, trước nhiều quy định liên quan đến quyền thừa kế, giấy tờ chứng minh tài sản và trình tự thực hiện, bà không khỏi lúng túng.

"Tôi cứ nghĩ chỉ cần mang giấy tờ đến cơ quan là làm được ngay. Nhưng khi tìm hiểu mới biết, hồ sơ liên quan đến nhiều quy định pháp luật. Đến điểm tư vấn, tôi được hướng dẫn rất cụ thể từng loại giấy tờ, từng bước thực hiện, đồng thời được giải thích rõ quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình. Nhờ vậy, tôi yên tâm hơn rất nhiều", bà Lê Thị Thơ chia sẻ.

Không chỉ hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, các luật gia còn giải thích những quy định của pháp luật về thừa kế, giúp người dân hiểu rõ căn cứ pháp lý để thực hiện đúng ngay từ đầu, hạn chế việc phải bổ sung hồ sơ hoặc phát sinh tranh chấp sau này.

Thực tế cho thấy, nhiều vướng mắc của người dân không xuất phát từ việc pháp luật quá phức tạp mà từ việc thiếu thông tin hoặc chưa biết phải bắt đầu từ đâu. Vì vậy, việc đưa hoạt động tư vấn pháp luật về tận khu dân cư đã giúp rút ngắn khoảng cách giữa quy định pháp luật với cuộc sống thường ngày.

Lấy người dân làm trung tâm của quá trình phục vụ

Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 với nhiều cơ chế đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả quản trị đô thị, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách hành chính. Một trong những tinh thần xuyên suốt của luật là xây dựng nền hành chính phục vụ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ công, đồng thời phát huy vai trò tham gia của người dân trong quản trị địa phương.

Theo bà Ngô Vân Anh, Phó Chánh Văn phòng HĐND - UBND phường Đống Đa, việc tổ chức điểm hỗ trợ thủ tục hành chính kết hợp tư vấn pháp luật tại cộng đồng chính là một trong những giải pháp cụ thể hóa tinh thần đó.

"Người dân là đối tượng trực tiếp thụ hưởng những cơ chế mới của Luật Thủ đô năm 2026. Vì vậy, bên cạnh việc giải quyết thủ tục hành chính theo đúng quy định, chúng tôi xác định cần đồng hành để người dân hiểu rõ quy định của pháp luật, biết cách chuẩn bị hồ sơ và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình. Điểm hỗ trợ tại cộng đồng giúp người dân được tiếp cận thông tin ngay tại nơi sinh sống, giảm thời gian đi lại, đồng thời tăng sự tương tác giữa chính quyền với người dân".

Không chỉ hỗ trợ giải quyết các thủ tục về hộ tịch, đất đai, xây dựng hay chứng thực, mô hình còn tiếp nhận nhiều câu hỏi liên quan đến hôn nhân gia đình, thừa kế, dân sự và các chính sách mới có tác động trực tiếp đến đời sống.

Ghi nhận tại điểm tư vấn, nhiều trường hợp sau khi được giải thích đầy đủ đã chủ động điều chỉnh hồ sơ, thống nhất phương án giải quyết trong gia đình hoặc lựa chọn đúng trình tự pháp lý thay vì phát sinh khiếu nại, tranh chấp.

Đây cũng là mục tiêu mà Luật Thủ đô hướng tới khi yêu cầu chính quyền tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, tạo thuận lợi trong giải quyết thủ tục hành chính và phát huy sự tham gia của người dân trong quá trình quản trị địa phương.

Để Luật Thủ đô đi vào cuộc sống

Theo luật gia Phạm Thu Hương, Chánh Văn phòng Hội Luật gia thành phố Hà Nội, một đạo luật chỉ phát huy hiệu quả khi người dân hiểu và có điều kiện tiếp cận các quy định của luật.

"Nếu người dân không được hướng dẫn kịp thời thì rất nhiều chính sách dù có tiến bộ cũng khó đi vào cuộc sống. Việc tổ chức các điểm tư vấn pháp luật ngay tại khu dân cư giúp người dân tiếp cận quy định mới một cách dễ hiểu, dễ hỏi và dễ thực hiện. Điều này không chỉ hỗ trợ giải quyết từng vụ việc cụ thể mà còn góp phần nâng cao ý thức pháp luật, phòng ngừa tranh chấp và giảm áp lực cho các cơ quan giải quyết thủ tục hành chính".

Luật gia Phạm Thu Hương cũng cho rằng, mô hình tư vấn tại cộng đồng còn tạo ra sự kết nối giữa chính quyền, các tổ chức nghề nghiệp và người dân. Qua từng câu hỏi, từng vụ việc cụ thể, chính quyền cũng có thêm thông tin để nhận diện những nội dung còn vướng mắc trong quá trình thực hiện, từ đó tiếp tục hoàn thiện phương thức phục vụ và tuyên truyền pháp luật phù hợp với thực tiễn.

Điểm đáng chú ý, mô hình đã đưa hoạt động hỗ trợ pháp lý đến gần khu dân cư, nơi người dân sinh sống hằng ngày. Chính sự chủ động ấy đã tạo nên sự thay đổi trong cách tiếp cận: Từ quản lý hành chính đơn thuần sang đồng hành, hỗ trợ và phục vụ.

Có thể thấy, Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ mở ra những cơ chế mới cho sự phát triển của Hà Nội mà còn hướng tới xây dựng một nền hành chính gần dân, hiểu dân và phục vụ người dân tốt hơn. Những điểm hỗ trợ thủ tục hành chính và tư vấn pháp luật tại cộng đồng là minh chứng sinh động cho quá trình đưa các quy định của luật vào thực tiễn.

Khi mỗi người dân được hướng dẫn đúng ngay từ đầu, mỗi quyền lợi được giải thích đầy đủ và mỗi vướng mắc được tháo gỡ kịp thời, Luật Thủ đô năm 2026 không còn chỉ là những quy định trên giấy, mà trở thành những giá trị cụ thể có thể cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày. Đó cũng là thước đo rõ nét nhất cho mục tiêu lấy người dân làm trung tâm trong quá trình triển khai Luật Thủ đô năm 2026.