Xây dựng mạng lưới bảo vệ trẻ em yếu thế tại Hà Nội

Nhằm giải quyết triệt để “nút thắt” trong việc phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời và can thiệp bền vững, sự phối hợp liên ngành giữa Dự án hỗ trợ trẻ em yếu thế và Hạ tầng kết nối ca của Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 đang mở ra giải pháp mang tính đột phá.

Áp lực an sinh và những “nút thắt” trong bảo vệ trẻ em

Sáng 21-7, tại Hà Nội, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam (VACR) phối hợp cùng Tổ chức Blue Dragon International (Australia) tổ chức Hội thảo khởi động Dự án "Hỗ trợ thực hiện các can thiệp hiệu quả để chăm sóc và bảo vệ một số nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2028". Với tổng nguồn vốn tài trợ không hoàn lại 19,6 tỷ đồng, dự án là cú hích quan trọng nhằm củng cố mạng lưới an sinh xã hội cho trẻ em Thủ đô.

Tính đến năm 2025, Thủ đô Hà Nội có hơn 2,19 triệu trẻ em, trong đó ghi nhận 14.475 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và 16.870 trẻ em có nguy cơ cao rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. Quá trình đô thị hóa gia tăng thu hút dòng người di cư về Thủ đô làm việc. Nhiều trẻ em theo cha mẹ hoặc tự mình tìm đến Hà Nội mưu sinh đã và đang đối mặt với nguy cơ bị bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục, mua bán người hoặc gặp rào cản nghiêm trọng khi tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục do thiếu giấy tờ tùy thân.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hòa, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, với hệ thống pháp lý vững chắc như Luật Trẻ em, Luật Phòng, chống mua bán người 2024 hay Quyết định 23/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, khung hành lang đã tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, khó khăn cốt lõi nằm ở khâu tổ chức thực hiện: Việc phát hiện sớm tại cơ sở chưa nhạy bén, phối hợp liên ngành có lúc chưa chặt chẽ và các mô hình can thiệp lâm sàng chưa được tài liệu hóa để nhân rộng một cách đồng bộ.

Chính vì vậy, theo chia sẻ của ông Đỗ Duy Vị, Đồng Giám đốc Tổ chức Blue Dragon International Australia tại Việt Nam, việc khởi động Dự án "Hỗ trợ thực hiện các can thiệp hiệu quả để chăm sóc và bảo vệ một số nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2028" thực sự rất ý nghĩa.

Bốn trụ cột bền vững của dự án bao gồm: Bền vững kết quả (nâng cao năng lực tự bảo vệ của trẻ), Bền vững tổ chức (đào tạo đội ngũ cán bộ cơ sở tự vận hành), Bền vững tài chính (hỗ trợ sinh kế và đào tạo nghề giúp gia đình tự chủ) và Bền vững môi trường sẽ bảo đảm rằng khi dự án kết thúc vào năm 2028, mô hình can thiệp đa phân tầng vẫn tiếp tục được duy trì và mở rộng trên địa bàn Thủ đô.

Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam Vũ Thị Kim Hoa, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án cho biết, dự án sẽ tăng cường nâng cao nhận thức cho tối thiểu 240 lượt cha mẹ, người chăm sóc và 250 lượt cán bộ cơ sở về kỹ năng làm cha mẹ tích cực, nhận diện nguy cơ mua bán người và xâm hại trên mạng.

Cùng với đó, tập trung vào nhóm trẻ di cư, trẻ em đường phố. Dự án đặt mục tiêu hỗ trợ khẩn cấp cho 460 lượt trẻ di cư (về nơi ở an toàn, dinh dưỡng, y tế, phục hồi tâm lý, hỗ trợ hồi gia) và cung cấp gói dịch vụ toàn diện cho 340 trẻ có hoàn cảnh đặc biệt. Bên cạnh đó, 300 hộ gia đình cũng sẽ nhận được gói hỗ trợ sinh kế, khám chữa bệnh hoặc sửa chữa nhà ở nhằm ổn định cuộc sống từ gốc.

Ngoài ra, trẻ em bị bạo lực, bóc lột hay tổn thương tâm lý sâu sắc sẽ được tiếp cận quy trình chữa lành chuyên sâu, bố trí tạm trú an toàn và đồng hành lâu dài.

Tổng đài 111: “Cánh tay nối dài” tiếp nhận và phân loại khủng hoảng

Để giải bài toán phát hiện sớm, vai trò của Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 là vô cùng then chốt. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Tổng đài 111 đã tiếp nhận 249.077 cuộc gọi, tư vấn cho 29.418 cuộc và thực hiện can thiệp, hỗ trợ cho 1.020 trường hợp liên quan đến 1.132 trẻ em trên toàn quốc. Phân tích dữ liệu ca cho thấy bạo lực trẻ em vẫn chiếm tỷ lệ cao nhất với 58,14% (593 trường hợp), tiếp theo là bóc lột trẻ em (109 trường hợp), xâm hại tình dục (97 trường hợp) và các rủi ro phức tạp gia tăng trên không gian mạng cũng như tâm lý học đường.

Tổng đài 111 cung cấp dòng thông tin đa nguồn và mạng lưới cảnh báo sớm; trong khi đó, Dự án bảo vệ trẻ em tại Hà Nội mang lại nguồn lực can thiệp chuyên sâu, kinh phí hỗ trợ khẩn cấp và giải pháp phục hồi tâm lý. Sự giao thoa này giúp rút ngắn tối đa khoảng thời gian từ khi nhận tin báo đến khi trẻ nhận được sự trợ giúp thực tế.

Tuy nhiên, nguồn lực dự án chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi cơ chế vận hành thực tế tại cơ sở diễn ra thông suốt. Bài học kinh nghiệm chỉ ra rằng, nếu không có quy chế phối hợp rõ ràng, các ca chuyển tuyến từ Tổng đài 111 rất dễ bị ách tắc tại cấp xã/phường do thiếu đầu mối hoặc hạn chế về năng lực chuyên môn. Do đó, sự tham gia đồng bộ của Sở Y tế Hà Nội, UBND các xã, phường, cùng lực lượng công an, cán bộ bảo vệ trẻ em ở cơ sở là điều kiện tiên quyết giúp xử lý dứt điểm các ca phức tạp, không để bất kỳ trẻ em nào bị bỏ lại phía sau giữa lòng Thủ đô.