Thời khắc định hình hướng đi mới của nước Anh

Việc ông Andy Burnham trở thành Thủ tướng thứ bảy của nước Anh trong vòng một thập niên mở ra một giai đoạn mới của chính trường nước này.

Trong bài phát biểu đầu tiên trước số 10 phố Downing ngày 20-7 (giờ địa phương), ông kêu gọi người dân coi đây là thời điểm để nước Anh “bắt đầu tin tưởng trở lại”, đồng thời cam kết đặt con người và cộng đồng ở vị trí trung tâm trong hoạt động của chính phủ.

Thông điệp ấy phản ánh đúng tâm trạng của nước Anh sau nhiều năm kinh tế tăng trưởng chậm, chi phí sinh hoạt tăng cao và những biến động liên tiếp trên chính trường. Người dân mong muốn thay đổi, nhưng cũng thận trọng hơn trước những cam kết chính trị. Điều họ chờ đợi không chỉ là một gương mặt mới, mà là một chính phủ có thể mang lại những cải thiện rõ ràng trong đời sống hằng ngày.

Ngay sau khi nhậm chức, ông Burnham tiến hành cải tổ sâu rộng nội các, thay thế phần lớn đội ngũ kinh tế của người tiền nhiệm Keir Starmer. Động thái này phát đi tín hiệu rằng chính phủ mới muốn xây dựng một hướng đi khác, nhất là trong cách tiếp cận đối với tăng trưởng, phát triển vùng và các vấn đề xã hội.

Tuy nhiên, thay đổi về nhân sự mới chỉ là bước khởi đầu. Điều được quan tâm hơn là liệu chính phủ mới có thể cân bằng giữa việc mở rộng vai trò của nhà nước với yêu cầu duy trì kỷ luật tài khóa, ổn định thị trường và khuyến khích đầu tư tư nhân.

Việc bổ nhiệm ông John Healey làm Bộ trưởng Tài chính cho thấy chính phủ mới vẫn muốn duy trì sự ổn định trong điều hành kinh tế. Nhưng thách thức phía trước không nhỏ. Chính phủ vừa phải triển khai các chương trình hỗ trợ chi phí sinh hoạt, đầu tư cho quốc phòng và an sinh xã hội, vừa phải bảo đảm nguồn lực tài chính trong bối cảnh tăng trưởng còn khiêm tốn và nợ công ở mức cao.

Những đề xuất như giảm chi phí đi lại, hỗ trợ hóa đơn năng lượng hay ổn định thị trường cho thuê có thể giúp người dân giảm bớt áp lực trước mắt. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc các chính sách này có đi kèm một chiến lược thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng suất của nền kinh tế hay không.

Một trong những ưu tiên đầu tiên của Thủ tướng Burnham là giải quyết tình trạng người vô gia cư phải ngủ trên đường phố. Đây cũng là lĩnh vực gắn với dấu ấn của ông trong chín năm giữ cương vị thị trưởng vùng đô thị Manchester, khu vực kinh tế lớn thứ hai của nước Anh.

Kinh nghiệm điều hành địa phương giúp ông xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo gần gũi với các vấn đề dân sinh, đồng thời củng cố quan điểm rằng nhiều quyết sách cần được trao nhiều quyền chủ động hơn cho chính quyền địa phương.

Phân quyền vì thế trở thành một trong những định hướng nổi bật của chính phủ mới. Mục tiêu không chỉ là thu hẹp khoảng cách giữa London với các vùng, mà còn tạo thêm động lực phát triển cho những khu vực từng chịu tác động của quá trình suy giảm công nghiệp. Tuy nhiên, việc mở rộng cơ hội cho các địa phương cũng cần được kết hợp với chính sách phát triển các trung tâm kinh tế hiện có để tạo ra tăng trưởng bền vững trên phạm vi cả nước.

Điều đáng chú ý là Thủ tướng Burnham dự kiến đến mùa thu mới công bố kế hoạch phát triển mười năm. Một chiến lược dài hạn là cần thiết, nhưng chính phủ cũng không có nhiều thời gian để tạo dựng niềm tin. Khi Công đảng chỉ còn khoảng ba năm trước cuộc tổng tuyển cử tiếp theo, những kết quả trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ này sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo khảo sát của Ipsos thực hiện trong tháng 6-2026, phần lớn người Anh mong muốn sự thay đổi nhưng chưa thực sự tin rằng các chính đảng có một kế hoạch đủ thuyết phục để hiện thực hóa kỳ vọng đó. Điều đó đồng nghĩa với việc cử tri sẽ đánh giá chính phủ không chỉ qua những mục tiêu dài hạn, mà còn qua những thay đổi có thể cảm nhận được trong các vấn đề nhà ở, y tế, giao thông, chi phí sinh hoạt và chất lượng dịch vụ công.

Trên phương diện đối ngoại, ba cuộc điện đàm đầu tiên của ông Burnham với Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho thấy Anh sẽ tiếp tục duy trì ba ưu tiên lớn: củng cố quan hệ với Mỹ, tiếp tục ủng hộ Ukraine và tăng cường hợp tác thực chất với Liên minh châu Âu. Trong khi đó, chính sách năng lượng cũng sẽ là một phép thử quan trọng khi chính phủ phải cân bằng giữa an ninh năng lượng, tăng trưởng kinh tế và các cam kết về khí hậu.

Nước Anh hiện không thiếu những kế hoạch cải cách. Điều người dân mong đợi hơn là khả năng kiên trì thực hiện các mục tiêu đó trong bối cảnh đất nước đã trải qua nhiều năm biến động chính trị. Với kinh nghiệm điều hành địa phương và thông điệp đặt con người ở trung tâm, ông Andy Burnham đang có cơ hội tạo dựng một hướng đi mới cho nước Anh.

Tuy nhiên, thành công của chính phủ sẽ không được đo bằng quy mô của các cam kết hay những thay đổi về nhân sự, mà bằng khả năng cải thiện cuộc sống của người dân, duy trì niềm tin của doanh nghiệp và tạo thêm động lực cho tăng trưởng. Nếu thực hiện được điều đó, lời kêu gọi về một nước Anh “tin tưởng trở lại” sẽ không chỉ dừng ở một thông điệp chính trị, mà có thể trở thành nền tảng cho một giai đoạn phát triển ổn định hơn của đất nước.