EU tăng tốc cải cách hệ thống ngân hàng

Để duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị một cuộc cải tổ đáng kể đối với hệ thống ngân hàng. Mục tiêu không chỉ là hoàn thiện thị trường tài chính, mà còn khơi thông dòng vốn cho các doanh nghiệp và những lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng của châu Âu trong giai đoạn mới.

Theo Ủy ban châu Âu, dù Liên minh Ngân hàng đã đạt nhiều tiến bộ trong hơn một thập kỷ qua, thị trường ngân hàng EU vẫn bị chia cắt bởi các rào cản quốc gia. Điều này khiến dòng vốn chưa thể lưu chuyển hiệu quả trong toàn khối, làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp và hộ gia đình, đồng thời hạn chế vai trò của hệ thống ngân hàng trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Trong dự thảo công bố tuần trước, Ủy ban châu Âu đã đề xuất một loạt biện pháp nhằm thúc đẩy hoạt động ngân hàng xuyên biên giới, đơn giản hóa cơ chế giám sát và tăng cường kết nối giữa hệ thống ngân hàng với thị trường vốn thông qua Liên minh Tiết kiệm và Đầu tư. Kế hoạch cải cách dự kiến sẽ được trình chính thức vào quý I-2027.

Động lực phía sau cuộc cải cách là nhu cầu đầu tư rất lớn của EU trong những năm tới. Ủy ban châu Âu ước tính khối này cần khoảng 1.200 tỷ euro mỗi năm để phát triển các lĩnh vực chiến lược như công nghệ sạch, trí tuệ nhân tạo, quốc phòng và hiện đại hóa nền kinh tế. Để đáp ứng nhu cầu này, châu Âu không thể chỉ dựa vào ngân sách công mà cần huy động hiệu quả hơn nguồn vốn tư nhân đang nằm trong hệ thống tài chính.

Điểm cốt lõi của cuộc cải cách là giúp dòng vốn lưu chuyển linh hoạt hơn trên phạm vi toàn EU. Hiện nay, các tập đoàn ngân hàng hoạt động tại nhiều quốc gia vẫn phải duy trì lượng vốn và thanh khoản riêng tại từng thị trường. Cơ chế này giúp bảo đảm an toàn cho từng quốc gia, nhưng cũng khiến một phần nguồn lực bị "mắc kẹt", không thể nhanh chóng điều chuyển tới những nơi có nhu cầu lớn hơn.

Để khắc phục tình trạng đó, Ủy ban châu Âu đề xuất tăng quyền điều phối của cơ quan giám sát đối với toàn bộ tập đoàn ngân hàng. Đối với các ngân hàng lớn như UniCredit, BNP Paribas và Santander, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ phối hợp với các cơ quan giám sát quốc gia để thực hiện cơ chế này.

Nếu được triển khai, thay đổi trên được kỳ vọng sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và tạo điều kiện để các ngân hàng mở rộng hoạt động cho vay trên phạm vi toàn khối.

Tuy nhiên, EU không muốn đánh đổi sự ổn định tài chính để lấy tốc độ hội nhập. Vì vậy, các ngân hàng mẹ vẫn phải bảo đảm ngân hàng con có đủ nguồn lực hoạt động trong cả điều kiện bình thường lẫn khi xảy ra khủng hoảng.

Song song với đó, EU cũng đề xuất tăng cường các biện pháp bảo vệ người gửi tiền, hạn chế rủi ro từ việc các ngân hàng nắm giữ quá nhiều trái phiếu của một chính phủ, đồng thời tiếp tục hài hòa hóa các quy định về chống rửa tiền, bảo vệ người tiêu dùng và phát triển ngân hàng số. Mục tiêu là giúp thị trường ngân hàng hội nhập sâu hơn nhưng vẫn duy trì được sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính.

Theo giới quan sát, cuộc cải cách cho thấy EU đang chuyển trọng tâm từ việc chỉ bảo đảm an toàn cho hệ thống ngân hàng sang khai thác hệ thống này như một kênh huy động vốn cho tăng trưởng. Trong bối cảnh cạnh tranh về công nghệ, chuyển đổi xanh và quốc phòng ngày càng quyết liệt, một thị trường tài chính còn phân mảnh sẽ khiến châu Âu gặp bất lợi trong cuộc đua thu hút và phân bổ nguồn lực.

Nếu được triển khai thành công, cuộc cải cách không chỉ giúp khơi thông dòng vốn trong nội khối mà còn tạo nền tảng tài chính vững chắc hơn cho các mục tiêu dài hạn về chuyển đổi xanh, phát triển công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế châu Âu. Thách thức lớn nhất sẽ là tìm được điểm cân bằng giữa hai mục tiêu: tạo điều kiện để dòng vốn lưu chuyển tự do hơn, nhưng vẫn giữ vững sự ổn định của hệ thống tài chính.