Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ tám - năm 2026:Dấu ấn của đời sống đương đại

Đổi mới tư duy và hình thức

Những ngày này, tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (Khu đô thị Royal City, Hà Nội), Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ tám - năm 2026 thu hút đông đảo công chúng, giới chuyên môn và các nghệ sĩ đến thưởng lãm. Festival quy tụ 211 tác phẩm của 185 tác giả đã được lựa chọn từ 866 tác phẩm (689 tác phẩm hội họa, 64 tác phẩm đồ họa, 93 tác phẩm điêu khắc, 17 tác phẩm nghệ thuật sắp đặt và 3 tác phẩm video art) của 585 tác giả trên cả nước. Triển lãm giới thiệu những sáng tác tiêu biểu của thế hệ nghệ sĩ từ 18 đến 35 tuổi, qua đó, phản ánh khá rõ diện mạo của mỹ thuật trẻ Việt Nam hiện nay.

PGS.TS Ngô Tuấn Phong, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, Phó Trưởng ban Tổ chức, Phó Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ tám - năm 2026 đánh giá, chất lượng festival năm nay có bước tiến rõ rệt. Số lượng tác giả và tác phẩm tăng so với mùa trước. Đặc biệt, sức sống, tinh thần sáng tạo và dấu ấn tuổi trẻ hiện diện rõ hơn trong nhiều sáng tác.

Sự đa dạng của festival được thể hiện từ chất liệu đến ý tưởng. Hội họa, đồ họa và điêu khắc cùng xuất hiện với nhiều cách biểu đạt khác nhau. Nhiều loại hình như nghệ thuật sắp đặt, video art và các hình thức biểu đạt đương đại xuất hiện cho thấy mỹ thuật trẻ Việt Nam đang từng bước mở rộng biên độ sáng tạo, tiếp cận mạnh mẽ với các khuynh hướng nghệ thuật quốc tế, nhưng vẫn giữ mối liên hệ với những giá trị văn hóa và hiện thực xã hội Việt Nam.

Các tác phẩm tham dự festival lần này quan tâm sâu sắc đến những vấn đề của con người trong xã hội đương đại. Từ ký ức văn hóa, đời sống đô thị, môi trường, bản sắc cộng đồng đến những suy tư về thân phận cá nhân và các biến đổi của thời đại số, các nghệ sĩ trẻ đã lựa chọn những cách tiếp cận đa dạng, kết hợp giữa tư duy tạo hình truyền thống với các phương thức biểu đạt mới.

Ba tác phẩm đoạt giải Nhất phần nào phản ánh những xu hướng sáng tạo nổi bật của festival. Tác phẩm điêu khắc “Giữa hai thời” của Dương Đức Duy kể câu chuyện về sự chuyển mình của quê hương qua sự kết hợp giữa thép không gỉ và đá ong. Tác phẩm sơn mài “Dòng chảy S'tiêng” của Nguyễn Thúy Hằng tôn vinh vẻ đẹp văn hóa dân tộc qua hình tượng người phụ nữ bế con. Trong khi đó, tác phẩm đồ họa “Tồn tại mờ ảo” của Lê Quỳnh Anh cho thấy nỗ lực tìm kiếm ngôn ngữ biểu đạt mới và xây dựng dấu ấn cá nhân...

Kỳ vọng những dấu ấn thời đại

Nếu không gian trưng bày của festival cho thấy nguồn năng lượng sáng tạo dồi dào của một thế hệ nghệ sĩ trẻ thì những ý kiến từ giới chuyên môn cũng mở ra cái nhìn rõ hơn về yêu cầu đặt ra đối với mỹ thuật Việt Nam hôm nay. So với các kỳ festival trước, mỹ thuật trẻ đã “trẻ” hơn trong tư duy sáng tạo, song để tạo nên dấu ấn của thời đại vẫn còn nhiều việc phải làm.

Nhìn từ festival lần này, lời kêu gọi các nghệ sĩ trẻ “hãy thật sự trẻ trong lối nghĩ và cách thể hiện” của giới chuyên môn qua nhiều mùa festival dường như đã được tiếp nhận. Số lượng tác phẩm thử nghiệm ngôn ngữ tạo hình mới, kết hợp đa chất liệu và tư duy thị giác đương đại tăng lên đáng kể. Nhiều nghệ sĩ chủ động tiếp cận công nghệ, cập nhật xu hướng mỹ thuật thế giới để làm giàu phương thức biểu đạt và mở rộng khả năng sáng tạo.

Họa sĩ Nguyễn Thúy Hằng cho rằng, lợi thế của nghệ sĩ trẻ là khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, tri thức và các xu hướng nghệ thuật mới. Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế vẫn là yếu tố quyết định chiều sâu của tác phẩm. Cùng quan điểm đó, nghệ sĩ Dương Đức Duy nhìn nhận, festival như một “bệ đỡ”, nơi người trẻ được học hỏi, tiếp nhận phản hồi từ giới chuyên môn và có thêm động lực để theo đuổi con đường sáng tạo lâu dài.

Tuy nhiên, PGS.TS Ngô Tuấn Phong nhận định, dù đã có đổi mới về hình thức thể hiện, nhiều tác phẩm vẫn chưa phản ánh trực diện và mạnh mẽ nhịp sống đang biến đổi từng ngày của đất nước. Những vấn đề lớn của xã hội đương đại, tinh thần đổi mới hay khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới mới chỉ xuất hiện ở một số tác phẩm riêng lẻ, chưa trở thành dòng chảy nổi bật trong sáng tác.

Nhận định ấy cho thấy yêu cầu đối với mỹ thuật trẻ không dừng ở việc đổi mới kỹ thuật hay ngôn ngữ tạo hình, mà còn nằm ở khả năng đối thoại với đời sống và chuyển tải hơi thở của thời đại bằng góc nhìn nghệ thuật. Khi tác phẩm gắn với những chuyển động của xã hội, giá trị nghệ thuật cũng được mở rộng từ cảm xúc cá nhân tới sự đồng cảm của cộng đồng.

Từ thực tiễn của Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ tám - năm 2026, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông đề nghị tiếp tục tạo điều kiện để nghệ sĩ trẻ phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo trên nền tảng tri thức, bản lĩnh văn hóa và trách nhiệm xã hội; tăng cường gắn kết sáng tạo với bản sắc văn hóa dân tộc, mở rộng không gian cho các loại hình nghệ thuật mới, thúc đẩy ứng dụng công nghệ số và phát triển hệ sinh thái mỹ thuật nhằm tạo thêm cơ hội phát triển cho lực lượng sáng tác trẻ.