Khơi dậy khát vọng lập nghiệp từ những cơ hội của kinh tế số

Với lợi thế về nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Hà Nội đang đứng trước cơ hội hình thành một thế hệ thanh niên làm chủ công nghệ, kiến tạo giá trị cho cộng đồng.

Không gian lập nghiệp rộng mở trong thời đại số

Theo TS Phạm Huy Hiệu, giảng viên Viện Kỹ thuật & Khoa học Máy tính, Phó giám đốc Phụ trách Nghiên cứu & Đổi mới, Trưởng ban Điều hành & Quản trị Nghiên cứu, Trường Đại học VinUni, nếu như trước đây, lập nghiệp thường gắn với vốn, mặt bằng, máy móc hay một công việc ổn định thì ngày nay, kinh tế số đang thay đổi căn bản cách người trẻ bắt đầu sự nghiệp. Chỉ với một chiếc máy tính, kết nối internet và năng lực sáng tạo, nhiều bạn trẻ đã có thể phát triển sản phẩm, cung cấp dịch vụ cho thị trường toàn cầu hoặc xây dựng doanh nghiệp dựa trên tài sản trí tuệ.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, dữ liệu lớn, thương mại điện tử hay công nghệ tài chính đang giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến sản phẩm. Những công nghệ này làm giảm đáng kể chi phí khởi nghiệp, đồng thời mở ra cơ hội để một cá nhân hay một nhóm nhỏ tạo ra giá trị ở quy mô lớn.

Đặc biệt, AI đang tạo nên một bước chuyển mới khi năng lực của mỗi cá nhân được khuếch đại chưa từng có. Mô hình "doanh nghiệp một người" (one-man company) dần trở thành hiện thực khi nhiều công việc trước đây cần cả một bộ máy nay có thể được vận hành nhờ các công cụ số và tự động hóa. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu mới, đó là khoảng cách giữa người làm chủ công nghệ và người chỉ sử dụng công nghệ một cách thụ động sẽ ngày càng lớn.

TS Phạm Huy Hiệu cho rằng, nguồn lực quan trọng nhất của nền kinh tế số không còn là đất đai hay máy móc, mà là tri thức, dữ liệu, kỹ năng số, năng lực sáng tạo cùng khả năng kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đây cũng chính là những nguồn lực giúp người trẻ hiện thực hóa khát vọng lập nghiệp trong bối cảnh mới.

Là trung tâm chính trị, kinh tế, giáo dục và khoa học của cả nước, Hà Nội đang sở hữu nhiều lợi thế để trở thành điểm đến của các ý tưởng sáng tạo. Thành phố quy tụ hệ thống trường Đại học, Viện nghiên cứu, Doanh nghiệp công nghệ, các Quỹ đầu tư và đội ngũ chuyên gia đông đảo. Đây là nền tảng quan trọng để hỗ trợ thanh niên tiếp cận tri thức, công nghệ và các nguồn lực phát triển.

Bên cạnh đó, những giá trị đặc sắc về văn hóa, di sản, làng nghề hay công nghiệp sáng tạo của Thủ đô cũng là nguồn tài nguyên quý để hình thành nhiều mô hình kinh doanh mới. Khi kết hợp với công nghệ số, các giá trị truyền thống hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Khởi nghiệp từ những bài toán của Thủ đô

Theo TS Phạm Huy Hiệu, khởi nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng một ý tưởng thật lớn mà trước hết cần xuất phát từ những vấn đề của cuộc sống. Ở đâu có khó khăn, ở đó luôn tồn tại cơ hội để sáng tạo và tạo ra giá trị.

Đối với Hà Nội, những bài toán về giao thông, ô nhiễm không khí, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, giáo dục cá thể hóa, bảo tồn di sản, số hóa làng nghề, phát triển du lịch hay nâng cao chất lượng dịch vụ công đều có thể trở thành "mảnh đất" để người trẻ khởi nghiệp.

Một ứng dụng giúp người dân lựa chọn tuyến đường ít ùn tắc hơn có thể góp phần giảm áp lực giao thông. Một nền tảng AI hỗ trợ phát hiện sớm bệnh tật có thể nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe. Hay một giải pháp số hóa làng nghề có thể đưa sản phẩm thủ công của Hà Nội tiếp cận khách hàng trên khắp thế giới. Những ý tưởng ấy đều bắt đầu từ việc giải quyết một nhu cầu rất cụ thể của xã hội.

Để tận dụng tốt những cơ hội ấy, thanh niên không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải chuẩn bị những năng lực mới của thời đại. Đó là tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, kỹ năng nghiên cứu, năng lực làm chủ công nghệ mới, ngoại ngữ và tư duy toàn cầu. Trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, tinh thần học tập suốt đời và khả năng thích ứng sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất.

“Cùng với việc đầu tư hạ tầng số, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, Hà Nội đang từng bước tạo điều kiện để những ý tưởng sáng tạo được ươm mầm và thương mại hóa. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi mỗi người trẻ nuôi dưỡng khát vọng cống hiến, chủ động học hỏi và dám biến những vấn đề của Thủ đô thành lời giải bằng tri thức, công nghệ và sáng tạo”, TS Phạm Huy Hiệu nhấn mạnh.

Trong kỷ nguyên số, lập nghiệp không còn đơn thuần là tìm một công việc hay xây dựng một doanh nghiệp. Đó còn là hành trình làm chủ năng lực của chính mình, góp phần giải quyết những vấn đề của cộng đồng và tạo dựng giá trị cho xã hội. Khi mỗi người trẻ coi những thách thức của Thủ đô là một cơ hội để đổi mới, Hà Nội sẽ có thêm một thế hệ công dân không chỉ thích ứng với tương lai mà còn đủ bản lĩnh để kiến tạo tương lai.