Điều hành linh hoạt, giữ vững ổn định giá cả và an ninh năng lượng

Rủi ro năng lượng, biến số khó lường

Tính đến ngày 16-7, giá dầu Brent ở mức 85 USD/thùng, tăng 0,3%, trong khi dầu WTI tăng 0,5% lên 80 USD. Đây là phiên thứ 4 liên tiếp giá tăng, sau khi Mỹ liên tục không kích Iran, làm dấy lên lo ngại xung đột toàn diện tái bùng phát, đe dọa nguồn cung năng lượng qua eo biển Hormuz.

Mặc dù mức giá trên còn cách đỉnh 111,8 USD/thùng thời điểm tháng 3-2026 do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, hai loại dầu này vẫn cao hơn tương ứng 23,2% và 19,97% so với cùng kỳ năm 2025 (lần lượt ở 68,96 USD/thùng và 66,68 USD/thùng); cho thấy mặt bằng giá năng lượng đã cao hơn đáng kể so với năm 2025.

Báo cáo của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cảnh báo, tháng 7, giá năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khi xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, gây áp lực nặng nề hơn dự đoán lên triển vọng của khu vực. Kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, biến động giá nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, năng lượng, chi phí logistics tạo áp lực lên mặt bằng giá cả thế giới.

Đối với Việt Nam, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, trước bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động và áp lực lạm phát gia tăng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

“Mặc dù chịu nhiều tác động từ bên ngoài, nhưng mặt bằng giá cơ bản được kiểm soát tốt. Bình quân 6 tháng đầu năm, CPI tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh hiệu quả của công tác điều hành giá, sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa của Chính phủ”, Cục trưởng Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh.

Mục tiêu lạm phát đang được kiểm soát nhưng Cục Thống kê vẫn chỉ ra, diễn biến lạm phát trong 6 tháng đầu năm chủ yếu chịu tác động của nhiều yếu tố đan xen. Giá một số nhóm hàng như: nhà ở, điện sinh hoạt, vật liệu xây dựng và dịch vụ tiêu dùng tăng do chi phí đầu vào tăng và nhu cầu tiêu dùng phục hồi.

Theo biến động của giá dầu không chỉ làm tăng chi phí nhiên liệu mà còn lan tỏa sang chi phí vận tải, logistics, vật liệu xây dựng, lương thực, thực phẩm và nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác, tạo ra hiệu ứng lạm phát vòng hai (second-round inflation).

Đồng thời, giá dầu neo cao sẽ khiến chi phí nhập khẩu năng lượng gia tăng và làm tăng nhu cầu ngoại tệ, gây áp lực lên tỷ giá, dự trữ ngoại hối và lạm phát nhập khẩu (imported inflation), qua đó thu hẹp dư địa điều hành chính sách tiền tệ.

Vừa thúc đẩy tăng trưởng 2 con số trong những tháng cuối năm, vừa kiềm chế lạm phát cả năm tăng khoảng 4,5% là mục tiêu kép đầy thách thức, nhất là trong bối cảnh giá năng lượng, nguyên vật liệu, cước vận tải và tỷ giá còn nhiều biến động, cùng với rủi ro từ xung đột địa chính trị thế giới; trong khi nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn.

Để hạn chế tác động của biến động giá dầu thế giới đến lạm phát trong nước, ngay khi chiến sự tại Trung Đông nổ ra, Chính phủ đã triển khai đồng thời nhiều biện pháp bình ổn thị trường xăng dầu bao gồm: kích hoạt Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để trợ giá nhiên liệu, qua đó hạn chế mức độ truyền dẫn của giá dầu thế giới vào giá bán lẻ trong nước và CPI; đưa thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với xăng, dầu về 0%, đồng thời áp dụng mức thuế bằng 0% đối với một số sắc thuế liên quan trong giai đoạn ứng phó với cú sốc giá dầu. Những biện pháp này góp phần giảm chi phí nhập khẩu, hạn chế tốc độ tăng của giá bán lẻ xăng dầu và giảm áp lực lên chi phí sản xuất, vận tải và logistics.

Công tác điều hành giá những tháng đầu năm đã có sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và các giải pháp bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa. Nhờ đó, giá xăng dầu trong nước duy trì ở mức thấp hơn khoảng 10-15% so với các nước trong khu vực. Tuy nhiên, áp lực lạm phát vẫn tiềm ẩn nếu giá năng lượng thế giới tiếp tục duy trì ở mức cao hoặc xuất hiện thêm các cú sốc nguồn cung.

Giữ vững mục tiêu kiểm soát lạm phát

Cập nhật kịch bản điều hành mới, Bộ Tài chính cho biết, để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu CPI cả năm tăng 4,5%, CPI bình quân mỗi tháng chỉ còn dư địa tăng khoảng 0,05% so với tháng trước. Một chỉ số đầu vào quan trọng khác là giá nhiên liệu bình quân cả năm tăng khoảng 11,85%, đồng thời chưa điều chỉnh tăng giá các mặt hàng thiết yếu như điện, dịch vụ y tế, giáo dục theo lộ trình.

Theo TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính-Tiền tệ quốc gia, bên cạnh những thách thức đang đặt ra, cũng nhìn thấy nhiều yếu tố thuận lợi. Đó là nguồn cung hàng hóa trong nước hiện nay tương đối dồi dào; sản xuất nông nghiệp ổn định; hệ thống phân phối ngày càng phát triển; công tác điều hành giá của Chính phủ ngày càng chủ động và linh hoạt. Chính sách hỗ trợ thuế đối với mặt hàng xăng dầu trong nước được tiếp tục kéo dài đến hết năm; giá điện chưa điều chỉnh, giá dịch vụ y tế và tỷ giá được giữ ổn định. Đây là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ xảy ra các cú sốc về giá.

Để kiểm soát lạm phát những tháng cuối năm, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6-2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đề nghị các bộ, ngành liên quan và các địa phương, doanh nghiệp nhà nước tăng cường quản lý giá cả, chủ động các giải pháp điều hành giá điện, xăng dầu, dịch vụ y tế, giáo dục để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu. Xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng, trục lợi và tăng giá bất hợp lý… nhất là trong bối cảnh giá xăng dầu trong nước đã giảm...

Báo cáo mới nhất, các tổ chức quốc tế điều chỉnh hạ dự báo tăng trưởng GDP thế giới năm 2026 xuống còn 2,4-3,1% (giảm 0,2-0,3 điểm %) so với các báo cáo trước đây, phản ánh mức độ nghiêm trọng của cú sốc cung và những rủi ro kéo dài đối với hoạt động kinh tế toàn cầu. Dự báo triển vọng tăng trưởng thương mại toàn cầu cũng chậm lại đáng kể so với đà tăng của năm 2025, khi các yếu tố địa chính trị và chi phí logistics gia tăng đè nặng lên dòng chảy hàng hóa quốc tế, từ mức 4,7% xuống chỉ còn 1,4-2,7%.

Ở trong nước, các tổ chức quốc tế đánh giá cao so với khu vực và thế giới, nhờ Chính phủ quyết liệt đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm, tạo cú hích quan trọng cho hệ thống phát triển hạ tầng. Đồng thời, điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, kiểm soát giá cả, giữ lạm phát trong nước ở mức an toàn.

Đối với Thủ đô Hà Nội, thành phố Hà Nội tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương về điều hành giá, kiểm soát lạm phát, đảm bảo cân đối cung cầu hàng hóa, theo dõi sát diễn biến giá cả, đặc biệt đối với các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng và dịch vụ vận tải.

Thành phố thực hiện nghiêm các quy định điều hành giá xăng, dầu; xây dựng phương án bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống; phối hợp với các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối đảm bảo nguồn cung ổn định cho hệ thống bán lẻ trên địa bàn, không để xảy ra tình trạng gián đoạn nguồn cung. Đáng chú ý, giải pháp căn cơ là thành phố đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và chuyển đổi sang các loại nhiên liệu tái tạo, phương tiện xanh... giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, giảm phát thải khí nhà kính, tăng tính chủ động về năng lượng.

Cùng với đó, Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, xanh; khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng; gắn chiến lược năng lượng với chiến lược phát triển công nghiệp, đô thị. Thành phố đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 giảm khoảng 5% lượng tiêu thụ nhiên liệu trong lĩnh vực giao thông vận tải so với dự báo nhu cầu. Đây là mục tiêu quan trọng, thành phố phấn đấu tiết kiệm từ 8-10% tổng mức tiêu thụ năng lượng, góp phần giảm áp lực đối với hệ thống cung ứng năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.

Nhìn chung, trong tháng 6-2026, thị trường Hà Nội tiếp tục duy trì ổn định, cung cầu hàng hóa được bảo đảm, không xảy ra biến động lớn về giá cả. Thị trường hàng hóa tiêu dùng, lương thực, thực phẩm đảm bảo, đáp ứng nhu cầu của người dân. Tại các hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích và chợ truyền thống duy trì lượng hàng hóa dự trữ lớn, tổ chức nhiều chương trình khuyến mại, kích cầu tiêu dùng và kết nối tiêu thụ sản phẩm trong nước. Hoạt động thương mại điện tử tiếp tục phát triển, góp phần đa dạng hóa kênh phân phối và đáp ứng nhu cầu mua sắm ngày càng tăng của người dân Thủ đô… góp phần hỗ trợ mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố. Tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục đà tăng trưởng vững chắc, đạt được nhiều kết quả quan trọng và toàn diện trên các lĩnh vực phát triển kinh tế, thực hiện hiệu quả các chính sách an sinh xã hội, bảo đảm phúc lợi cho nhân dân, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn Thủ đô.

Biến động địa – chính trị đang ngày càng tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, làm gia tăng rủi ro về nguồn cung, giá cả, vận tải và chuỗi cung ứng. Điều hành giá năng lượng không chỉ là xử lý một mặt hàng, mà là bài toán tổng thể về ổn định vĩ mô, sức cạnh tranh, khả năng chống chịu… mới có thể duy trì tăng trưởng bền vững trong môi trường toàn cầu nhiều biến động.