Hà Nội nâng cao năng lực bảo tồn động vật hoang dã

Gỡ nút thắt cho công tác cứu hộ động vật hoang dã

Giữa vùng đồi rừng xã Sóc Sơn, Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội thực hiện sứ mệnh đặc biệt: Tiếp nhận, chăm sóc và phục hồi những cá thể động vật hoang dã bị săn bắt, buôn bán trái phép hoặc bị thương trước khi đưa chúng trở về môi trường tự nhiên. Trung tâm được UBND thành phố Hà Nội thành lập ngày 13-6-1996 nhằm thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ động vật hoang dã, đặc biệt là Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES). Sau 30 năm, trung tâm đã trở thành địa chỉ tin cậy của lực lượng kiểm lâm và các cơ quan chức năng mỗi khi phát hiện, thu giữ động vật hoang dã.

Bác sĩ thú y Trịnh Thị Thu Hằng cho biết, trung bình mỗi năm có hàng nghìn cá thể thuộc nhiều loài quý hiếm đã được trung tâm tiếp nhận, điều trị, chăm sóc và tái thả về tự nhiên. Không ít loài nguy cấp đã được cứu sống nhờ quy trình chăm sóc chuyên biệt cùng sự phối hợp giữa trung tâm với lực lượng thực thi pháp luật và các tổ chức bảo tồn. Tuy nhiên, trong bối cảnh các vụ vận chuyển, buôn bán động vật hoang dã trái phép vẫn diễn biến phức tạp, khối lượng động vật cần cứu hộ ngày càng tăng thì cơ sở vật chất của trung tâm lại dần trở nên quá tải. Chuồng nuôi xuống cấp, diện tích chăm sóc hạn chế, thiếu khu nuôi bán hoang dã để động vật phục hồi tập tính tự nhiên và khu nghiên cứu chưa đáp ứng yêu cầu của công tác bảo tồn.

Theo Giám đốc Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội Lương Xuân Hồng, chính những bất cập này khiến việc mở rộng trung tâm trở thành yêu cầu cấp thiết. Ngay từ năm 2012, UBND thành phố đã phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 mở rộng trung tâm lên quy mô 12ha. Đến năm 2016, thành phố tiếp tục thống nhất chủ trương mở rộng nhằm tăng cường cơ sở hạ tầng phục vụ công tác cứu hộ.

Sau khi HĐND thành phố phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2022, đầu tháng 2-2026, UBND thành phố đã chính thức phê duyệt dự án xây dựng, mở rộng Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội. Dự án có tổng diện tích 12ha, gồm 1ha hiện trạng và 11ha mở rộng; tổng mức đầu tư hơn 138 tỷ đồng từ ngân sách thành phố, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội làm chủ đầu tư; thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2028. Việc hoàn tất toàn bộ thủ tục pháp lý sau gần 4 năm chuẩn bị cũng đồng nghĩa một trong những dự án bảo tồn thiên nhiên quy mô lớn của Hà Nội đã sẵn sàng bước vào giai đoạn triển khai thực tế.

Phấn đấu khởi công dự án trong quý III-2026

Theo thiết kế được phê duyệt, dự án sẽ xây dựng đồng bộ khu nghiệp vụ và hành chính; khu nghiên cứu, giáo dục môi trường; hệ thống chuồng cứu hộ; khu nuôi bảo tồn; khu bán hoang dã; hồ điều hòa kết hợp nuôi thả động vật dưới nước cùng hệ thống giao thông nội bộ, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải, cây xanh và các công trình hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Đáng chú ý, phần lớn diện tích dự án được dành cho khu nuôi bảo tồn và khu bán hoang dã. Đây là mô hình đang được nhiều trung tâm cứu hộ trên thế giới áp dụng nhằm giúp động vật sau điều trị có môi trường gần với tự nhiên nhất để phục hồi bản năng sinh tồn trước khi được tái thả.

Không chỉ phục vụ cứu hộ, trung tâm sau khi mở rộng còn là địa điểm nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và tham quan học tập. Điều này sẽ góp phần lan tỏa nhận thức về bảo tồn thiên nhiên, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên và cộng đồng.

Theo đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội, chủ đầu tư đang tích cực phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện những công việc cuối cùng, phấn đấu khởi công dự án trong quý III-2026; đồng thời cam kết tổ chức thi công đúng quy định, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Trong quyết định phê duyệt, UBND thành phố cũng yêu cầu, chủ đầu tư phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã, Chi cục Kiểm lâm, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện quy trình tiếp nhận, chăm sóc động vật; bảo đảm các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường, an toàn công trình cũng như công khai thông tin để cộng đồng giám sát trong suốt quá trình triển khai.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Sóc Sơn Trịnh Văn Duy, địa phương xác định đây là dự án trọng điểm có ý nghĩa lớn đối với bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững. Chính quyền xã sẽ phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư trong công tác xác định ranh giới, quản lý đất đai và giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện thuận lợi để dự án triển khai đúng tiến độ.

Trong bối cảnh đa dạng sinh học đang chịu nhiều sức ép từ quá trình đô thị hóa, biến đổi khí hậu và nạn săn bắt động vật hoang dã, việc Hà Nội đầu tư hơn 138 tỷ đồng để xây dựng một trung tâm cứu hộ quy mô lớn cho thấy cách tiếp cận không chỉ dừng ở xử lý các vụ việc vi phạm, mà chuyển mạnh sang đầu tư hạ tầng phục vụ bảo tồn lâu dài.

Khi hoàn thành vào năm 2028, Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới bảo tồn đa dạng sinh học của Thủ đô. Đây cũng là minh chứng cho quyết tâm của thành phố Hà Nội trong thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ thiên nhiên, bảo tồn các loài nguy cấp, quý hiếm và phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với gìn giữ môi trường sống cho các thế hệ tương lai.