Sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở đáp ứng yêu cầu sắp xếp thôn, tổ dân phố

Tiếp tục chương trình phiên họp thứ tư, chiều 14-7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên họp.

Trình bày nội dung cơ bản dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay, dự thảo Luật gồm 5 chương, 35 điều, tập trung hoàn thiện phạm vi và nguyên tắc hòa giải; tiêu chuẩn, quyền và trách nhiệm của hòa giải viên, tổ hòa giải; bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên trong trường hợp cần thiết; quy định rõ hơn về người được mời tham gia hòa giải; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức hòa giải trực tuyến và xây dựng cơ sở dữ liệu về hòa giải ở cơ sở.

Dự thảo cũng chuyển từ cơ chế Nhà nước hỗ trợ sang Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải, đồng thời hoàn thiện trách nhiệm quản lý nhà nước phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp thôn, tổ dân phố; đồng thời khắc phục những hạn chế, vướng mắc sau hơn 12 năm thi hành Luật hiện hành.

Trình bày thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi Luật và cho rằng hồ sơ dự án được chuẩn bị đầy đủ, cơ bản bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục làm rõ những trường hợp không thuộc phạm vi áp dụng của Luật; duy trì cơ chế ngân sách Trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách; quản lý minh bạch nguồn lực huy động từ xã hội. Ngoài ra, cần quy định chặt chẽ điều kiện, thời hạn chỉ định hòa giải viên, cân nhắc tiếp tục ghi nhận vai trò của già làng, chức sắc tôn giáo, có chính sách hỗ trợ phù hợp với người được mời tham gia hòa giải...

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị quan tâm đầu tư hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quản lý và lưu trữ hồ sơ điện tử, bảo đảm việc hòa giải, bầu và biểu quyết trực tuyến được triển khai khả thi, an toàn, hiệu quả.

Tại Phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội thể hiện thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật hiện hành, đánh giá đây là thiết chế quan trọng góp phần giải quyết kịp thời mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cộng đồng dân cư, giữ gìn ổn định trật tự xã hội và giảm tải cho các cơ quan tư pháp.

Song song đó, các ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ phạm vi hòa giải, cơ chế bảo đảm kinh phí, việc lựa chọn hòa giải viên, các điều kiện hạ tầng, bảo vệ dữ liệu cá nhân khi tổ chức hòa giải trực tuyến… Cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện phạm vi điều chỉnh; bảo đảm nguồn lực và cơ chế quản lý minh bạch kinh phí cho hoạt động hòa giải; phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo, người có uy tín trong cộng đồng.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu nâng cao tiêu chuẩn, kỹ năng của hòa giải viên, nhất là năng lực ứng dụng công nghệ số, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống; rõ chế độ hỗ trợ với người được mời tham gia hòa giải. Ngoài ra, đề nghị đánh giá kỹ tính khả thi của hòa giải trực tuyến, hồ sơ và chữ ký điện tử, gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đủ điều kiện trình Quốc hội và đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo khẩn trương tiếp thu tối đa các ý kiến, tiếp tục rà soát tính thống nhất của hệ thống pháp luật, hoàn thiện cơ chế công nhận kết quả hòa giải thành, phân cấp phân quyền cùng các điều kiện bảo đảm thi hành, trước khi trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.