Phát triển công nghiệp văn hóa để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số

Đề xuất phát triển kinh tế đêm gắn với khai thác di sản văn hóa

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Vân (Tổ đại biểu số 31) cho biết, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang hoàn thiện dự thảo nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 08 về phát triển du lịch, trong đó, dự kiến bổ sung công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế mũi nhọn. Điều này mở ra cơ hội để Hà Nội khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực văn hóa, đưa giá trị di sản trở thành động lực phát triển kinh tế.

Đại biểu cho rằng Hà Nội cần ưu tiên phát triển kinh tế đêm gắn với khai thác di sản văn hóa. Thực tế thời gian qua, các sản phẩm du lịch đêm tại Hoàng thành Thăng Long, Di tích Nhà tù Hỏa Lò cùng nhiều không gian văn hóa khác đã chứng minh hiệu quả trong việc thu hút du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu cho các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, mua sắm, giải trí. Đây là dư địa còn rất lớn để thành phố tiếp tục khai thác, nhất là khi Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo thêm nhiều cơ chế đặc thù cho Hà Nội.

Hà Nội cần lựa chọn một số không gian có nhiều lợi thế để thí điểm phát triển các trung tâm công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Ví dụ như khu vực chợ Đồng Xuân được đánh giá có nhiều tiềm năng nhờ giá trị lịch sử, vị trí trung tâm và khả năng kết nối với các tuyến du lịch của khu vực hồ Hoàn Kiếm. Theo đại biểu Nguyễn Thị Vân, việc hình thành chuỗi dịch vụ mua sắm, ẩm thực, giải trí chất lượng cao tại đây không chỉ góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, mà còn tạo thêm điểm nhấn cho du lịch Thủ đô và thúc đẩy tăng trưởng ngay trong những tháng cuối năm 2026.

Đại biểu Nguyễn Thị Vân nhấn mạnh, phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản, mà còn mở ra dư địa tăng trưởng mới cho Hà Nội.

Đại biểu đề nghị thành phố sớm ban hành các cơ chế cụ thể theo Luật Thủ đô năm 2026 nhằm khuyến khích hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa, hạ tầng và công nghệ; đồng thời, huy động doanh nghiệp tham gia ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR) vào số hóa và khai thác các di tích, tạo ra những sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị gia tăng cao và sức cạnh tranh quốc tế.

Số hóa di tích đến đâu, phải khai thác hiệu quả đến đó

Phát biểu làm rõ một số nội dung đại biểu quan tâm về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số, gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, bảo tồn di sản, bảo tồn các giá trị thủ công truyền thống và hỗ trợ phát triển du lịch, dịch vụ, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, với sự chỉ đạo mới của lãnh đạo UBND thành phố, ngành đã chuyển hướng phối hợp chặt chẽ với các địa phương để nhận diện, nghiên cứu và thúc đẩy phát triển các sản phẩm văn hóa; trong đó, chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Về phát triển kinh tế đêm, sau khi HĐND thành phố thông qua nghị quyết theo Luật Thủ đô năm 2026, các văn bản hướng dẫn đã được ban hành và triển khai đến các địa phương. Đến nay, một số địa phương đã xây dựng đề án cụ thể. Nhiều chương trình được triển khai theo hướng kết hợp giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế đêm, như: Đề án bảo tồn làng cổ Đường Lâm gắn với phát triển kinh tế đêm; bảo tồn làng cổ Bát Tràng kết hợp phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm. Xã Phú Xuyên cũng đang xây dựng đề án phát triển kinh tế đêm của địa phương.

Đối với các khu vực có giá trị di sản, đặc biệt là các làng nghề và những điểm có tiềm năng phát triển du lịch, ngành đã phối hợp với các địa phương để tập trung tháo gỡ những khó khăn trước mắt. Tại Đường Lâm, ngoài Sở Văn hóa và Thể thao, còn có sự tham gia của Sở Du lịch cùng các sở, ngành liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, xây dựng nhằm thống nhất phương thức triển khai.

Bên cạnh các giải pháp phát triển lâu dài, trước mắt, Sở Văn hóa và Thể thao tập trung nâng cao chất lượng phục vụ du lịch thông qua việc nhận diện bản sắc; xây dựng hệ thống hướng dẫn tổ chức tuyến tham quan và hoàn thiện các điều kiện phục vụ khách du lịch.

Đối với việc tiếp nhận Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đây là khu vực nằm trong một cực phát triển quan trọng của thành phố ở phía Tây. Khu vực này có lợi thế kết nối với sân bay Hòa Lạc, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, hệ thống các trường đại học, Vườn quốc gia Ba Vì và quần thể di tích Sơn Tây. Hiện nay, ngành đang phối hợp với các sở, ngành nghiên cứu quy hoạch kết nối các điểm với nhau nhằm hình thành không gian phát triển đồng bộ.

Liên quan đến nội dung về số hóa di tích và số hóa tư liệu di sản, theo ông Phạm Tuấn Long, trong giai đoạn vừa qua, thành phố đã thực hiện bước đầu việc chuyển đổi tài liệu giấy sang tài liệu số. Tuy nhiên, qua theo dõi và đánh giá, việc khai thác hiệu quả dữ liệu số vẫn còn hạn chế.

Hiện nay, Sở Văn hóa và Thể thao đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các chuyên gia xây dựng lại hướng dẫn về số hóa. Theo định hướng mới, thành phố sẽ chuyển khung hướng dẫn về các địa phương để chủ động triển khai.

"Quan điểm là số hóa đến đâu phải khai thác, sử dụng ngay đến đó, tránh tình trạng số hóa trong thời gian dài nhưng dữ liệu không được khai thác, phát huy hiệu quả", Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao nhấn mạnh.