Giá thức ăn chăn nuôi tăng: Chủ động nguồn nguyên liệu để giảm phụ thuộc nhập khẩu

Chi phí đầu vào tăng, người chăn nuôi chịu áp lực lớn

Những tháng gần đây, giá thức ăn chăn nuôi liên tục tăng khiến chi phí sản xuất của người chăn nuôi ngày càng lớn. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, trong khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông cùng với chi phí vận tải biển tăng cao đã đẩy giá hàng hóa trên thị trường thế giới lên mức cao. Đặc biệt, những rủi ro đối với các tuyến vận tải qua Biển Đỏ và eo biển Hormuz đã khiến chi phí logistics, bảo hiểm và vận chuyển nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng đáng kể. Nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi đã điều chỉnh giá bán thêm từ 100 đến 300 đồng/kg sản phẩm nhằm bù đắp chi phí.

Giám đốc Hợp tác xã Chăn nuôi và Dịch vụ Đồng Tâm (xã Kiều Phú) Nguyễn Đình Tường cho biết, từ đầu năm đến nay, giá nhiều loại thức ăn chăn nuôi đã tăng từ 7.000- 12.000 đồng/bao so với đầu năm. Hiện, thức ăn dành cho lợn con phổ biến ở mức 470.000-490.000 đồng/bao (25kg), thức ăn cho lợn thịt dao động từ 360.000-380.000 đồng/bao, còn thức ăn cho gia cầm ở mức 260.000-370.000 đồng/bao.

Còn theo bà Phạm Thị Cưa (xã Thanh Oai), chi phí sản xuất chăn nuôi từ đầu năm đến nay đã tăng khoảng 10-15%, trong khi lợi nhuận giảm từ 10-20%. Đối với các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, nguy cơ thua lỗ ngày càng rõ rệt nếu giá thức ăn tiếp tục tăng. Do đó, cần sớm thúc đẩy việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và các nguồn nguyên liệu trong nước để giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Không chỉ chịu tác động từ giá thức ăn, người chăn nuôi còn phải gánh thêm nhiều khoản chi phí khác như đầu tư chăn nuôi an toàn sinh học, phòng chống dịch bệnh, ứng phó với biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan. Những yếu tố này đang làm giảm sức cạnh tranh của ngành chăn nuôi trong nước.

Nâng cao tính tự chủ của ngành chăn nuôi

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi của Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Trên 65% nguyên liệu thô và hơn 90% phụ gia, thức ăn bổ sung như vitamin, axit amin, khoáng chất phải nhập từ nước ngoài. Mỗi năm, Việt Nam chỉ tự sản xuất được khoảng 35% nguyên liệu để phục vụ sản xuất khoảng 20 triệu tấn thức ăn chăn nuôi công nghiệp, còn lại 65% phải nhập khẩu. Trong đó, sản lượng ngô trong nước chỉ đạt khoảng 4,5-5 triệu tấn/năm, trong khi nhu cầu phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi lên tới 11-12 triệu tấn. Đối với đậu tương, sản lượng trong nước gần như không đáng kể, chưa đáp ứng được 1% nhu cầu. Các nguồn nguyên liệu như sắn, cám gạo và phụ phẩm nông nghiệp mới chỉ đáp ứng khoảng 10-15% nhu cầu và chất lượng còn chưa đồng đều.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch nhập khẩu giá trị thức ăn gia súc và nguyên liệu 6 tháng đầu năm 2026 lên khoảng 2,2 tỷ USD, giảm 5,6% so với cùng kỳ năm trước. Nguồn nhập khẩu chủ yếu đến từ Mỹ, Argentina và Trung Quốc với thị phần lần lượt là 21,1%; 18,1% và 12,8%. Dự báo trong 6 tháng cuối năm 2026, giá thức ăn chăn nuôi có thể tiếp tục tăng thêm từ 3-5% do giá nguyên liệu nhập khẩu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá nguồn cung thức ăn chăn nuôi trong nước vẫn được bảo đảm, không xảy ra tình trạng thiếu hàng và tác động đến chỉ số giá tiêu dùng vẫn nằm trong khả năng kiểm soát.

Để chủ động ứng phó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương nhằm đa dạng hóa nguồn cung vật tư đầu vào, tổ chức dự trữ hợp lý và điều hành linh hoạt theo Luật Giá năm 2023 nhằm kiểm soát lạm phát, đồng thời hỗ trợ chuỗi sản xuất phát triển bền vững. Trong trường hợp nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu bị gián đoạn, cần mở rộng thị trường nhập khẩu sang Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu và một số quốc gia châu Á nhằm giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Cùng với đó là xây dựng hệ thống dự trữ nguyên liệu chiến lược trong nước để bảo đảm nguồn cung khi thị trường biến động.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Chăn nuôi Việt Nam Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, về lâu dài các địa phương phát triển các vùng nguyên liệu, nhất là ngô, đậu tương và các loại cây phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi. Đồng thời, cần đẩy mạnh nghiên cứu sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, phụ phẩm chế biến thực phẩm làm nguyên liệu thay thế, vừa giảm chi phí vừa tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên sẵn có. Thực tế, một số doanh nghiệp đã chủ động triển khai các mô hình liên kết phát triển vùng nguyên liệu. Điển hình như Tập đoàn De Heus đang đầu tư dự án trồng ngô phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi. Năm 2025, doanh nghiệp đã cung ứng khoảng 100.000 tấn ngô cho các nhà máy sản xuất và dự kiến trong những năm tới có thể nâng lên khoảng 500.000 tấn mỗi năm thông qua chuỗi liên kết sản xuất.

Cùng với việc phát triển vùng nguyên liệu, Nhà nước cần tiếp tục có chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đổi mới công nghệ và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu công thức thức ăn chăn nuôi tối ưu, tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo đảm chất lượng dinh dưỡng cho vật nuôi. Việc từng bước nâng cao khả năng tự chủ về nguyên liệu không chỉ giúp giảm áp lực chi phí sản xuất mà còn tăng sức chống chịu của ngành chăn nuôi trước những biến động của thị trường quốc tế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành chăn nuôi phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong những năm tới.