Quản trị giao thông đô thị chủ động

Với số lượng hơn 8 triệu phương tiện giao thông cá nhân, tốc độ gia tăng phương tiện đạt 4-5% mỗi năm, trong khi diện tích đất dành cho giao thông chưa tương xứng. Sự mất cân đối giữa phát triển hạ tầng và nhu cầu đi lại là nguyên nhân cốt lõi của tình trạng tắc nghẽn kéo dài. Bên cạnh đó, quy hoạch giao thông chưa được triển khai đồng bộ, ý thức của một bộ phận người dân tham gia giao thông chưa cao cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng ùn tắc giao thông.

Những năm gần đây, Hà Nội đã có những nỗ lực đáng kể trong việc xử lý các điểm ùn tắc. Từ năm 2016 đến nay, thành phố đã chi hàng nghìn tỷ đồng cải tạo hạ tầng, điều chỉnh tổ chức giao thông, xử lý hàng chục điểm ùn tắc. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố Hà Nội đã xử lý được 39/51 điểm thường xuyên ùn tắc, góp phần cải thiện đáng kể tình hình giao thông tại nhiều khu vực trọng điểm.

Đáng chú ý, thành phố đang thực hiện bước chuyển quan trọng: Thay đổi tư duy quản trị, xây dựng năng lực quản trị giao thông đô thị dựa trên dữ liệu và công nghệ hiện đại. Thay vì chỉ tập trung vào xử lý hậu quả, thành phố đang chuyển sang xây dựng năng lực quản trị giao thông chủ động. Đầu tiên là xây dựng hồ sơ dữ liệu giao thông hợp nhất, phá vỡ tình trạng “ốc đảo dữ liệu” giữa các sở, ngành. Việc thu thập và tổng hợp dữ liệu về lưu lượng phương tiện, tình trạng hạ tầng, hành vi người tham gia giao thông sẽ giúp cơ quan chức năng có cái nhìn toàn diện về thực trạng tắc nghẽn, từ đó đưa ra các quyết định quản lý chính xác và hiệu quả.

Thứ hai là ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý giao thông. Việc sử dụng đèn tín hiệu thông minh để điều tiết luồng phương tiện theo thời gian thực, hệ thống giám sát lưu lượng tại các nút giao quan trọng và ứng dụng AI để dự báo tình trạng tắc nghẽn sẽ giúp tối ưu hóa sử dụng hạ tầng hiện có. Ví dụ, việc điều chỉnh pha đèn tín hiệu theo mật độ phương tiện tại mỗi khung giờ có thể giúp giảm thời gian chờ đợi tại các nút giao.

Thứ ba là phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng, thay đổi hành vi đi lại của người dân. Thành phố đang mở rộng mạng lưới xe buýt, đường sắt đô thị, cải thiện chất lượng dịch vụ và kết nối đa phương tiện thuận tiện. Đặc biệt, mô hình tích hợp dịch vụ giao thông trên một nền tảng kỹ thuật số duy nhất giúp người dân dễ dàng tìm kiếm, đặt vé và sử dụng nhiều loại hình vận tải khác nhau, từ metro, xe buýt đến taxi và xe đạp công cộng.

Thứ tư là thực hiện các biện pháp kiểm soát phương tiện cá nhân theo lộ trình phù hợp. Khi quỹ đất dành cho giao thông gần như không thể mở rộng nhanh, việc hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân tại các khu vực trung tâm thành phố là giải pháp cần thiết.

Cuối cùng, nâng cao ý thức văn hóa giao thông của người dân là yếu tố không thể thiếu. Mặc dù đã có nhiều hoạt động tuyên truyền nhưng vẫn còn một bộ phận người dân chưa tuân thủ quy định giao thông, gây ra tình trạng tắc nghẽn và tai nạn. Việc kết hợp tuyên truyền với kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm sẽ giúp xây dựng môi trường giao thông an toàn, trật tự và hiệu quả.

Có thể khẳng định, chuyển từ tư duy xử lý từng điểm ùn tắc sang xây dựng năng lực quản trị giao thông là bước chuyển lớn trong quản lý đô thị Hà Nội. Đây không chỉ là thay đổi về công nghệ, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy quản trị, từ giải quyết hậu quả sang khắc phục nguyên nhân, từ quản lý cục bộ sang quản lý toàn đô thị. Với các giải pháp tổng thể, kết hợp đầu tư hạ tầng, phát triển giao thông công cộng, ứng dụng công nghệ và nâng cao ý thức người dân, Hà Nội có thể kiểm soát tình trạng ùn tắc giao thông, nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.