Đẩy mạnh truyền thông số, ứng dụng AI để hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

100% cơ sở dữ liệu pháp luật được tích hợp, khai thác miễn phí

Nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh trong quá trình thực thi các chính sách pháp luật, ngày 14-1-2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 84/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030.

Chương trình đã đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể như bảo đảm 100% cơ sở dữ liệu pháp luật được tích hợp, khai thác miễn phí; 100% doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh có khả năng tiếp cận thông tin pháp lý cơ bản; tối thiểu 80% đề nghị tư vấn pháp lý của doanh nghiệp được giải quyết hoặc kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền…

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp cho biết, Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030 đã đặt ra mục tiêu đẩy mạnh truyền thông số, ứng dụng AI, đồng thời lấy doanh nghiệp là trung tâm trong các hoạt động hỗ trợ pháp lý.

Để triển khai chương trình này, Bộ Tư pháp đã và đang triển khai đồng loạt các hoạt động, từ tổ chức thường xuyên các hoạt động tư vấn, tập huấn, bồi dưỡng, tọa đàm, xây dựng các tài liệu, các khung bồi dưỡng pháp luật cho người làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, cũng như cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.

Trung tâm hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đã và đang xây dựng các chương trình tài liệu, các chương trình chuyển đổi số, video clip về trao đổi về pháp luật, tư vấn pháp luật trên các nền tảng số, cũng như cung cấp các dịch vụ công về hoạt động này. Ngoài ra, Trung tâm hỗ trợ tư vấn pháp luật, cũng như giúp doanh nghiệp tháo gỡ các vướng mắc pháp lý trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.

Với thành phố Hà Nội, để góp phần triển khai hiệu quả Luật Thủ đô năm 2026, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp cho biết sẽ đẩy mạnh cung cấp các dịch vụ công chất lượng cao cho các doanh nghiệp trên địa bàn Thủ đô, để doanh nghiệp kịp thời tiếp cận các chính sách pháp luật, trong đó có các chính sách của Luật Thủ đô năm 2026, cũng như các nghị quyết của HĐND thành phố Hà Nội cụ thể hoá triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026.

Cần chuyển từ "phổ biến" sang "cung cấp giải pháp pháp lý thực tế"

Luật sư Nguyễn Duy Lãm, Chủ tịch Hiệp hội pháp chế doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, để hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả, cần quan tâm đến ba vấn đề trọng tâm là truyền thông chính sách, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và tăng cường tư vấn pháp luật.

Bên cạnh các hình thức tư vấn truyền thống trực tiếp, văn bản, điện thoại, nhóm mạng xã hội, theo luật sư Nguyễn Duy Lãm, cần tận dụng tối đa sự phát triển của công nghệ thông tin và AI. “Hình thức truyền đạt cần thiết thực, đi thẳng vào những vấn đề thực tế phát sinh tại doanh nghiệp thay vì chỉ nói lý thuyết chung chung. Nên lựa chọn các chuyên gia giỏi, có kinh nghiệm thực tế để hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả nhất”, luật sư Nguyễn Duy Lãm nêu.

Từ thực tiễn tư vấn và gỡ vướng cho nhiều doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội, luật sư Lưu Thị Ngọc Lan, Phó Giám đốc Công ty TNHH Luật Hà Lan cho biết, khó khăn thường gặp nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh thường rơi vào trạng thái không biết mình hổng pháp lý ở đâu cho đến khi bị phạt.

Theo luật sư, cơ chế hỗ trợ pháp lý hiện nay đôi khi vẫn nặng tính hành chính, tuyên truyền một chiều. Để thực thi hiệu quả, cần chuyển từ "phổ biến" sang "cung cấp giải pháp pháp lý thực tế". Cơ quan nhà nước và các tổ chức hỗ trợ pháp lý cần có sự phối hợp để xây dựng các gói dịch vụ pháp lý miễn phí, cung cấp các bộ hợp đồng mẫu, quy chế lao động chuẩn hóa tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong quá trình vận dụng.

Đặc biệt, luật sư Lưu Thị Ngọc Lan cho rằng, để đưa pháp luật thâm nhập sâu vào nhận thức của người lao động và chủ doanh nghiệp, các tổ chức hỗ trợ pháp lý cần tiên phong trong việc áp dụng mô hình tư vấn, hỗ trợ pháp lý phù hợp. Việc tái hiện sinh động các vụ án tranh chấp hợp đồng kinh tế hay tranh chấp lao động ngay tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao… sẽ mang lại giá trị cảnh báo và khuyến cáo, hướng dẫn tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả, thay vì chỉ áp dụng hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại hội nghị.

“Kinh nghiệm quản trị từ thực tiễn hiện nay cho thấy, tài sản lớn nhất của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo không phải là nhà xưởng, mà là dữ liệu và tài sản trí tuệ. Trong thực thi chính sách, các tổ chức hỗ trợ pháp lý cần giúp doanh nghiệp giải quyết các bài toán hoàn toàn mới: Từ việc bảo mật dữ liệu khách hàng, an ninh mạng, cho đến việc xác định quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm do trí tuệ tạo ra. Nếu không có bệ đỡ pháp lý vững chắc cho các tài sản vô hình này, doanh nghiệp Việt Nam sẽ rất rủi ro khi hội nhập và kinh doanh xuyên biên giới”, luật sư Lưu Thị Ngọc Lan nhìn nhận.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh đang tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động, đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước và bảo đảm an sinh xã hội. Vì vậy, việc đổi mới, gỡ vướng, hỗ trợ pháp lý hiệu quả sẽ góp phần quan trọng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh phát triển bền vững, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.