Đào tạo nhân lực game:“Chìa khóa” đưa sản phẩm nội vươn tầm quốc tế

Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đặt ra nhiệm vụ xây dựng chương trình đào tạo 5.000 nhân lực phát triển game Việt Nam phục vụ giáo dục lịch sử, văn hóa trong giai đoạn 2026 - 2030. Đây là tín hiệu tích cực đối với ngành game Việt Nam, mở ra kỳ vọng đưa các sản phẩm trong nước vươn ra thị trường quốc tế.

Thời điểm “vàng” để bứt phá

Ngành công nghiệp game Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ với nhiều cơ hội và tiềm năng lớn. Theo báo cáo mới nhất của Công ty nghiên cứu thị trường trò chơi điện tử Newzoo, Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung là khu vực có tốc độ tăng trưởng game di động cao nhất thế giới, đạt 7,4%/năm trong giai đoạn 2022 - 2025. Thị trường game Việt Nam đứng thứ năm khu vực Đông Nam Á về doanh thu. Riêng năm 2024, doanh thu ngành game Việt Nam đạt 13.663 tỷ đồng (525 triệu USD), đứng thứ năm thế giới về tốc độ tăng trưởng. Đặc biệt, doanh thu từ người dùng quốc tế dành cho các nhà phát triển game Việt Nam đạt hơn 2.000 tỷ đồng. Việt Nam cũng đứng thứ ba thế giới về số lượng người chơi game di động, với 54,6 triệu người.

Trao đổi về vấn đề này, tại buổi ký kết giữa Công ty cổ phần iKame và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, GS Jong Hyun Wi (Đại học Chung-Ang, Hàn Quốc) đánh giá: “Trước đây, các công ty game Việt Nam chủ yếu nhập khẩu game nước ngoài để phát hành. Người chơi Việt Nam gần như chỉ có lựa chọn là trải nghiệm các trò chơi nhập khẩu. Tuy nhiên, hiện nay, tôi nhận thấy rất nhiều startup game đã xuất hiện trên thị trường Việt Nam. Trong khoảng 10 - 15 năm qua, năng lực phát triển game đã từng bước được tích lũy và hiện có nhiều nhà phát triển giàu năng lực đang hoạt động trên thị trường. Đây chính là thời điểm để ngành game Việt Nam có thể bứt phá, bước sang một giai đoạn phát triển mới. Các nhà phát triển và doanh nghiệp game hiện đã có đủ năng lực để tự xây dựng sản phẩm của riêng mình. Tại Hàn Quốc, để thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa phát triển, yếu tố quan trọng là phải có đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Tôi kỳ vọng việc quan tâm đầu tư cho đội ngũ này sẽ góp phần thúc đẩy thị trường game Việt Nam phát triển”.

Cơn khát nhân lực chất lượng cao

Chia sẻ về nguồn nhân lực của ngành game, TS Cao Minh Thắng, Viện trưởng CDIT (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông), khoảng 50% game di động phổ biến hiện nay có xuất xứ từ Việt Nam. Tuy nhiên, với nguồn nhân lực khiêm tốn như hiện tại, các công ty game Việt Nam chủ yếu sản xuất game đơn giản.

“Thực tế cho thấy, không chỉ dừng lại ở yếu tố giải trí, nhiều tựa game trực tuyến đã lồng ghép những câu chuyện về văn hóa, lịch sử, di sản, qua đó lan tỏa tinh thần dân tộc và quảng bá văn hóa Việt Nam. Việt Nam hiện nằm trong top 5 quốc gia cung cấp game trên toàn cầu. Với khoảng 200 công ty game, nếu mỗi doanh nghiệp cùng đưa các giá trị văn hóa vào sản phẩm thì hiệu quả lan tỏa di sản và văn hóa Việt sẽ rất lớn. Tuy nhiên, thị trường hiện vẫn thiếu các nhà thiết kế game và thiếu một lực lượng sáng tạo đủ sức tạo đột phá” - TS Cao Minh Thắng nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, anh Hoàng Bảo Long, CEO của LacBird, giảng viên ngành Thiết kế game (Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam - BUV) nhận xét, lĩnh vực sản xuất game đang mở ra nhiều cơ hội việc làm với mức thu nhập hấp dẫn ở các vị trí then chốt như thiết kế game, lập trình game, marketing, quảng cáo, streamer... Trong khi đó, nhân sự ngành game tại Việt Nam hiện chủ yếu là những người được đào tạo ở các lĩnh vực khác như công nghệ thông tin, thiết kế đồ họa..., có đam mê với game rồi chuyển sang làm việc, vì vậy doanh nghiệp thường phải dành nhiều thời gian để đào tạo lại. “Nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là chuyên gia thiết kế game, rất khó tìm. Một trong những nguyên nhân cơ bản là vị trí này đòi hỏi kiến thức liên ngành về mỹ thuật, văn hóa, tâm lý, kinh tế và marketing, chứ không chỉ về công nghệ. Hiện nay, lực lượng nhân sự này chủ yếu xuất phát từ những người có đam mê làm game và tự học hỏi, trong khi chương trình đào tạo chính quy, đặc biệt ở bậc đại học, về khối kiến thức liên ngành này vẫn còn hạn chế” - CEO LacBird nhận định.

Khảo sát của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cho thấy, khoảng 50% doanh nghiệp trong lĩnh vực game có nhu cầu tuyển dụng nhân sự phát triển game và 30% cần tuyển nhân sự thiết kế game. Với khoảng 200 công ty và studio game đang hoạt động tại Việt Nam, nhu cầu tuyển dụng riêng cho hai nhóm công việc này có thể lên tới hàng nghìn nhân sự và sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới.

Trong khi đó, nhiều chuyên gia dự báo khi quy mô doanh thu của ngành game Việt Nam đạt 1 tỷ USD, nhu cầu nhân lực sẽ vào khoảng 25.000 người, bao gồm các vị trí làm việc toàn thời gian, bán thời gian và freelancer. Theo TS Cao Minh Thắng, để có những sản phẩm game Việt Nam mang tầm toàn cầu, công tác đào tạo trong các cơ sở giáo dục cần được xây dựng theo chuẩn quốc tế, bài bản và gắn với thực tiễn. Chương trình đào tạo phải dựa trên nghiên cứu kỹ nhu cầu của thị trường trong nước và thế giới, có đội ngũ chuyên gia trình độ cao tham gia giảng dạy, đồng thời hỗ trợ kết nối việc làm cho sinh viên.

Cú hích để game Việt vươn xa

Quyết định số 2486/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, phần mềm và trò chơi giải trí được xác định là một trong 10 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm. Mới đây, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đã lần đầu tiên đặt trò chơi điện tử trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa quốc gia. Game được coi là một sản phẩm văn hóa có thể mang thương hiệu Việt Nam ra thế giới và trở thành một mặt hàng xuất khẩu có sức cạnh tranh toàn cầu. Tại Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ về Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, một nhiệm vụ được đặt ra là xây dựng chương trình đào tạo 5.000 nhân lực phát triển game Việt Nam phục vụ giáo dục lịch sử, văn hóa.

Thực tế cho thấy, game không chỉ thuần túy là trò chơi mà đã trở thành công cụ giáo dục, truyền tải văn hóa, quảng bá “sức mạnh mềm” quốc gia. Hơn 10 năm trước, tựa game “7554” “đình đám” của CEO Hiker Games Nguyễn Tuấn Huy lấy ý tưởng từ chiến thắng Điện Biên Phủ đã trở thành một “hiện tượng” trong khu vực. Bởi lẽ, tựa game được dựng trên những cứ liệu lịch sử để tôn vinh chiến thắng "chấn động địa cầu" của Quân đội nhân dân Việt Nam. Và đây cũng là game bắn súng góc nhìn người thứ nhất (FPS) trên nền tảng PC đầu tiên do người Việt tự phát triển.

Những thế hệ sản xuất game sau này như CEO iKame Nguyễn Mạnh Quyết đã ghi dấu trên thị trường quốc tế khi nằm trong Top 5 toàn cầu về lượt tải game năm 2024, Top 10 về doanh thu quảng cáo quý 1-2025... đã khẳng định sức sáng tạo của các startup trong lĩnh vực này. Hay gương mặt GenZ Hoàng Bảo Long, CEO & Nhà sáng lập LacBird - người đưa địa danh, kho tàng văn hóa đặc sắc 3 miền Bắc - Trung - Nam ra thế giới với tựa game "Lạc Việt phiêu lưu ký" trở thành minh chứng cho xuất khẩu sản phẩm văn hóa.

Trao đổi về chiến lược đào tạo nhân lực ngành game, TS Cao Minh Thắng bày tỏ: “Điều này cũng rất phù hợp vì tại các nước có nền công nghiệp game phát triển như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản... đều có nguồn nhân lực được đào tạo bài bản ở trình độ đại học. Ngoài ra, sự vào cuộc của Chính phủ sẽ giúp xã hội bớt đi các định kiến về ngành game và người làm game, tạo ra sự yên tâm cho các bậc phụ huynh rằng, game cũng là một nghề nghiệp nghiêm túc, hấp dẫn cũng như tạo động lực mới cho thế hệ trẻ Việt Nam tham gia vào nền công nghiệp game để tìm kiếm cơ hội phát triển bản thân”.

Còn TS Bùi Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Hà Nội học và Hợp tác quốc tế (Trường Đại học Thủ đô Hà Nội) khẳng định: “Chiến lược đào tạo nhân lực game sẽ là đòn bẩy để xuất khẩu nội dung số ra thế giới. Những nhà khởi nghiệp trong lĩnh vực này có cơ hội vươn lên mạnh mẽ khi được gỡ bỏ những “nút thắt” định kiến về game. Quan trọng nhất bây giờ là việc cụ thể hóa các cơ chế, chính sách, tạo hệ sinh thái pháp lý đồng bộ, để các doanh nghiệp sáng tạo có thể tiếp cận vốn, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, mở rộng thị trường quốc tế”.