Đưa năng suất trở thành động lực trung tâm của nền kinh tế

Đây đều là những động lực quan trọng, nhưng chưa phải yếu tố quyết định. Bởi xét cho cùng, tăng trưởng bền vững không được quyết định bởi việc nền kinh tế huy động được bao nhiêu nguồn lực, mà bởi mỗi đơn vị nguồn lực được sử dụng hiệu quả đến đâu và tạo ra bao nhiêu giá trị.

Đó cũng là lý do mục tiêu tăng trưởng hai con số của Hà Nội là phép thử đối với năng lực chuyển đổi mô hình phát triển. Lịch sử phát triển của các nền kinh tế thành công cho thấy, tốc độ tăng trưởng cao trong ngắn hạn có thể đến từ đầu tư, nhưng sự thịnh vượng lâu dài luôn bắt nguồn từ năng suất. Khi năng suất tăng, cùng một người lao động có thể tạo ra nhiều sản phẩm hơn; cùng một đồng vốn có thể tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn; cùng một quy trình có thể tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn lực xã hội.

Điều đáng chú ý, trong kỷ nguyên số, năng suất không còn được quyết định chủ yếu bởi sức lao động hay máy móc, mà ngày càng phụ thuộc vào tri thức, dữ liệu và công nghệ.

Một doanh nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể rút ngắn thời gian nghiên cứu sản phẩm từ vài tháng xuống vài tuần. Một nhà máy vận hành trên nền tảng dữ liệu có thể giảm đáng kể chi phí sản xuất mà vẫn nâng cao chất lượng. Một cơ quan hành chính thực hiện đầy đủ chuyển đổi số không chỉ đơn giản hóa thủ tục, mà còn giải phóng hàng nghìn giờ lao động của người dân và doanh nghiệp để dành cho sản xuất, kinh doanh và sáng tạo. Giá trị lớn nhất của khoa học - công nghệ, vì thế, không nằm ở những thiết bị hiện đại, mà ở khả năng tạo ra năng suất mới.

Đó cũng chính là tinh thần các chủ trương lớn của Đảng trong giai đoạn hiện nay: Đưa khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng. Ở phương diện này, Hà Nội có nhiều điều kiện để đi trước. Là trung tâm khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, Thủ đô là nơi tập trung hơn 70% trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học - công nghệ của cả nước; 82% số phòng thí nghiệm; hơn 65% đội ngũ nhà khoa học đầu ngành và hơn 1/5 số doanh nghiệp khoa học - công nghệ. Đây là nguồn lực đặc biệt, nhưng lợi thế ấy sẽ chỉ dừng lại ở tiềm năng nếu tri thức không được chuyển hóa thành năng suất, nếu kết quả nghiên cứu không đi vào sản xuất, nếu công nghệ không hiện diện trong từng doanh nghiệp, từng cơ quan và từng quy trình quản trị.

Vì vậy, cuộc cách mạng về năng suất không thể chỉ bắt đầu từ việc đầu tư thêm thiết bị hay xây dựng thêm các trung tâm đổi mới sáng tạo. Điều quan trọng hơn là tạo dựng một hệ sinh thái mà ở đó, mọi ý tưởng mới đều có cơ hội được thử nghiệm; mọi sáng kiến đều được khuyến khích; mọi dữ liệu đều được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả; mọi rào cản thể chế cản trở đổi mới đều được tháo gỡ. Công nghệ chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi được đặt trong một môi trường thể chế cởi mở, minh bạch và khuyến khích sáng tạo.

Nói cách khác, cuộc cách mạng về năng suất trước hết là cuộc cách mạng trong tư duy quản trị. Đó là chuyển từ quản lý theo kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu; từ giải quyết công việc thủ công sang điều hành trên nền tảng số; từ tư duy "quản lý" sang tư duy "kiến tạo phát triển"; từ đánh giá bằng quy trình sang đánh giá bằng kết quả và giá trị tạo ra. Khi mỗi quyết định quản lý đều hướng đến nâng cao năng suất xã hội, mỗi doanh nghiệp đều coi đổi mới sáng tạo là lợi thế cạnh tranh, mỗi người lao động đều được trao công cụ để phát huy tối đa năng lực, sức bật của nền kinh tế sẽ được nhân lên mạnh mẽ.

Mục tiêu tăng trưởng trên 11% vì thế không đơn thuần là con số cần đạt được, mà có ý nghĩa hơn là thông qua mục tiêu ấy, Hà Nội thúc đẩy một cuộc chuyển đổi căn bản về mô hình phát triển, đưa năng suất trở thành động lực trung tâm của nền kinh tế. Khi tri thức trở thành nguồn vốn quý giá nhất, dữ liệu trở thành tài nguyên mới và đổi mới sáng tạo trở thành văn hóa phát triển, tốc độ tăng trưởng cao sẽ là thành quả của việc sử dụng nguồn lực thông minh và hiệu quả hơn. Đó mới là nền tảng vững chắc để Hà Nội không chỉ hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của năm 2026, mà còn khẳng định vai trò đầu tàu của cả nước trong kỷ nguyên kinh tế số và kinh tế tri thức.