Quy định mới về giao tiếp, ứng xử của phạm nhân

Tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh của cán bộ cơ sở giam giữ phạm nhân

Thông tư số 96/2026/TT-BCA của Bộ Công an ban hành Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7. Nội quy quy định cụ thể về kỷ luật, sinh hoạt, giao tiếp, lao động, học nghề, học tập, thăm gặp và quản lý tài sản của phạm nhân; đồng thời xác định trách nhiệm của người đến làm việc, thăm gặp hoặc phối hợp tổ chức các hoạt động tại cơ sở giam giữ phạm nhân.

Theo Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân, phạm nhân phải nghiêm chỉnh chấp hành các quy định về quản lý, giam giữ, giáo dục cải tạo; tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh, tuân thủ hướng dẫn của cán bộ cơ sở giam giữ phạm nhân. Trong quá trình sinh hoạt, học tập và lao động, phạm nhân phải giữ gìn trật tự, kỷ luật, tự giác rèn luyện, đồng thời giúp đỡ những phạm nhân khác cùng tiến bộ.

Khi phát hiện hành vi có nguy cơ xâm phạm an ninh, an toàn cơ sở giam giữ hoặc xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của bản thân và người khác, phạm nhân có trách nhiệm báo ngay cho cán bộ có thẩm quyền. Nội quy nghiêm cấm hành vi trốn, tổ chức trốn khỏi nơi giam giữ; chống đối, kích động, xúi giục, lôi kéo hoặc ép buộc phạm nhân khác gây rối an ninh, trật tự.

Phạm nhân phải chấp hành nghiêm quyết định, mệnh lệnh, yêu cầu, hướng dẫn hợp pháp của cán bộ cơ sở giam giữ. Việc báo cáo sai sự thật, che giấu hành vi vi phạm của bản thân hoặc của phạm nhân khác cũng bị nghiêm cấm.

Bên cạnh đó, Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân không cho phép phạm nhân tự sát, tự gây thương tích, hủy hoại thân thể hoặc giúp người khác thực hiện các hành vi này; đánh đập, đe dọa, ức hiếp, hành hạ, làm nhục người khác; chiếm đoạt, hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản của cơ sở giam giữ, của bản thân hoặc của người khác.

Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân quy định cụ thể về lễ tiết, tác phong và trật tự sinh hoạt của phạm nhân. Theo đó, phạm nhân phải thực hiện nghiêm các quy định về thời gian, hiệu lệnh, lễ tiết trong sinh hoạt, học tập, lao động, nghỉ ngơi, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao và vui chơi giải trí. Việc kiểm tra, kiểm soát, điểm danh, kiểm diện hằng ngày phải được chấp hành đầy đủ.

Cấm phạm nhân xăm, trổ trên thân thể mình hoặc người khác

Đáng chú ý, Điều 4, Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân đã quy định chi tiết về giao tiếp, ứng xử của phạm nhân, cụ thể như sau:

Một là, sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp, trừ trường hợp phạm nhân là người nước ngoài, người dân tộc thiểu số chưa biết tiếng Việt. Xưng hô với cán bộ là “tôi” và “cán bộ”, với khách đến thăm hoặc làm việc là “tôi” và “quý khách”; trong thời gian học tập, lao động, học nghề, hội nghị, hội thi, hội thao, buổi lễ, sinh hoạt tập thể xưng hô với nhau là “tôi”, “anh” hoặc “chị”. Ngoài những hoạt động quy định tại khoản này, tùy theo lứa tuổi hoặc quan hệ gia đình, họ hàng, phạm nhân xưng hô, giao tiếp, ứng xử với nhau cho phù hợp với phong tục, truyền thống văn hóa Việt Nam.

Hai là, khi gặp cán bộ hoặc khách đến thăm, làm việc, phạm nhân giữ khoảng cách từ 5 mét đến 7 mét, đứng nghiêm, bỏ mũ, nón, cầm ở tay phải và nói: “chào cán bộ” hoặc “chào quý khách”. Trường hợp tổ, đội phạm nhân gặp cán bộ hoặc khách đến thăm, làm việc, Tổ trưởng hoặc Đội trưởng phạm nhân hô tất cả phạm nhân đứng nghiêm, bỏ mũ, nón, cầm ở tay phải và thay mặt tổ, đội phạm nhân “chào cán bộ” hoặc “chào quý khách”; trường hợp không yêu cầu tất cả phạm nhân bỏ mũ, nón, cầm ở tay phải, đứng nghiêm được do điều kiện lao động, học tập hoặc lý do khách quan thì thay mặt tổ, đội phạm nhân “chào cán bộ” hoặc “chào quý khách”.

Ba là, khi gặp cán bộ, tham gia học tập, sinh hoạt tập thể, lao động, học nghề, ra, vào cổng cơ sở giam giữ phạm nhân, khi được gặp người thân thích hoặc tiếp xúc với người đến thăm, người đến làm việc hoặc người ngoài, phạm nhân phải mặc quần áo dài do cơ sở giam giữ phạm nhân cấp.

Bốn là, khi được gặp người thân thích hoặc tiếp xúc với người ngoài, phạm nhân phải chấp hành đúng quy định của pháp luật và chịu sự giám sát của cán bộ cơ sở giam giữ phạm nhân.

Năm là, cấm phạm nhân gửi, nhận thư, tiền, đồ vật, gặp người thân thích, tiếp xúc với người ngoài, liên lạc điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử khi chưa được phép của Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam hoặc liên lạc không đúng với người, nội dung đã đăng ký.

Sáu là, nghiêm cấm hành vi quan hệ tình dục, dâm ô hoặc hành vi xâm hại tình dục khác giữa phạm nhân với nhau hoặc với người khác, trừ trường hợp vợ, chồng được gặp theo chế độ do pháp luật quy định.

Bảy là, cấm xăm, trổ trên thân thể mình hoặc người khác; cấm tự gắn, đeo hoặc cất giấu trên cơ thể mình hoặc người khác vật thể bằng kim loại hoặc vật chất khác.

Tám là, nghiêm cấm lập hội, nhóm, bè phái dưới mọi hình thức; có thái độ, lời nói, hành vi thiếu văn hoá, gây gổ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.

Ngoài ra, Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân cũng quy định trách nhiệm của người đến gặp, thăm gặp, tiếp xúc lãnh sự, làm việc hoặc phối hợp tổ chức hoạt động giáo dục tại cơ sở giam giữ phạm nhân. Theo đó, người đến cơ sở giam giữ phải mặc trang phục gọn gàng, lịch sự; xuất trình giấy tờ hoặc hình thức xác định thẩm quyền, trách nhiệm theo quy định; chấp hành các quy định về quản lý, giam giữ, giáo dục cải tạo phạm nhân và hướng dẫn của cán bộ cơ sở giam giữ.

Người đến làm việc, thăm gặp không được tự ý tiếp xúc với phạm nhân, vào các khu vực quản lý, giam giữ, học tập, lao động, dạy nghề hoặc khu vực khác; không được tự ý tiếp nhận, chuyển tiền, tài liệu, đơn, thư hoặc đồ vật cho phạm nhân. Việc sử dụng thiết bị thông tin liên lạc, quay phim, chụp ảnh, ghi âm, ghi hình hoặc phương tiện điện tử khi làm việc, tiếp xúc với phạm nhân chỉ được thực hiện khi phục vụ nhiệm vụ theo quy định và được cơ sở giam giữ cho phép.