Đưa công nghệ đến gần dân từ những việc làm thiết thực
Từ những lớp học kỹ năng số, tổ chuyển đổi số cộng đồng đến các trợ lý AI hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, Hà Nội đang đưa công nghệ đến gần người dân bằng những mô hình thiết thực. Nhờ đó, các tiện ích số và dịch vụ công ngày càng trở nên dễ tiếp cận, góp phần hình thành kỹ năng số trong cộng đồng.
Đưa công nghệ đến từng thôn, tổ dân phố
Tại nhà văn hóa thôn Cổ Điển, xã Thanh Trì, bà Nguyễn Thị Xuyên (60 tuổi) chăm chú nhìn vào màn hình điện thoại thông minh, chậm rãi thực hiện từng thao tác theo hướng dẫn của đoàn viên thanh niên. "Từ việc đăng nhập tài khoản định danh điện tử, cài đặt ứng dụng VNeID đến nộp hồ sơ trực tuyến hay thanh toán bằng mã QR, những thao tác từng khiến bà bối rối nay đã dần trở nên quen thuộc sau nhiều buổi được hướng dẫn trực tiếp", bà Xuyên chia sẻ.
Không chỉ bà Xuyên, nhiều người cao tuổi và người dân trên địa bàn xã cũng đã từng bước làm quen với các nền tảng số ngay tại những lớp học đặc biệt được tổ chức ở nhà văn hóa thôn. Cán bộ cơ sở, đoàn viên thanh niên và thành viên các tổ chuyển đổi số cộng đồng là những “gia sư công nghệ”, kiên trì hướng dẫn từng người dân cho đến khi có thể tự thao tác.
Thực hiện Kế hoạch số 138/KH-UBND của UBND thành phố Hà Nội về triển khai phong trào "Bình dân học vụ số", xã Thanh Trì đã cụ thể hóa bằng nhiều mô hình phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, lực lượng nòng cốt là 25 tổ chuyển đổi số cộng đồng với hơn 200 thành viên, thường xuyên có mặt tại các khu dân cư để hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ.
Trong đó, xã đã triển khai mô hình "Điểm Bình dân học vụ số lưu động", các điểm hỗ trợ được bố trí ngay tại nhà văn hóa thôn, trang bị máy tính và kết nối internet để hướng dẫn người dân kê khai hồ sơ trực tuyến, cài đặt các ứng dụng thiết yếu như VNeID, iHanoi, eTax Mobile, đăng ký chữ ký số cá nhân và thanh toán không dùng tiền mặt.
Tại Thanh Trì, 25 tổ chuyển đổi số cộng đồng với hơn 200 thành viên được kiện toàn và duy trì hoạt động thường xuyên. Chỉ trong một năm, lực lượng này đã hỗ trợ hơn 15.000 lượt người dân thực hiện các thao tác số cơ bản tại các nhà văn hóa thôn và điểm hỗ trợ dịch vụ công số.
Tỷ lệ người trưởng thành sử dụng điện thoại thông minh tại địa phương đạt khoảng 95%; 57% người dân có tài khoản thanh toán điện tử; mô hình "Chợ thông minh 4.0 - thanh toán không dùng tiền mặt" từng bước thay đổi thói quen mua bán của tiểu thương và người dân.
Tương tự, tại xã Quảng Bị, trong vòng một năm, hơn 30.000 lượt người dân được hỗ trợ, phổ cập kỹ năng số. Địa phương cũng kiện toàn 31 tổ chuyển đổi số cộng đồng với 214 thành viên, thường xuyên hướng dẫn người dân thực hiện các thao tác số cơ bản.
Đặc biệt, lớp học "Công dân số bạc" dành cho người từ 55 đến 80 tuổi đã phát huy được hiệu quả, Tại đây, người cao tuổi không chỉ học cách gọi video, nhắn tin hay tra cứu thông tin mà còn được hướng dẫn nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng, sử dụng VNeID, thanh toán điện tử và các tiện ích số phục vụ cuộc sống.
Lấy người dân làm trung tâm của chuyển đổi số
Nếu các địa phương vùng ven tập trung phổ cập kỹ năng số cho cộng đồng thì nhiều phường nội đô lại lựa chọn hướng đi mới, ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Tại phường Xuân Đỉnh, phong trào chuyển đổi số được triển khai đồng bộ với 41 tổ chuyển đổi số cộng đồng hoạt động tại các tổ dân phố. Bên cạnh việc hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, địa phương còn xây dựng chatbot AI trên nền tảng Zalo để giải đáp thông tin 24/7, phát triển "Tủ sách số cộng đồng" với hàng nghìn đầu sách được truy cập bằng mã QR và đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, công chức.
Trong khi đó, phường Ô Chợ Dừa lại tạo dấu ấn bằng mô hình "Trợ lý AI phường Ô Chợ Dừa trong phục vụ người dân và hỗ trợ cán bộ thực thi công vụ". Không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mới, mô hình được xây dựng từ nhu cầu thực tiễn nhằm hỗ trợ người dân tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục hành chính thuận lợi hơn, đồng thời giảm áp lực cho bộ phận "một cửa". Sáng kiến này đã giành Giải Nhì cuộc thi tìm kiếm ý tưởng, giải pháp cải cách hành chính cấp Thành phố.
Theo ông Nguyễn Trọng Toàn, Phó Chánh Văn phòng HĐND-UBND phường Ô Chợ Dừa, mục tiêu của địa phương không phải chạy theo công nghệ, mà là lựa chọn những giải pháp thực sự hữu ích, giúp người dân được phục vụ tốt hơn. Cùng với việc triển khai 100% ký số hồ sơ, số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính và thanh toán không dùng tiền mặt, phường còn huy động đoàn viên thanh niên, giáo viên, dân quân hỗ trợ trực tiếp người dân thực hiện các thủ tục trực tuyến. Cách làm này giúp chuyển đổi số trở nên gần gũi, dễ tiếp cận và không để người dân nào bị bỏ lại phía sau.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2026, Thành phố tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền và phổ cập kỹ năng số bằng nhiều hình thức. Hàng nghìn tin, bài được đăng tải trên các nền tảng số; các khóa học trực tuyến về kỹ năng số, an toàn thông tin và ứng dụng trí tuệ nhân tạo thu hút đông đảo người tham gia.
Đặc biệt, 5.467 tổ chuyển đổi số cộng đồng với gần 37.900 thành viên đang hoạt động tại các xã, phường, trở thành lực lượng nòng cốt hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ. Không chỉ hướng dẫn cài đặt ứng dụng hay thực hiện dịch vụ công trực tuyến, các tổ còn phổ biến kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng và sử dụng các nền tảng số an toàn, hiệu quả.
Khi mỗi người dân đều có người hướng dẫn, có nơi để được hỗ trợ và có điều kiện thực hành ngay trong cuộc sống hằng ngày, chuyển đổi số sẽ không còn là một khẩu hiệu mà trở thành động lực nâng cao chất lượng cuộc sống. Đó cũng là minh chứng rõ nét cho cách Hà Nội đưa công nghệ đến gần người dân bằng những việc làm thiết thực, để mọi người dân đều có thể trở thành công dân số và cùng tham gia xây dựng đô thị thông minh, hiện đại.