Bài cuối: Phát huy giá trị lễ hội Bình Đà
Bảo tồn, phát huy giá trị di tích đền Nội và di sản văn hóa phi vật thể lễ hội Bình Đà gắn liền với thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, là mong mỏi, nguyện vọng của người dân và chính quyền xã Bình Minh. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội có cuộc trao đổi với Chủ tịch UBND xã Bình Minh Nguyễn Đăng Việt.
Bảo tồn, phát huy giá trị di tích đền Nội và di sản văn hóa phi vật thể lễ hội Bình Đà gắn liền với thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, là mong mỏi, nguyện vọng của người dân và chính quyền xã Bình Minh. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội có cuộc trao đổi với Chủ tịch UBND xã Bình Minh Nguyễn Đăng Việt.
- Trong lần tổ chức lễ hội vừa qua, được biết, xã Bình Minh cùng với nhân dân - những người là chủ thể tham gia và trực tiếp thực hành lễ hội - duy trì việc vừa bảo tồn yếu tố truyền thống, vừa phục cổ và đưa thêm yếu tố mới cho phù hợp với đời sống hiện đại. Ông có thể chia sẻ thêm về điều này?
- Lễ hội Bình Đà tôn vinh Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân không chỉ là lễ hội truyền thống của nhân dân làng Bình Đà, xã Bình Minh mà còn khẳng định tính đoàn kết cộng đồng bởi đây là một trong số ít nơi thờ “vi Bách Việt Tổ”. Là lễ hội truyền thống hằng năm, đây cũng là lễ hội đầu tiên trên địa bàn thành phố Hà Nội được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, lễ hội Bình Đà với quy mô lớn, diễn ra trong nhiều ngày. Trong đó, lễ hội chính được tổ chức từ ngày 4 đến mùng 6 tháng Ba Âm lịch hằng năm.
Lễ hội Bình Đà là một trong những hoạt động văn hóa, tín ngưỡng tiêu biểu của nhân dân địa phương nhằm tưởng nhớ bậc tiền nhân đã có công lao với đất nước, dân tộc, giáo dục truyền thống lịch sử, đạo lý “uống nước, nhớ nguồn”; đồng thời giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc ông cha ta để lại, động viên các tầng lớp nhân dân tích cực học tập, lao động, xây dựng quê hương Bình Minh giàu đẹp, văn minh.
Phần lễ trang trọng, linh thiêng theo đúng nghi thức truyền thống. Phần hội phong phú hơn về nội dung, đa dạng về hình thức. Với quan điểm vừa giữ bản sắc, hồn cốt lễ hội, vừa gắn với xây dựng công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản, chúng tôi đã có những bước đi ban đầu được thành phố ghi nhận, nhân dân hết lòng hưởng ứng. Đó là ngoài hồn cốt truyền thống, chúng tôi cũng đưa vào nhiều yếu tố mới như lễ thượng cờ với hỗ trợ của khinh khí cầu, biểu diễn lân sư rồng với con rồng được công nhận kỷ lục dài nhất Việt Nam, biểu diễn võ thuật nhằm biểu dương tinh thần thượng võ của dân tộc…
- Như ông vừa chia sẻ, những năm qua, di tích đền Nội và di sản phi vật thể lễ hội Bình Đà đã nhận được quan tâm đặc biệt của thành phố. Đâu là những kết quả đáng chú ý của công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di sản?
- Từ sự quan tâm của thành phố và huyện Thanh Oai trước đây, đền Nội và không gian phụ cận, cũng như lễ hội Bình Đà được đầu tư: Nghi lễ truyền thống được phục dựng như lễ tế, lễ rước, dâng hương, trò chơi dân gian được tái hiện, tổ chức… Khuôn viên lễ hội cũng được đầu tư, chỉnh trang, tu bổ. Đặc biệt, chùa Cả nằm trong khuôn viên lễ hội đang được trùng tu, khi hoàn thành, sẽ hình thành quần thể không gian hài hòa, thuận tiện đón du khách, đồng bào trên khắp mọi miền Tổ quốc và kiều bào ở nước ngoài đến với lễ hội.
- Có thể thấy, xã Bình Minh có nhiều tiềm năng phát triển văn hóa theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”, góp phần kiến tạo hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo Thủ đô giàu bản sắc, đa dạng và hiện đại, trên cơ sở bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống Thăng Long - Hà Nội. Địa phương có đề xuất gì để di tích đền Nội, di sản phi vật thể lễ hội Bình Đà nói riêng và các di sản nói chung trên địa bàn phát huy hết tiềm năng, giá trị, thưa ông?
- Trong bối cảnh chúng ta đang thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, chính quyền và nhân dân xã Bình Minh với sự quan tâm của thành phố, mong muốn nâng tầm giá trị di tích và lễ hội, để đây thực sự là điểm đến văn hóa - du lịch của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.
Để phát huy hơn nữa giá trị di sản, chúng tôi đề xuất điều chỉnh, bổ sung quy hoạch để mở rộng không gian lễ hội, bảo đảm quy hoạch phù hợp hơn sau khi điều chỉnh địa giới hành chính gắn với thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thứ hai, đầu tư hạ tầng giao thông để đền Nội trở thành một điểm đến kết nối chuỗi di sản trên địa bàn Thủ đô như chùa Thắng Nghiêm, Khúc Thủy, làng cổ Cự Đà với khu du lịch sinh thái đầm Thượng Thanh…; rộng hơn, kết nối với các vùng miền di sản trên cả nước, để qua đó biến di sản trở thành nguồn lực kinh tế.
Chúng tôi mong thành phố quan tâm, ban hành cơ chế đầu tư đặc thù cho các di tích nhằm phát huy hiệu quả giá trị di sản. Về phía địa phương, sẽ chủ động tăng cường kết nối với các cơ quan chức năng, các địa phương và đẩy mạnh xã hội hóa để huy động thêm nguồn lực, từng bước hình thành kinh tế di sản gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, qua đó góp phần tạo động lực cho phát triển bền vững và thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội, xây dựng Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”.
- Trân trọng cảm ơn ông!
Bài viết: Hữu Xuân Nguyên
Ảnh + Video clip: Hữu Tiệp, Nguyễn Thành Đạt
Thiết kế: Hữu Tiệp