Siết chặt cuộc chiến chống hàng giả trên không gian mạng
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và mạng xã hội đang mở ra nhiều cơ hội cho hoạt động kinh doanh, nhưng cũng trở thành nơi cho các đối tượng lợi dụng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái.
Trước thực trạng này, cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, các lực lượng chức năng đang tăng cường đấu tranh, xử lý nhằm lập lại trật tự trên môi trường số, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Hàng giả ngày càng tinh vi trên môi trường số
Mới đây, Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội đã đồng loạt kiểm tra, phát hiện và tạm giữ hơn 5.000 sản phẩm mực in giả mạo các nhãn hiệu Epson và Canon. Toàn bộ số hàng hóa được cất giữ tại một căn hộ chung cư có hệ thống an ninh khép kín, trong khi việc giao dịch chủ yếu được thực hiện trên mạng xã hội thông qua các tài khoản ẩn danh, thanh toán chuyển khoản và liên tục thay đổi đơn vị vận chuyển để che giấu dấu vết.
Không chỉ kiểm tra kho hàng, lực lượng chức năng còn kiểm tra đột xuất hai cơ sở in ấn trên địa bàn thành phố, tiếp tục phát hiện hàng trăm sản phẩm giả mạo được trà trộn cùng hàng thật nhằm đánh lừa người tiêu dùng.
Ông Hoàng Đại Nghĩa - Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 1 - Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội cho biết: “Lực lượng chức năng cũng đã kiểm tra đột xuất 2 cửa hàng in ấn trên địa bàn thành phố. Tại đây, hàng trăm sản phẩm giả mạo tiếp tục bị phát hiện khi đang được che giấu tinh vi, trà trộn xen kẽ cùng hàng thật để đánh lừa người tiêu dùng. Hiện, lực lượng chức năng đang phối hợp với các chủ thể quyền để xử lý nghiêm theo quy định. Cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái trên không gian mạng tiếp tục được siết chặt để bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp và người tiêu dùng".
Thực tế trên phản ánh xu hướng đáng lo ngại khi các đối tượng vi phạm đang dịch chuyển hoạt động lên môi trường số với phương thức ngày càng chuyên nghiệp, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.
Theo thống kê của Ban Chỉ đạo 389 thành phố Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 9.922 vụ vi phạm, tăng 16,16% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó có 1.611 vụ liên quan đến hàng lậu, hàng cấm; 1.610 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và 6.701 vụ gian lận thương mại cùng các hành vi vi phạm khác. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 1.628,8 tỷ đồng; 147 vụ án với 201 bị can đã bị khởi tố.
Cùng với việc tăng cường kiểm tra, xử lý, Chính phủ cũng vừa ban hành Nghị định số 248 quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử. Đáng chú ý, các nền tảng có cung cấp tính năng livestream bán hàng phải công khai quy chế hoạt động, quy định rõ điều kiện tham gia, cơ chế xác thực điện tử và quy trình tiếp nhận, giải quyết khiếu nại. Đây được xem là bước đi nhằm nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia thương mại điện tử, góp phần hạn chế tình trạng lợi dụng môi trường mạng để kinh doanh hàng giả.
Hoàn thiện cơ chế quản lý từ gốc
Theo Luật sư Hoàng Tùng - Văn phòng luật sư Trung Hòa - Đoàn luật sư thành phố Hà Nội, việc các đối tượng liên tục thay đổi phương thức hoạt động cho thấy cuộc chiến chống hàng giả trên không gian mạng không thể chỉ đợi các đợt kiểm tra, xử lý mà cần được hỗ trợ bằng cơ chế quản lý đồng bộ, hiệu quả hơn.
Luật sư Hoàng Tùng cho rằng, Việt Nam hiện đã có hệ thống quy định pháp luật tương đối đầy đủ để xử lý hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và điều chỉnh hoạt động thương mại điện tử. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay là nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, trong đó cần đẩy mạnh định danh điện tử đối với người bán, tăng cường trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử trong việc kiểm soát hàng hóa và phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các giải pháp công nghệ vào giám sát thị trường sẽ góp phần phát hiện sớm hành vi bất thường, hỗ trợ cơ quan quản lý xử lý kịp thời sản phẩm vi phạm. Đối với các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả có tổ chức, quy mô lớn hoặc đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, cần được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật để tăng tính răn đe.
Theo Luật sư Hoàng Tùng, ngoài sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp cũng cần chủ động đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, áp dụng các giải pháp truy xuất nguồn gốc, thường xuyên giám sát thị trường, phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm.
Về phía người tiêu dùng, việc lựa chọn các gian hàng đã được xác thực, không mua hàng theo tâm lý “giá rẻ bất thường” và lưu giữ hóa đơn, chứng từ điện tử sẽ góp phần tự bảo vệ quyền lợi của chính mình.
Cuộc chiến chống hàng giả trên không gian mạng sẽ còn nhiều thách thức khi phương thức vi phạm liên tục thay đổi. Tuy nhiên, với việc hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử và sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, môi trường kinh doanh số được kỳ vọng sẽ ngày càng minh bạch, góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp và người tiêu dùng.