Giữ hồn văn hóa, mở rộng không gian phát triển tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Giữ vững dòng chảy văn hóa của "Ngôi nhà chung"

Việc chuyển giao nguyên trạng từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về UBND thành phố Hà Nội theo Nghị quyết số 126/NQ-CP là bước đi có ý nghĩa chiến lược, không làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ và vai trò cốt lõi của Làng. Mọi hoạt động đón tiếp khách tham quan, du lịch và tổ chức các chương trình văn hóa vẫn được duy trì liên tục, thông suốt, ổn định và có sự tiếp nối vững vàng.

Ngay sau khi tiếp nhận, Hà Nội xác định bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc vẫn là nhiệm vụ xuyên suốt. Trong chuyến khảo sát và làm việc ngày 30-6-2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh, việc tiếp nhận nhằm xác định rõ trách nhiệm của thành phố trong việc đầu tư, quản lý và phát huy hiệu quả giá trị của thiết chế văn hóa quốc gia đặc biệt này. Làng không chỉ là nơi bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc mà còn cần trở thành động lực phát triển du lịch, dịch vụ, đóng góp vào mục tiêu phát triển chung của Thủ đô trong giai đoạn tới.

Theo các chuyên gia, một lợi thế khác là khi trở thành đơn vị trực thuộc Hà Nội, Làng có điều kiện thuận lợi hơn trong việc huy động nguồn lực đầu tư, cải thiện hạ tầng, phát triển dịch vụ và gắn kết với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Đây được xem là cơ hội để một thiết chế văn hóa quốc gia không chỉ làm tốt nhiệm vụ bảo tồn mà còn đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế thông qua du lịch và các ngành công nghiệp sáng tạo.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cho rằng việc chuyển giao nguyên trạng Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam về UBND thành phố Hà Nội không đơn thuần là sự thay đổi cơ quan quản lý mà là bước chuyển quan trọng nhằm tạo thêm nguồn lực để phát huy giá trị của một thiết chế văn hóa mang tầm quốc gia. Điều quan trọng nhất là sau khi về với Hà Nội, "hơi thở" của Làng vẫn được giữ nguyên. Mỗi ngày, đồng bào các dân tộc từ nhiều vùng miền vẫn hiện diện tại "Ngôi nhà chung", tiếp tục sinh hoạt, gìn giữ phong tục, trình diễn lễ hội, giới thiệu nghề truyền thống và giao lưu với du khách. Chính điều đó tạo nên giá trị khác biệt mà ít thiết chế văn hóa nào có được.

Hơn một tuần kể từ khi Làng về thành phố Hà Nội quản lý, mọi hoạt động sinh hoạt tại đây vẫn diễn ra ổn định. Nghệ nhân ưu tú Y Sinh, dân tộc Xơ Đăng, chia sẻ việc thay đổi cơ quan quản lý không làm ảnh hưởng đến nếp sinh hoạt của người dân đang sinh sống tại Làng. Đồng bào các dân tộc vẫn được tạo điều kiện tốt nhất để sinh hoạt, tổ chức các hoạt động văn hóa, đón tiếp người dân và du khách đến tham quan. "Chúng tôi mong muốn sau khi về thành phố Hà Nội quản lý, các hoạt động quảng bá và thu hút đầu tư được đẩy mạnh hơn, hấp dẫn nhiều du khách đến Làng vui chơi cùng bà con các dân tộc", nghệ nhân Y Sinh bày tỏ.

Động lực mới để phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa

Không giống một bảo tàng chỉ trưng bày hiện vật, Làng là không gian văn hóa "sống" do đồng bào các dân tộc duy trì. Du khách đến đây không chỉ tham quan kiến trúc truyền thống mà còn trực tiếp trải nghiệm các hoạt động văn hóa đa sắc như dệt thổ cẩm, làm nhạc cụ dân tộc, chế biến món ăn truyền thống, giao lưu dân ca, dân vũ hay tham gia các trò chơi dân gian. Những trải nghiệm ấy tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt, giúp văn hóa được tiếp cận bằng cảm xúc thay vì chỉ qua hình thức trưng bày.

Nếu trước đây, Làng chủ yếu được biết đến như một điểm tham quan trong ngày thì sau khi về với Hà Nội, định hướng phát triển đang từng bước mở rộng theo hướng đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao trải nghiệm của du khách.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, đơn vị được giao quản lý trực tiếp Làng, bên cạnh không gian văn hóa "sống", nhiều hạng mục dịch vụ đã được đưa vào khai thác như Khu Trại sáng tác với không gian lưu trú gần gũi thiên nhiên, phục vụ hoạt động sáng tạo nghệ thuật, nghỉ dưỡng và giao lưu văn hóa; Khu Hồ trên núi, Khu Làng Chài tạo thêm điểm nhấn cảnh quan; Nhà hàng Chân đồi đáp ứng nhu cầu thưởng thức ẩm thực trong không gian sinh thái.

Cùng với việc đầu tư hạ tầng, Làng cũng liên tục làm mới các sản phẩm trải nghiệm. Những chương trình như "Dấu chân bản làng", "Về với đại ngàn Tây Nguyên" hay chuỗi hoạt động theo chủ đề từng tháng như "Trải nghiệm văn hóa dân gian truyền thống", "Về miền Tây", "Vui Tết Độc lập"... tạo nên dòng sản phẩm văn hóa phong phú, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm khách khác nhau. Các hoạt động tháng 7 với chủ đề "Trải nghiệm văn hóa dân gian truyền thống" tiếp tục được tổ chức ngay sau khi chuyển giao, cho thấy sự ổn định và tính liên tục trong hoạt động của Làng. Việc làm mới sản phẩm không chỉ hướng tới gia tăng lượng khách mà còn góp phần định vị Làng là điểm đến có thể nghỉ dưỡng, sáng tạo, khám phá văn hóa và trải nghiệm thiên nhiên trong cùng một hành trình.

Trong định hướng phát triển mới, Hà Nội cũng đặt mục tiêu tăng cường kết nối Làng với các điểm du lịch phía Tây như Đồng Mô, Ba Vì và các tuyến du lịch văn hóa của Thủ đô, hình thành chuỗi sản phẩm liên hoàn thay vì phát triển đơn lẻ. Cùng với đó là sự tham gia của các doanh nghiệp lữ hành nhằm xây dựng các tour chuyên đề, chương trình trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên, khách quốc tế và khách MICE, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác tiềm năng của Làng.

Việc chuyển giao vì thế đang mở ra một chặng đường phát triển mới. "Ngôi nhà chung" của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam vẫn giữ nguyên sứ mệnh gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời được kỳ vọng sẽ từng bước khẳng định vị thế là trung tâm giao lưu văn hóa, du lịch mang tầm quốc gia, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, trở thành một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển văn hóa và du lịch của Thủ đô trong những năm tới.