Mỹ nối lại sức ép quân sự với Iran

Eo biển Hormuz nóng trở lại

Chưa đầy một tháng sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, quan hệ giữa Mỹ và Iran lại rơi vào vòng xoáy căng thẳng. Washington ngày 7-7 quyết định thu hồi giấy phép tạo điều kiện cho Iran bán dầu trên thị trường quốc tế, đồng thời phát động các cuộc không kích mới nhằm vào các mục tiêu quân sự của Tehran sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại Eo biển Hormuz.

Theo Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM), các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống phòng không, giám sát bờ biển, tên lửa đất đối không, tên lửa hành trình chống hạm và các địa điểm phóng máy bay không người lái của Iran.

CENTCOM khẳng định đây là phản ứng trước những hành động mà Washington cho là vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn và đe dọa an ninh hàng hải quốc tế.

Động thái quân sự diễn ra ngay sau khi Bộ Tài chính Mỹ hủy bỏ giấy phép chung được cấp ngày 22-6, vốn cho phép Iran tiếp tục xuất khẩu dầu đến ngày 21-8 theo khuôn khổ thỏa thuận tạm thời.

Sau quyết định mới, Tehran chỉ còn đến ngày 17-7 để chấm dứt các giao dịch liên quan. Bộ Ngoại giao Iran lên án Washington vi phạm bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh và tuyên bố sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia.

Căng thẳng bùng phát sau khi 3 tàu thương mại báo cáo bị tấn công gần Eo biển Hormuz. Qatar cáo buộc một máy bay không người lái đã đánh trúng tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng Al Rekayyat, gây cháy khoang máy, trong khi một tàu chở dầu mang cờ Ả Rập Saudi cũng bị hư hại ngoài khơi Oman.

Một quan chức Mỹ nói với Reuters rằng những dấu hiệu ban đầu cho thấy Iran đứng sau các vụ việc, dù Tehran bác bỏ cáo buộc và cho rằng các tàu thương mại phải đối mặt với rủi ro khi hoạt động trên những tuyến đường không phối hợp với Iran.

Dù vậy, một quan chức Mỹ cho biết các nhà đàm phán vẫn đang làm việc "thiện chí" hướng tới một thỏa thuận hòa bình cuối cùng. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định việc kết hợp biện pháp quân sự với sức ép kinh tế đang khiến tiến trình ngoại giao đứng trước nguy cơ bị phủ bóng bởi những vòng trả đũa mới.

Thị trường dầu phản ứng mạnh

Thị trường năng lượng ngay lập tức phản ứng trước diễn biến mới. Giá dầu thô West Texas Intermediate của Mỹ tăng gần 3%, lên 72,39 USD mỗi thùng, nối tiếp đà tăng mạnh từ phiên trước sau khi Washington tuyên bố khôi phục lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran.

Bob McNally, Chủ tịch công ty phân tích chuyên sâu về thị trường năng lượng toàn cầu Rapidan Energy Group, nhận định những diễn biến mới cho thấy thỏa thuận ngừng bắn "không vững chắc như thị trường từng kỳ vọng", buộc giá dầu phải điều chỉnh để phản ánh rủi ro địa chính trị gia tăng.

Các chuyên gia cũng nhận định thị trường dầu hiện đặc biệt nhạy cảm với mọi diễn biến tại Trung Đông bởi khu vực này vẫn giữ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

John Kilduff, đối tác của công ty tư vấn và đầu tư Again Capital, trả lời Reuters rằng, việc Mỹ khôi phục sức ép quân sự và kinh tế đối với Iran đã làm gia tăng tâm lý phòng ngừa rủi ro của giới đầu tư.

Theo ông, nếu các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại tại Eo biển Hormuz tiếp diễn hoặc hoạt động xuất khẩu dầu của Iran bị gián đoạn kéo dài, giá dầu có thể còn chịu thêm nhiều đợt biến động mạnh trong thời gian tới.

Tổng hợp