Cảnh giác với chiêu bài “thêm dầu vào lửa” trên mạng xã hội

Thay vì công khai đăng tải những luận điệu xuyên tạc, chống phá dễ bị nhận diện và phản bác, các đối tượng có xu hướng sử dụng phương thức "ẩn mình", len lỏi vào các diễn đàn thảo luận về dự án, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng… để kích động. Thực trạng này cần được nhận diện đầy đủ để nâng cao cảnh giác và có giải pháp ứng phó kịp thời.

1. Hiện nay, trên không gian mạng đặc biệt là mạng xã hội Facebook, xuất hiện các hội nhóm được lập ra nhằm phục vụ những người có chung mối quan tâm, sở thích. Trong đó, có không ít nhóm được lập ra nhằm chia sẻ những băn khoăn, lo lắng, thậm chí bức xúc về một vấn đề xã hội, các công trình, dự án, quy hoạch...

Tại các hội, nhóm này, các đối tượng xấu lợi dụng tâm lý băn khoăn, bức xúc của một bộ phận người dân để tạo dựng vỏ bọc “đồng cảm”, “bảo vệ quyền lợi”. Dưới danh nghĩa chia sẻ thông tin, chúng phát tán nội dung phiến diện, bóp méo bản chất chính sách, gieo rắc hoài nghi... Mục đích cuối cùng là kích động tư tưởng bất mãn, chuyển hóa các vụ việc dân sinh thành vấn đề chính trị.

Mục tiêu của chiến thuật “thêm dầu vào lửa” này không gì khác ngoài việc xói mòn niềm tin của nhân dân vào các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của Đảng, Nhà nước, từ đó tìm cách tập hợp lực lượng, kích động các hành vi khiếu kiện đông người, gây rối trật tự công cộng.

Điển hình, tại một số hội, nhóm liên quan đến Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, các đối tượng đã phát tán, chia sẻ lại nhiều nội dung từ các trang, kênh phản động như: Việt Tân, Nhật ký yêu nước, Chân trời mới Media, Luật Khoa Tạp chí... Đáng chú ý, thời gian gần đây xuất hiện ảnh chế, cắt ghép phát ngôn của lãnh đạo thành phố Hà Nội với nội dung bịa đặt nhằm gây hiểu lầm, kích động dư luận. Song song với đó, tổ chức khủng bố Việt Tân còn kêu gọi “tuần hành hòa bình”, trong khi các tài khoản ẩn danh tích cực trà trộn vào các hội, nhóm nhằm lôi kéo người dân.

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách không chỉ đối với cơ quan chức năng trong việc kịp thời phát hiện, xử lý các tài khoản độc hại mà còn đòi hỏi các cấp chính quyền địa phương phải chủ động, minh bạch thông tin và đối thoại thẳng thắn với người dân, không để khoảng trống thông tin trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho các thế lực chống phá trục lợi.

2. Không gian mạng với đặc tính lan truyền nhanh và khó kiểm chứng đang trở thành môi trường thuận lợi để các đối tượng cơ hội, chống phá lợi dụng phát tán thông tin sai lệch. Chỉ trong thời gian ngắn, một nội dung chưa được kiểm chứng có thể tiếp cận hàng chục nghìn người. Khi nội dung được lặp đi lặp lại nhiều lần trong các hội nhóm khác nhau, không ít người cả tin mặc nhiên coi đó là sự thật, mặc dù không có bằng chứng xác thực. Đây là một trong những cơ chế tâm lý phổ biến mà các nghiên cứu về truyền thông số và thông tin sai lệch đã chỉ ra.

Đáng chú ý hơn, các chủ đề liên quan đến đất đai, quy hoạch và bồi thường luôn tác động trực tiếp đến lợi ích của nhiều người dân. Chính vì vậy, đây cũng là những lĩnh vực dễ xuất hiện tâm lý lo lắng, băn khoăn hoặc nghi ngại. Nếu các cảm xúc đó bị khai thác thông qua thông tin sai lệch hoặc xuyên tạc, môi trường thảo luận rất dễ bị dẫn dắt theo hướng cực đoan, làm lu mờ những thông tin khách quan và các ý kiến phản biện có cơ sở.

Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở bản thân một bài viết sai sự thật, mà còn ở hiệu ứng cộng hưởng khi nhiều tài khoản cùng chia sẻ, bình luận và khuếch đại thông tin theo một chiều. Trong không gian mạng, không phải mọi tài khoản đều tham gia với mục đích trao đổi thiện chí. Đây chính là mảnh đất cho những kẻ xấu trà trộn vào dưới danh nghĩa tài khoản ẩn danh hoặc tài khoản giả mạo. Chỉ cần xem kỹ trang cá nhân của những tài khoản này sẽ thấy họ liên tục đăng tải nội dung gây chia rẽ, kích động hoặc cố tình bóp méo thông tin nhằm tạo tâm lý hoang mang trong cộng đồng. Người bình thường, tài khoản bình thường sẽ không như vậy. Do đó, mỗi người sử dụng mạng xã hội cần tỉnh táo trước mọi thông tin, đặc biệt là những nội dung đánh mạnh vào cảm xúc hơn là dựa trên chứng cứ.

Mỗi cú nhấp chuột đều có thể góp phần lan tỏa sự thật hoặc tiếp tay cho thông tin sai lệch. Mỗi lượt chia sẻ đều có thể củng cố niềm tin xã hội hoặc làm gia tăng hoài nghi không đáng có. Vì vậy, hơn lúc nào hết, cán bộ, đảng viên và mỗi công dân cần phát huy bản lĩnh chính trị, tư duy phản biện và trách nhiệm xã hội khi tham gia không gian mạng. Chỉ khi sự thật được đặt lên hàng đầu, đối thoại được thực hiện bằng lý lẽ và chứng cứ thì mọi hành vi lợi dụng thông tin sai lệch để gây chia rẽ, kích động đều sẽ bị nhận diện và lên án. Bấy giờ, môi trường thông tin mới thực sự trở thành động lực tích cực cho sự phát triển của Thủ đô và đất nước.

3. Trước phương thức chống phá tinh vi của các thế lực thù địch khi len lỏi vào các hội nhóm mạng xã hội nhằm “thêm dầu vào lửa”, việc chủ động nhận diện, ngăn chặn và bẻ gãy các luận điệu xuyên tạc là yêu cầu cấp bách. Các cấp ủy, tổ chức Đảng cần chủ động chiếm lĩnh trận địa thông tin, chuyển mạnh mẽ từ trạng thái “phòng ngự, giải quyết sự vụ” sang “chủ động tấn công, dẫn dắt dư luận”.

Nguyên nhân trực tiếp khiến người dân dễ bị thao túng tâm lý xuất phát từ việc thiếu thông tin chính thống. Do đó, đối với các dự án lớn, quy hoạch hay phương án đền bù, giải phóng mặt bằng, cấp ủy, chính quyền phải công khai, minh bạch mọi quy trình pháp lý ngay từ cơ sở. Thông tin đúng đắn, kịp thời chính là “vắc xin” mạnh nhất vô hiệu hóa mọi tin đồn thất thiệt.

Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền phải thực hiện nghiêm túc công tác tiếp dân, giải quyết thấu đáo, hợp tình hợp lý các quyền lợi hợp pháp của người dân. Khi các xung đột lợi ích ở đời thực được tháo gỡ tận gốc, các khúc mắc trên không gian mạng sẽ hoàn toàn mất đi giá trị lợi dụng. Đồng thời phải xây dựng lực lượng phản ứng nhanh và trực tiếp phản bác các thông tin sai trái trên không gian mạng. Khi xuất hiện các luồng luận điệu dẫn dắt, bóp méo bản chất chính sách, lực lượng này phải lập tức phản bác ngay.

Mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là ở cấp cơ sở, phải là chỗ dựa tin cậy trên mặt trận tư tưởng, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, luôn tỉnh táo, không lan truyền, không tương tác (like, share, bình luận) với các bài viết mang tính hoài nghi, kích động trong các hội nhóm. Đồng thời, phải tích cực dùng tài khoản cá nhân để lan tỏa các thông tin tích cực, chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Cán bộ cơ sở phải sâu sát từng hộ dân trong diện giải phóng mặt bằng kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng để giải thích, vận động. Việc phát hiện sớm các cá nhân có biểu hiện hoang mang, bị lôi kéo để gặp gỡ, cảm hóa là giải pháp then chốt để chặn đứng âm mưu của kẻ xấu. Đặc biệt, các cấp, các ngành cần phân biệt rõ ràng giữa “những ý kiến phản biện, góp ý chính đáng, tâm huyết của nhân dân” với “mưu đồ mượn cớ dân sinh để bôi nhọ chế độ”. Từ đó, có thái độ ứng xử đúng mực, vừa bảo vệ người dân, vừa kiên quyết đấu tranh với cái xấu.

Về phía người dân, điều tiên quyết là phải nâng cao cảnh giác, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình bằng tinh thần thượng tôn pháp luật. Mỗi một người cần nhận diện rõ thủ đoạn của những đối tượng đột ngột tiếp cận, tỏ ra đồng tình với bức xúc của mình nhưng sau đó lại hướng lái câu chuyện sang việc bôi nhọ Đảng, Nhà nước, kêu gọi tụ tập đông người, tuần hành hoặc gửi đơn thư sai quy định. Trước những thông tin giật gân, phiến diện trên các diễn đàn tự phát, người dân cần đối chiếu trực tiếp với các thông báo chính thức của cơ quan chức năng hoặc báo chí chính thống. Tuyệt đối không để bản thân bị biến thành “quân cờ” phục vụ cho lợi ích đen tối của các thế lực thù địch muốn đưa xã hội rơi vào cảnh mất an ninh trật tự, rối ren, phức tạp.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội trong việc xây dựng một môi trường thông tin lành mạnh, trung thực và có trách nhiệm.