Quản lý xe bán tải: Hài hòa giữa yêu cầu quản lý và quyền lợi người dân

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế theo hướng minh bạch, thống nhất, vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Điều chỉnh chính sách từ yêu cầu thực tiễn

Sự phát triển nhanh của dòng xe bán tải trong nhiều năm qua đặt ra yêu cầu điều chỉnh chính sách quản lý cho phù hợp với thực tiễn sử dụng.

Một trong những vấn đề được quan tâm thời gian qua là việc Hà Nội ban hành Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND ngày 4-1-2026 (có hiệu lực từ ngày 15-1-2026) về tổ chức giao thông trên địa bàn thành phố, trong đó xe bán tải thuộc nhóm xe tải nên chịu quy định hạn chế lưu thông theo giờ và theo tuyến như các loại xe tải khác. Điều này khiến không ít người sử dụng băn khoăn bởi trên thực tế, phần lớn xe bán tải hiện nay được sử dụng như phương tiện cá nhân.

Làm rõ vấn đề này tại tọa đàm, ông Lê Hồng Điệp, Trưởng phòng Quản lý và Tổ chức giao thông (Cục Đường bộ Việt Nam) khẳng định, việc Hà Nội ban hành Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND là hoàn toàn đúng thẩm quyền theo quy định của Luật Đường bộ, bởi tổ chức giao thông trên các tuyến đường địa phương thuộc trách nhiệm của UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, do hệ thống báo hiệu đường bộ chưa có quy định riêng đối với xe bán tải cabin kép nên nhiều nơi chưa bổ sung biển phụ để loại trừ đối tượng này, dẫn tới cách hiểu và cách áp dụng chưa thống nhất.

Cũng theo ông Lê Hồng Điệp, sau khi lắng nghe ý kiến của người dân, doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô và các cơ quan chuyên môn, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 241/2026/NĐ-CP, thống nhất việc tổ chức giao thông đối với xe bán tải cabin kép và xe tải VAN dưới 3,5 tấn như ô tô con trên phạm vi toàn quốc. Đây là bước điều chỉnh thể hiện tư duy quản lý mới, hướng tới tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Quản lý theo xu hướng quốc tế, phù hợp điều kiện Việt Nam

Không chỉ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, việc điều chỉnh chính sách còn dựa trên những thay đổi đáng kể về đặc tính kỹ thuật của xe bán tải hiện đại.

Ông Trần Quang Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, xe bán tải là phương tiện lưỡng dụng. Trên cơ sở đánh giá khoa học và thực tiễn, cơ quan chức năng thống nhất đề xuất tổ chức giao thông như xe con đối với xe tải pickup.

Theo ông Nguyễn Đông Phong, Trưởng phòng Phương tiện giao thông đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam), chính sự thay đổi về công nghệ cùng những kiến nghị từ người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý là cơ sở để nghiên cứu, sửa đổi quy định, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu kỹ thuật, tổ chức giao thông và nhu cầu thực tiễn của xã hội. Tuy nhiên, việc điều chỉnh chỉ liên quan đến tổ chức giao thông, không làm thay đổi các yêu cầu về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với phương tiện.

Đánh giá rộng hơn về xu hướng quản lý, ông Nguyễn Đông Phong cho biết, nhiều quốc gia trên thế giới hiện cũng tổ chức giao thông đối với xe bán tải dựa trên đặc điểm kỹ thuật và nhu cầu sử dụng. Tại Thái Lan hay Australia - những quốc gia có số lượng xe bán tải lớn đều có nhiều quy định về lưu thông tương đồng với xe con. Việt Nam cũng đang từng bước hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế trong quản lý phương tiện, nhưng không sao chép máy móc mà lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện giao thông, hạ tầng và yêu cầu quản lý trong nước.

Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Phó trưởng Phòng Hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) chỉ rõ, Nghị định số 241 chỉ điều chỉnh cách thức tổ chức giao thông, không thay đổi việc phân loại phương tiện theo các quy định hiện hành. Vì vậy, người sử dụng xe bán tải sẽ được hưởng nhiều thuận lợi hơn khi tham gia giao thông như không phải lưu thông theo làn dành riêng cho xe tải trên những tuyến đường có phân làn, không còn bị hạn chế theo các khung giờ cấm xe tải của địa phương và không thuộc đối tượng áp dụng của các biển báo cấm xe tải.

"Tuy nhiên, xe bán tải vẫn là phương tiện có chức năng chuyên chở hàng hóa. Vì vậy, người điều khiển vẫn phải chấp hành đầy đủ các quy định về xếp, chằng buộc hàng hóa, bảo đảm an toàn khi tham gia giao thông", Thượng tá Nguyễn Hồng Long nhấn mạnh.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng minh bạch, thuận tiện

Việc tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức giao thông được xem là bước khởi đầu của quá trình hoàn thiện chính sách đối với xe bán tải. Tại tọa đàm, nhiều ý kiến cho rằng vẫn còn không ít nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn sử dụng phương tiện hiện nay.

Ở góc độ chuyên gia, T.S Nguyễn Thiết Lập, giảng viên Bộ môn Cơ khí ô tô (Đại học Giao thông vận tải) cho rằng, xe bán tải hiện nay có nhiều phân khúc khác nhau, từ những mẫu thiên về chở hàng đến những dòng xe có kết cấu, tiện nghi và tính năng an toàn gần tương đương xe du lịch. Vì vậy, việc quản lý cũng cần dựa trên đặc tính kỹ thuật và mục đích sử dụng thay vì áp dụng cứng nhắc một cơ chế chung cho tất cả các loại xe.

T.S Nguyễn Thiết Lập cho rằng việc quản lý cần dựa trên đặc tính kỹ thuật và mục đích sử dụng, đồng thời phù hợp điều kiện thực tiễn Việt Nam.

Từ góc nhìn người sử dụng, ông Thành Lê, quản trị viên diễn đàn Otofun đánh giá, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 241 đã giải quyết phần lớn những băn khoăn kéo dài nhiều năm của cộng đồng người dùng xe bán tải. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, các cơ quan chức năng cần sớm ban hành hướng dẫn thống nhất để người dân không còn lúng túng trong quá trình thực hiện.

Ông Thành Lê kiến nghị tiếp tục nghiên cứu chu kỳ đăng kiểm, niên hạn sử dụng và quy định cải tạo phương tiện theo hướng phù hợp hơn với đặc tính kỹ thuật của xe bán tải hiện đại.

“

Ông Lê Hồng Điệp, Trưởng phòng Quản lý và tổ chức giao thông, Cục Đường bộ Việt Nam:
Hiện nay, Chính phủ và Bộ Tư pháp vận hành cổng thông tin tiếp thu vướng mắc. Tới đây, trong quá trình thực hiện nếu còn vướng mắc, cần trao đổi, người dân, doanh nghiệp có thể gửi qua Bộ Xây dựng hoặc cổng thông tin trên.
Việc cần làm tiếp theo, đó là các địa phương cần rà soát biển báo giao thông, cho phép xe tải pickup cabin kép và xe tải VAN có khối lượng dưới 3.500kg trở xuống lưu thông như ô tô con.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, ngoài các cơ quan báo chí truyền thông, các cộng đồng xe bán tải cần tăng cường tuyên truyền thêm cho người sử dụng trong cộng đồng để nắm rõ, hiểu đúng quy định.