Ngành Tư pháp Thủ đô nỗ lực góp phần đưa Luật Thủ đô vào cuộc sống

Khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý

Ngay sau khi Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Thủ đô năm 2026, Sở Tư pháp thành phố Hà Nội đã khẩn trương tham mưu cho UBND thành phố ban hành một số kế hoạch về rà soát văn bản quy phạm pháp luật, tổ chức đợt cao điểm tuyên truyền, phổ biến, tập huấn và tổ chức thi hành Luật.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được triển khai khẩn trương là xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hóa các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026.

Báo cáo tại hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm của Bộ Tư pháp, Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Ngô Anh Tuấn cho biết, tính đến hết ngày 29-6, thành phố đã ban hành 176 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 154 văn bản cấp thành phố và 22 văn bản cấp xã. Trong đó có 69 văn bản trực tiếp triển khai thi hành Luật Thủ đô, bao gồm 59 nghị quyết của HĐND thành phố và 10 quyết định của UBND thành phố; đạt 92% số văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Đáng chú ý, Luật Thủ đô năm 2026 cho phép HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình được ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định các biện pháp đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ. Đây được xem là bước đột phá lớn về phân quyền, thể hiện sự tin tưởng mạnh mẽ của Trung ương đối với Hà Nội.

Nhận thức rõ quyền hạn càng lớn thì trách nhiệm càng cao, ngay sau khi Luật được thông qua, Sở Tư pháp đã chủ động tham mưu UBND thành phố trình HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND quy định một số nội dung về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thi hành Luật Thủ đô. Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương nhìn nhận, Nghị quyết này được xem như “bộ quy tắc” đầu tiên hướng dẫn cách thức xây dựng các văn bản triển khai Luật.

Theo đó, cơ quan chủ trì soạn thảo phải chứng minh rõ sự cần thiết của quy định đặc thù, xác định mục tiêu, kết quả cần đạt được, đánh giá đầy đủ cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Các dự thảo văn bản phải được đánh giá tác động toàn diện, rà soát kỹ sự phù hợp với Hiến pháp, Luật Thủ đô, các chủ trương của Đảng và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời bảo đảm không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, quyền con người, quyền công dân và môi trường đầu tư kinh doanh.

Đặc biệt, Luật Thủ đô và Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND yêu cầu việc xây dựng các văn bản này phải được tham vấn chính sách. Ngoài việc lấy ý kiến các sở, ngành của thành phố, còn phải tham vấn các bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan, các cơ quan của Quốc hội trong trường hợp cần thiết, đồng thời lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp, các đối tượng chịu tác động trực tiếp và người dân. Toàn bộ quá trình tiếp thu, giải trình ý kiến đều phải được công khai, minh bạch.

“Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình triển khai Luật Thủ đô. Vì vậy, Sở Tư pháp luôn theo dõi sát ngay từ khâu đề xuất chính sách, hướng dẫn các cơ quan soạn thảo hoàn thiện hồ sơ, kiểm tra chặt chẽ về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục theo đúng quy định của pháp luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Thủ đô và Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND”, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội cho biết.

Trong quá trình thẩm định, Sở Tư pháp không chỉ xem xét về tính hợp hiến, tính hợp pháp, mà còn đặc biệt chú trọng đánh giá tính cần thiết, tính khả thi, tính hợp lý của từng chính sách. Đồng thời mời các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các bộ, ngành Trung ương và các cơ quan có liên quan tham gia góp ý, phản biện để bảo đảm mỗi quy định khi ban hành đều có cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn và có thể triển khai hiệu quả trên thực tế.

Đưa pháp luật đến gần người dân

Song song với công tác hoàn thiện thể chế, hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật được Sở Tư pháp tham mưu đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng. Thành phố đã tổ chức hơn 300 hội nghị, tọa đàm tuyên truyền Luật Thủ đô năm 2026; phát hành hơn 14.000 tài liệu tuyên truyền; đăng tải hơn 1.560 tin, bài trên các trang, cổng thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị nhằm phổ biến sâu rộng đến các tầng lớp nhân dân.

Để đáp ứng yêu cầu mới của Luật Thủ đô, ngành Tư pháp đã tổ chức các lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho hơn 1.000 lượt cán bộ, công chức làm công tác tư pháp, pháp chế ở các cấp, tập trung vào các lĩnh vực xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, hành chính tư pháp, xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật…

Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ trao cho Hà Nội cơ chế để thực thi chính sách mà còn giao vai trò “thiết kế chính sách” nhằm giải quyết những vấn đề đặc thù của đô thị đặc biệt. Với cơ chế pháp lý chặt chẽ được thiết lập bởi Luật Thủ đô và Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND, cùng với sự vào cuộc trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn, trong đó có vai trò tham mưu, thẩm định của Sở Tư pháp, các văn bản triển khai thi hành luật đang từng bước phát huy hiệu quả.

Thời gian tới, Sở Tư pháp sẽ tiếp tục tham mưu UBND thành phố chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền Luật Thủ đô và các văn bản triển khai thi hành bằng nhiều hình thức phù hợp; xây dựng tài liệu tuyên truyền theo từng chuyên đề chính sách; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu và cử công chức trực tiếp tham gia phổ biến pháp luật cho cán bộ, công chức ở cơ sở.