Italia nỗ lực đối phó với khủng hoảng nhà ở

Cuộc khủng hoảng nhà ở tại Italia đang là một trong những thách thức kinh tế - xã hội lớn nhất của quốc gia này. Dù tỷ lệ sở hữu nhà ở thuộc nhóm cao ở châu Âu, song Italia vẫn thiếu nghiêm trọng quỹ nhà ở giá phải chăng. Bên cạnh lý do tốc độ đô thị hóa và nguồn cung mới chưa đáp ứng nhu cầu, sự phát triển mạnh của du lịch cũng gia tăng sức ép lên thị trường bất động sản. Tại nhiều thành phố lớn, không ít căn hộ đã được chuyển sang cho thuê ngắn hạn phục vụ khách du lịch thay vì cho người dân thuê dài hạn, khiến nguồn cung nhà ở ngày càng thu hẹp, đẩy giá thuê và giá bán liên tục tăng.

Theo Ủy ban châu Âu (EC), tình trạng mất cân đối giữa chi phí dành cho nhà ở và thu nhập của người dân diễn ra đặc biệt nghiêm trọng tại các thành phố ở miền Bắc và miền Trung Italia, nhất là Milan và Rome. Tại Milan, tiền thuê nhà trung bình tương đương khoảng 76% thu nhập của người lao động. Con số này tại Rome là 65%, cao hơn nhiều so với ngưỡng được coi là hợp lý. Giá bất động sản tại Milan cũng tăng gần 50% trong 10 năm qua, trong khi mức tăng trung bình của cả Italia chỉ khoảng 8,3%, khiến nhiều người trẻ, sinh viên, người lao động có thu nhập trung bình và nhân viên khu vực công gặp khó khăn trong việc tìm nơi ở phù hợp.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) nhận định, nguồn cung nhà ở giá phải chăng tại Italia chưa theo kịp nhu cầu, quỹ nhà ở xã hội nhỏ và thời gian chờ được bố trí nhà kéo dài, trong khi chi tiêu công cho lĩnh vực này thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của EU. Vì vậy, Chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni coi Kế hoạch nhà ở là một trong những chương trình trọng điểm nhằm cải thiện khả năng tiếp cận nguồn cung chỗ ở cho người dân và giảm áp lực đối với thị trường bất động sản những năm tới.

Theo kế hoạch, Italia đặt mục tiêu tạo thêm khoảng 100.000 căn nhà ở giá phải chăng trong vòng 10 năm tới thông qua việc kết hợp nguồn vốn nhà nước, tư nhân và các quỹ của Liên minh châu Âu (EU). Chính phủ nước này dự kiến dành 1 tỷ euro ngân sách làm vốn đối ứng để thu hút khoảng 10 tỷ euro đầu tư, trong đó có 4,8 tỷ euro từ các quỹ của EU và phần còn lại từ khu vực tư nhân.

Kế hoạch được xây dựng trên 3 trụ cột chính. Trước hết là cải tạo quỹ nhà ở xã hội, với khoảng 60.000 căn hộ công đang bỏ trống do xuống cấp. Chính phủ cũng cho phép chính quyền địa phương trực tiếp tiếp cận nguồn vốn cải tạo nhà ở xã hội, với tổng ngân sách khoảng 7 tỷ euro, bao gồm 4,3 tỷ euro từ chương trình tái thiết đô thị giai đoạn 2027-2034. Thứ hai, chính phủ tập trung hỗ trợ nhóm “phân khúc xám”, gồm: Sinh viên, người lao động có thu nhập trung bình và các hộ gia đình không đủ điều kiện thuê nhà ở xã hội nhưng cũng khó tiếp cận nhà ở thương mại. Thứ ba, Chính phủ Italia đặt mục tiêu huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân bằng việc đơn giản hóa thủ tục đầu tư và mở rộng các chính sách ưu đãi. Theo đó, các dự án dành ít nhất 70% diện tích phát triển căn hộ giá phải chăng, với giá bán hoặc giá thuê thấp hơn tối thiểu 33% so với thị trường, sẽ được hưởng cơ chế hỗ trợ. Đồng thời, một số quy định cũng được điều chỉnh nhằm khuyến khích các dự án đa chức năng, kết hợp khu dân cư với khách sạn và công trình thương mại, qua đó nâng cao hiệu quả đầu tư.

Việc luật hóa Kế hoạch nhà ở được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm từng bước tháo gỡ những “nút thắt” tồn tại từ lâu trên thị trường bất động sản Italia. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, hiệu quả của chương trình sẽ phụ thuộc vào khả năng huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân, tiến độ cải tạo quỹ nhà ở xã hội cũng như sự phối hợp giữa chính quyền trung ương và địa phương trong quá trình triển khai.

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn ở mức cao và nhu cầu về chỗ ở tiếp tục gia tăng tại các đô thị lớn, việc hiện thực hóa các mục tiêu của Kế hoạch nhà ở sẽ là phép thử quan trọng đối với chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni trong nỗ lực bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững.