Khi tất cả cùng đồng lòng vì nghĩa vụ thiêng liêng

Từ “tiếng lòng” nơi nghĩa trang thầm lặng

Gần 5h sáng 23-6, khi sương sớm còn bảng lảng trên những tán cây quanh Nghĩa trang liệt sĩ Yên Viên (xã Phù Đổng, Hà Nội), không khí tại đây đã trang nghiêm, hối hả một cách lạ thường. Giữa dòng người đông đảo, bà Chu Thị Hồng (trú tại số 24 dốc Lã, Trùng Quán, xã Phù Đổng) lặng lẽ đứng nhìn những hàng bia mộ với ánh mắt rưng rưng xúc động.

Là một cựu quân nhân từng có gần 5 năm công tác tại Cục Vận tải thuộc Tổng cục Hậu cần, hiện đang sinh hoạt tại Hội Cựu chiến binh xã Phù Đổng, bà Chu Thị Hồng hiểu hơn ai hết giá trị của hai chữ “đồng đội”. Gia đình bà cũng gánh chịu những mất mát lớn trong chiến tranh khi có cả chú và cậu là liệt sĩ. Bà Chu Thị Hồng chia sẻ: “Tôi vô cùng phấn khởi khi biết Nhà nước triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Việc lấy mẫu ADN xác định danh tính không chỉ là nghĩa tình đưa các Anh hùng liệt sĩ về quê nhà, mà còn giải tỏa gánh nặng tâm lý bấy lâu cho những người thân còn sống”.

Đứng ở góc độ chính quyền cơ sở, Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang khẳng định, việc thực hiện chiến dịch vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm. Xã tự hào là một trong những đơn vị cấp xã đầu tiên của thành phố tổ chức ra quân, làm trước, trực tiếp thực hiện khai quật và lấy mẫu sinh phẩm ADN đối với các phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin.

Ông Nguyễn Đình Quang cho biết, Nghĩa trang liệt sĩ Yên Viên hiện có 1.428 phần mộ được an táng, trong đó có 11 ngôi mộ chưa xác định được danh tính. Địa hình nghĩa trang lại nằm ở vùng trũng thuộc vùng châu thổ sông Hồng, sát sông Đuống nên đất phù sa rất mềm, dễ trôi dịch, các phần mộ lại được an táng rất sâu. Nếu không có sự đồng lòng, vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị thì không thể làm nổi.

Để giải bài toán khó đó, UBND xã Phù Đổng đã huy động tổng lực các lực lượng, từ Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân cho đến lực lượng dân quân tự vệ với quân số có thời điểm lên tới gần 100 người. Sự phân công bài bản, từ khâu dọn dẹp vệ sinh, rà soát hồ sơ, phối hợp với Phòng Kinh tế thực hiện định vị chính xác vị trí tiểu quách, cho đến khâu bảo đảm hậu cần đã giúp công tác lấy mẫu sinh phẩm diễn ra an toàn, khoa học và trang nghiêm tuyệt đối. Sự chủ động, trách nhiệm và quyết liệt của những người đứng đầu chính quyền cấp cơ sở chính là bệ đỡ vững chắc để các quyết sách lớn của Trung ương, thành phố đi vào đời sống một cách trọn vẹn.

Tầm vóc Thủ đô và quyết tâm trong chiến dịch đặc biệt

Câu chuyện tại xã Phù Đổng thực chất là một nét vẽ thu nhỏ trong bức tranh tổng thể đầy quyết tâm của cả nước nói chung và toàn thành phố Hà Nội nói riêng khi bước vào Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là một chiến dịch mang quy mô quốc gia, đòi hỏi một tinh thần hành động ở mức cao nhất, như Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ từng nhận định: Đây chính là “việc khó nhất trong những việc khó”.

Để làm rõ tầm vóc và tính cấp bách của chiến dịch, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô, Phó Trưởng ban Chỉ đạo thành phố nhấn mạnh rằng, việc triển khai chiến dịch tại thời điểm này mang tính cấp bách lịch sử. Thời gian không chờ đợi chúng ta, khi thân nhân của các liệt sĩ - những người mẹ, người vợ - đều đã ở tuổi xưa nay hiếm. Khớp nối ADN giữa hài cốt liệt sĩ và thân nhân chính là chìa khóa vàng, là cơ hội cuối cùng để trả lại tên cho các anh.

Cùng chung quan điểm ấy, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam, Phó Trưởng ban Chỉ đạo thành phố nhìn nhận, chiến dịch dưới góc độ quản lý nhà nước như một cuộc tổng rà soát mang tính bước ngoặt đối với công tác thương binh, liệt sĩ và đền ơn đáp nghĩa của Thủ đô. Hà Nội đang quản lý một số lượng nghĩa trang và phần mộ liệt sĩ rất lớn. Việc rà soát, lập bản đồ, khai quật và giải mã ADN đồng loạt đòi hỏi sự phối hợp liên ngành nhịp nhàng, chặt chẽ chưa từng có giữa Bộ Tư lệnh Thủ đô, Sở Nội vụ, Sở Y tế... cùng chính quyền các địa phương.

Một trong những điểm sáng mang tính đột phá của Hà Nội trong chiến dịch lần này là việc áp dụng mạnh mẽ thành tựu của công cuộc chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ hiện đại nhất vào giải mã ADN. Việc số hóa toàn bộ dữ liệu tại các nghĩa trang liệt sĩ không chỉ giúp tối ưu hóa công tác quản lý của ngành, mà còn mở ra cơ hội kết nối, tìm kiếm thông tin cho thân nhân liệt sĩ trên khắp cả nước một cách nhanh chóng, chính xác. Công nghệ hiện đại kết hợp với tinh thần trách nhiệm công vụ cao nhất đang thắp lên hy vọng cho hàng nghìn gia đình.

500 ngày đêm - một cột mốc thời gian cụ thể, một chiến dịch có ngày bắt đầu và ngày kết thúc, nhưng ý nghĩa đạo lý, giá trị nhân văn của nó thì sẽ mãi mãi trường tồn. Trả lại tên cho các anh, sưởi ấm hương linh những người đã ngã xuống và xoa dịu vết thương lòng của người ở lại - đó là nghĩa vụ, là mệnh lệnh từ trái tim mà thế hệ hôm nay nguyện đồng lòng thực hiện, bắt đầu từ những hành động trách nhiệm, nghĩa tình nhất ở ngay cấp cơ sở.