GRDP tăng 8,22%: Kinh tế số tạo sức bật mới cho Hà Nội

Tạo động lực phát triển mới dựa trên tri thức và công nghệ

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, nhiều nền kinh tế đối mặt với áp lực suy giảm tăng trưởng, kết quả phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội trong 6 tháng đầu năm 2026 được đánh giá là điểm sáng đáng ghi nhận.

Theo Chi cục Thống kê thành phố Hà Nội, GRDP 6 tháng đầu năm 2026 ước tăng 8,22% so với cùng kỳ năm trước, trong đó quý I tăng 8,35%, quý II tăng 8,10%. Dù chưa đạt kịch bản đề ra, đây vẫn là mức tăng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, tạo nền tảng quan trọng để thành phố phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm.

Những con số tích cực ở nhiều lĩnh vực cho thấy sức bật của nền kinh tế Thủ đô. Thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 410.992 tỷ đồng, bằng 63,2% dự toán; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,8%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,3%; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 10,5 tỷ USD; doanh thu du lịch đạt gần 62,8 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 20%, trong đó khách quốc tế đạt khoảng 3,5 triệu lượt, tăng trên 36%.

Đằng sau những kết quả ấy là sự thay đổi rõ nét trong tư duy lãnh đạo, điều hành của thành phố. Thay vì tập trung chủ yếu vào các giải pháp điều hành ngắn hạn, Hà Nội đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, lấy thể chế, quy hoạch, chuyển đổi số và đổi mới mô hình tăng trưởng làm nền tảng tạo động lực lâu dài.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà phải trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Hiện Hà Nội đang từng bước hoàn thiện Đề án đổi mới mô hình phát triển theo cấu trúc “3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển”, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát huy các giá trị văn hóa được xác định là những yếu tố nền tảng tạo nên sức cạnh tranh mới của nền kinh tế.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo mô hình truyền thống ngày càng thu hẹp, Hà Nội cần tạo ra những động lực phát triển mới dựa trên tri thức và công nghệ.

PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, lợi thế lớn nhất của Thủ đô là sự hội tụ của hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu biết khai thác hiệu quả hệ sinh thái này, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, tạo bước nhảy về năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước, chuyển đổi số còn mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp. Dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên mới; trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật đang từng bước làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, tạo ra các mô hình kinh tế mới có giá trị gia tăng cao.

Biến lợi thế thành sức cạnh tranh của nền kinh tế số

Một trong những điểm nhấn của Hà Nội trong thời gian qua là từng bước hoàn thiện nền tảng thể chế cho giai đoạn phát triển mới. Đến nay, thành phố đã đồng bộ ba trụ cột chiến lược gồm Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đây được xem là “bộ khung” quan trọng để Hà Nội phát huy các cơ chế đặc thù, mở rộng không gian phát triển và thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao.

Trên cơ sở đó, thành phố đã chủ động xây dựng chương trình hành động, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa các cơ chế, chính sách mới; đồng thời gắn công bố quy hoạch với xúc tiến đầu tư, hướng tới thu hút các tập đoàn công nghệ, trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các dự án công nghệ cao.

Song song với hoàn thiện thể chế, Hà Nội cũng tập trung xây dựng hạ tầng số đồng bộ, phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung, mở rộng dịch vụ công trực tuyến, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số.

Theo TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, Hà Nội đang có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế số khi sở hữu quy mô thị trường lớn, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ phát triển.

TS Cấn Văn Lực cho rằng, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 11% trong năm 2026, thành phố cần tiếp tục cải cách thể chế, phát triển hạ tầng số, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu và khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

“Kinh tế số không chỉ tạo ra động lực tăng trưởng mới mà còn giúp nâng cao năng suất lao động, hình thành các mô hình kinh doanh mới và tăng sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài”, TS Cấn Văn Lực nhận định.

Thực tế cho thấy, thương mại điện tử, tài chính số, logistics thông minh, công nghiệp công nghệ cao, du lịch thông minh... đang trở thành những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh của Hà Nội. Cùng với đó, việc phát triển chính quyền số và xã hội số đang góp phần giảm chi phí giao dịch, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Hà Nội cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều khó khăn, thách thức. Áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026 vẫn rất lớn; việc cụ thể hóa một số cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô còn cần thêm thời gian; năng lực thực thi ở một số địa phương chưa đồng đều; nhiều điểm nghẽn về hạ tầng, giao thông, môi trường, đất đai và giải phóng mặt bằng vẫn cần tiếp tục tháo gỡ.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng, thành phố xác định sẽ tiếp tục cập nhật kịch bản phát triển theo từng quý; đẩy mạnh giải ngân đầu tư công; tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; phát triển mạnh thương mại, dịch vụ, logistics, du lịch, kinh tế số và các ngành công nghiệp công nghệ cao; đồng thời phát huy hiệu quả các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô nhằm thu hút mạnh mẽ nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, lợi thế cạnh tranh của các đô thị không còn nằm ở quy mô dân số hay diện tích mà ở khả năng tạo ra tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Với định hướng phát triển rõ ràng, nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện cùng quyết tâm hiện thực hóa Nghị quyết 57, Hà Nội đang từng bước chuyển hóa khoa học công nghệ và kinh tế số thành động lực tăng trưởng chủ lực.

Đó không chỉ là giải pháp để hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng trước mắt, mà còn là con đường xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính, công nghệ và kinh tế số của cả nước, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững trong nhiều thập niên tới.