Phát triển nông nghiệp xanh nâng tầm kinh tế nông thôn
Từ những cánh đồng lúa, vùng rau chuyên canh, vườn cây ăn quả đến các trang trại sinh thái, nông nghiệp Hà Nội đang từng bước chuyển mình theo hướng xanh, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao. Không chỉ tạo ra nông sản an toàn, quá trình chuyển đổi còn mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn với sự tham gia của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và nhà khoa học trong chuỗi giá trị, điều này từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.
Từ mô hình điểm đến hướng phát triển bền vững
Những ngày này, tại trang trại An Lạc Farm của Hợp tác xã Hà Nội Xanh (xã Liên Minh, Hà Nội), nhiều loại hoa hồng, sói, nhài, cúc… đang được chăm chút để lấy nguyên liệu chế biến thành tinh dầu, trà thảo mộc, mỹ phẩm. Thông qua chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường, giá trị sản phẩm được nâng lên nhiều lần. Đó không chỉ là câu chuyện của một hợp tác xã mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi đang diễn ra ở nhiều địa phương của Hà Nội - chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy giá trị gia tăng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững làm mục tiêu.
Theo Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội Xanh Bá Thị Nguyệt Thu, Hợp tác xã đã tổ chức lại sản xuất từ khâu giống, quy trình canh tác đến thu hoạch, chế biến, tiêu thụ. Nhờ đầu tư hệ thống sấy, chiết xuất, đóng gói theo quy trình khép kín, nhiều nông sản địa phương như hoa bưởi, tía tô, bạc hà đã được chế biến thành sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Không chỉ kéo dài thời gian bảo quản, việc chế biến sâu còn giúp nông sản đáp ứng các tiêu chuẩn OCOP, hữu cơ, ISO, Halal, mở rộng cơ hội tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao. Tinh thần ấy hoàn toàn phù hợp với Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia. Khi chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, truy xuất nguồn gốc hay thương mại điện tử ngày càng đi sâu vào sản xuất, nông nghiệp không còn dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm mà hướng tới tạo dựng chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao.
Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Liên Minh Nguyễn Tiến Toàn, địa phương đang định hướng phát triển theo mô hình đô thị xanh, văn minh, hạnh phúc. Trong đó, dự án nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn kết hợp du lịch sinh thái ven sông Hồng với quy mô khoảng 70ha được kỳ vọng sẽ khai thác hiệu quả vùng bãi, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa giá trị. Không chỉ đầu tư vào sản xuất, địa phương còn khuyến khích ứng dụng công nghệ số thông qua các hoạt động quảng bá nông sản trên nền tảng trực tuyến, tiêu biểu như chương trình livestream giới thiệu bưởi Diễn Liên Minh. Những cách làm mới đang góp phần đưa nông sản đến gần hơn với người tiêu dùng, đồng thời thay đổi tư duy sản xuất của nông dân theo hướng chủ động tiếp cận thị trường.
Nông dân là trung tâm của chuyển đổi xanh
Thực tiễn từ xã Liên Minh cho thấy, muốn phát triển nông nghiệp xanh không thể chỉ dừng ở việc thay đổi quy trình sản xuất mà quan trọng hơn là phải thay đổi tư duy của người nông dân. Đây cũng là yêu cầu cốt lõi trong quá trình chuyển từ “làm nông nghiệp” sang “làm kinh tế nông nghiệp”.
Theo TS Đặng Văn Cường, chuyên gia cao cấp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hà Nội có nhiều lợi thế để phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp chất lượng cao gắn với nhu cầu thị trường. Những sản phẩm đặc trưng như: Bưởi Diễn, cam Canh, nho Hạ đen, trà dược liệu, rau an toàn hay các sản phẩm OCOP sẽ phát huy giá trị lớn hơn nếu được đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển theo chuỗi giá trị. Đặc biệt, việc kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm, khai thác các di tích lịch sử, văn hóa và cảnh quan nông thôn sẽ tạo thêm nguồn thu, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa giá trị.
Ở góc độ nghiên cứu, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) PGS.TS Đinh Thị Nga cho rằng, nông nghiệp xanh là xu thế tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cao. Cốt lõi của mô hình này là sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và xây dựng nền nông nghiệp tuần hoàn, trong đó chất thải của quá trình sản xuất trở thành nguồn nguyên liệu cho quy trình khác.
Có thể thấy, phát triển nông nghiệp xanh không chỉ là câu chuyện của riêng ngành Nông nghiệp mà là động lực quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, đa giá trị và bền vững. Phó Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Hà Nội Trương Văn Nhung cho biết, Hội đã và đang triển khai nhiều mô hình hỗ trợ hội viên nông dân. Khi khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, liên kết chuỗi và đổi mới tư duy sản xuất được triển khai đồng bộ, nông nghiệp sẽ không chỉ tạo ra những mùa vụ thắng lợi mà còn tạo dựng những vùng quê đáng sống, nơi nông dân có thu nhập ổn định, môi trường được bảo vệ và các giá trị văn hóa nông thôn tiếp tục được gìn giữ, phát huy.