Xử lý thông tin xấu, độc trên mạng: Không còn là cuộc chiến đơn độc

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang tăng cường các giải pháp quản lý không gian mạng, đồng thời đẩy mạnh phối hợp với các nền tảng xuyên biên giới nhằm ngăn chặn, xử lý thông tin vi phạm pháp luật. Thời điểm hiện tại, mức độ hợp tác của các doanh nghiệp công nghệ quốc tế ngày càng được cải thiện, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn hơn cho người sử dụng.

Theo thông tin mới được Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) công bố, trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ nội dung vi phạm mà các nền tảng xuyên biên giới gỡ bỏ, ngăn chặn theo yêu cầu của cơ quan chức năng Việt Nam đã đạt trên 94%. Đây là mức cao nhất từ trước đến nay, cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong thái độ hợp tác của các doanh nghiệp công nghệ quốc tế đối với yêu cầu thực thi pháp luật của Việt Nam.

Cụ thể, từ đầu năm đến nay, TikTok đã chặn, gỡ 440 tài khoản vi phạm, 10 tệp âm thanh liên quan tới khoảng 115.000 video và xử lý thêm 275 nội dung vi phạm khác. Thời gian phản hồi các yêu cầu từ cơ quan quản lý được rút ngắn xuống chỉ còn từ 3 đến 12 giờ, thay vì khoảng 24 giờ như trước đây. Trong khi đó, YouTube đã chặn, gỡ 18 kênh vi phạm với gần 13.000 video. Số lượng xử lý tăng hơn hai lần so với cùng kỳ 2025.

Với hệ sinh thái Meta gồm Facebook, Instagram, Messenger và Threads, cơ quan quản lý đã phối hợp xử lý 63 tài khoản, trang và hội nhóm cùng 2.147 nội dung vi phạm. Đáng chú ý, 2026 là lần đầu tiên nền tảng Threads đáp ứng yêu cầu chặn gỡ nội dung vi phạm từ phía cơ quan quản lý Việt Nam.

Những năm trước đây, việc yêu cầu gỡ bỏ các nội dung vi phạm thường gặp nhiều khó khăn do khác biệt về pháp luật, quy trình xử lý và chính sách nội dung của từng nền tảng... thì hiện nay cơ chế phối hợp đã được thiết lập hiệu quả hơn. Các nền tảng lớn như Facebook, YouTube hay TikTok đã xây dựng đầu mối làm việc trực tiếp với cơ quan quản lý Việt Nam, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao tỷ lệ đáp ứng các yêu cầu về gỡ nội dung.

Sự thay đổi này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một mặt, Việt Nam là thị trường có quy mô người dùng lớn với hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội, khiến các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu ngày càng coi trọng việc tuân thủ quy định pháp luật sở tại. Mặt khác, hệ thống pháp luật về quản lý không gian mạng của Việt Nam liên tục được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc yêu cầu xử lý nội dung vi phạm.

Đáng chú ý, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 174/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 1/7) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Nghị định bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến trách nhiệm của người sử dụng mạng xã hội và các hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, giả mạo hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự xã hội.

Theo quy định mới, hành vi cung cấp hoặc chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật trên mạng xã hội có thể bị xử phạt tới 50 triệu đồng. Nghị định cũng quy định nhiều chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi lợi dụng mạng xã hội để phát tán thông tin vi phạm pháp luật.

Như vậy, cùng với Nghị định số 147/2024/NĐ-CP, đặc biệt là Luật An ninh mạng, Việt Nam đã hoàn thiện được hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ giữa trách nhiệm của nền tảng xuyên biên giới và người sử dụng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thông tin trên không gian mạng. Những cơ sở pháp lý này không chỉ giúp kiểm soát nguồn phát tán thông tin vi phạm mà còn yêu cầu các nền tảng số phải nhanh chóng ngăn chặn sự lan truyền của các nội dung đó.

Từ đó có thể thấy những kết quả đạt được trong cuộc đấu tranh làm trong sạch môi trường mạng không còn là nỗ lực đơn lẻ của cơ quan quản lý nhà nước mà đang trở thành quá trình phối hợp giữa nhiều bên, trong đó có chính các doanh nghiệp công nghệ xuyên biên giới.

Song song với việc yêu cầu các nền tảng gỡ bỏ nội dung vi phạm, các cơ quan chức năng cũng tăng cường phát hiện, điều tra và xử lý những cá nhân lợi dụng mạng xã hội để đăng tải thông tin sai sự thật đặc biệt là xuyên tạc, chống phá Nhà nước.

Thời gian gần đây, nhiều vụ việc đã được xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Điển hình như tháng 5-2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp đã khởi tố và bắt tạm giam đối tượng Trần Ngọc Sương (sinh năm 1956) để điều tra về hành vi "Làm, tàng trữ, phát tán, tuyên truyền thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Theo kết quả điều tra ban đầu, đối tượng đã cung cấp, chia sẻ nhiều video, tài liệu có nội dung xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước trên không gian mạng.

Đây chỉ là một trong nhiều trường hợp bị xử lý trong thời gian qua. Thực tế cho thấy, không ít đối tượng đã lợi dụng tính lan truyền nhanh của mạng xã hội để phát tán thông tin sai lệch, cắt ghép nội dung, xuyên tạc các sự kiện chính trị - xã hội hoặc bịa đặt thông tin nhằm gây hoang mang trong dư luận.

Các chuyên gia an ninh mạng nhận định, đặc điểm của các hoạt động chống phá hiện nay là tận dụng tối đa nền tảng số để tiếp cận người dùng. Nhiều đối tượng sử dụng tài khoản ẩn danh, máy chủ đặt ở nước ngoài hoặc lợi dụng các nền tảng xuyên biên giới để né tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng.

Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ giám sát, phân tích dữ liệu và sự phối hợp ngày càng hiệu quả giữa cơ quan quản lý với các nền tảng mạng xã hội, khả năng phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm đang được nâng cao đáng kể.

Bên cạnh các biện pháp kỹ thuật và pháp lý, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người sử dụng internet cũng được coi là giải pháp quan trọng. Trong môi trường số, mỗi người dùng không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn có thể trở thành người phát tán thông tin. Vì vậy, việc kiểm chứng nguồn tin, nâng cao kỹ năng nhận diện thông tin giả và tuân thủ quy định pháp luật khi sử dụng mạng xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Việc các nền tảng xuyên biên giới gia tăng hợp tác với cơ quan chức năng Việt Nam hoàn thiện hành lang pháp lý, xử lý nghiêm hành vi vi phạm đang góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh hơn. Đó không chỉ là yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia mà còn là điều kiện cần thiết để thúc đẩy kinh tế số, xã hội số phát triển bền vững trong giai đoạn mới.