Kiến tạo hệ sinh thái đầu tư nước ngoài, nâng tầm sức hút Việt Nam

Nền tảng cho làn sóng FDI thế hệ mới

Sau gần 40 năm đổi mới và mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã không ngừng phát triển, không chỉ bổ sung nguồn lực đầu tư quan trọng, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực, mở rộng thị trường xuất khẩu, từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, tiếp nhận công nghệ, phương thức quản trị tiên tiến.

Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng đầu tư nước ngoài chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đáp ứng được những yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước. Tỷ lệ dự án thâm dụng lao động, tài nguyên, đất đai, năng lượng, gia công, lắp ráp còn cao; tỷ lệ nội địa hóa, giá trị tăng thêm hình thành ở Việt Nam còn thấp; liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước chưa cao, chuyển giao công nghệ còn hạn chế; còn hiện tượng cạnh tranh thu hút đầu tư theo số lượng ở một số địa phương.

Trong bối cảnh Việt Nam đang xác lập mô hình tăng trưởng mới trên cơ sở khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, việc thu hút và phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đề ra mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh; nâng cao năng lực sản xuất, tạo sự liên kết, lan toả với các khu vực kinh tế trong nước; tăng cường năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ chiến lược, nâng cao vị thế và uy tín quốc gia; tạo động lực quan trọng thực hiện thành công các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và năm 2045.

Nghị quyết nêu rõ các quan điểm chỉ đạo mang tính định hướng tư tưởng, đồng thời nhấn mạnh kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, là kênh tiếp nhận vốn, công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại; được Nhà nước khuyến khích phát triển lâu dài, đối xử bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác.

Những quan điểm này thể hiện bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài với 6 chuyển đổi lớn gồm: Chuyển từ thu hút đầu tư nước ngoài sang phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; từ coi trọng quy mô vốn sang coi trọng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; từ ưu đãi theo đầu vào sang ưu đãi theo kết quả; từ phát triển FDI đơn lẻ sang phát triển đồng bộ hệ sinh thái các dòng vốn quốc tế; từ quản lý đầu tư sang kiến tạo môi trường đầu tư và phát triển; từ cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương sang điều phối phát triển ở tầm quốc gia.

Đánh giá về tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, đây là một nghị quyết chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công cuộc phát triển kinh tế đất nước trong thời kỳ mới. Sau Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước thì Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị vừa được ban hành đã tạo đủ thế kiềng 3 chân cho nền kinh tế bứt phá, tăng tốc trong giai đoạn phát triển mới.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt ra mục tiêu rất cao là trong giai đoạn 2026-2030 thu hút vốn đầu tư nước ngoài đăng ký khoảng 200-300 tỷ USD (40-50 tỷ USD/năm); vốn thực hiện khoảng 150-200 tỷ USD (30-40 tỷ USD/năm). Đây là nguồn vốn bổ sung quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế trên 10%/năm.

Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi nỗ lực rất lớn và sự phối hợp chặt chẽ trong hoạt động xúc tiến đầu tư giữa các cơ quan Trung ương, chính quyền các địa phương, các hiệp hội doanh nghiệp, các ban quản lý và các nhà đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu thương mại tự do, khu công nghệ cao, trung tâm tài chính quốc tế…

Khẳng định vị thế điểm đến đầu tư hấp dẫn

Không chỉ nhận được sự đồng tình từ các chuyên gia trong nước, Nghị quyết 10-NQ/TW còn được cộng đồng đầu tư quốc tế xem là tín hiệu tích cực về quyết tâm cải cách của Việt Nam.

Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital Việt Nam - một trong những công ty quản lý quỹ nước ngoài đầu ngành tại Việt Nam, cho rằng Nghị quyết số 10-NQ/TW đã truyền đi thông điệp mạnh mẽ về cam kết xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng cạnh tranh trong khu vực.

Theo ông Dominic Scriven, để hiện thực hóa mục tiêu thu hút dòng vốn chất lượng cao, Việt Nam cần tiếp tục thúc đẩy quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển trung tâm tài chính quốc tế, hoàn thiện khung pháp lý và tạo điều kiện để thị trường vốn phát triển lành mạnh.

Đại diện Dragon Capital nhận định, khi các cải cách này được triển khai đồng bộ, Việt Nam sẽ có thêm lợi thế trong việc thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn từ các quỹ đầu tư quốc tế, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và tạo động lực cho tăng trưởng bền vững.

Trong khi đó, ông Andy Ho, Tổng Giám đốc đầu tư của VinaCapital, đánh giá Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế nổi bật như quy mô thị trường lớn, dân số trẻ, vị trí chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực và nền tảng tăng trưởng kinh tế tích cực. Đây là những yếu tố khiến Việt Nam tiếp tục nằm trong danh sách điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư quốc tế.

Theo đại diện VinaCapital, để tận dụng tốt hơn cơ hội này, Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển hạ tầng hiện đại, thúc đẩy hoạt động IPO, nâng cao xếp hạng tín nhiệm quốc gia và tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, thuận lợi và ổn định hơn.

Có thể thấy, Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đã mở ra một không gian phát triển mới cho khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, với trọng tâm là chất lượng, hiệu quả, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Những đánh giá tích cực từ đại diện Dragon Capital và VinaCapital cho thấy cộng đồng đầu tư quốc tế đang đặt nhiều kỳ vọng vào quyết tâm cải cách của Việt Nam.

Với định hướng đúng đắn của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của các bộ, ngành, địa phương, Việt Nam có cơ sở để trở thành điểm đến hàng đầu của dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, tạo động lực mạnh mẽ cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.