Thiếu “lực kéo”, phát triển công nghiệp hỗ trợ gặp khó

Quy mô nhỏ-thiếu vốn đầu tư

Thông tin từ Hiệp hội Doanh nghiệp ngành CNHT thành phố Hà Nội (HANSIBA) cho thấy, hiện cả nước có khoảng 2.000 doanh nghiệp CNHT, riêng Hà Nội có hơn 900 doanh nghiệp.

Khảo sát của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) cho thấy, hiện CNHT của Việt Nam mới chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu linh kiện, phụ tùng cho sản xuất trong nước. Điều này khiến tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều lĩnh vực đứng ở mức thấp như dệt may, da giày đạt khoảng 45-50%, cơ khí - chế tạo 15-20%, lắp ráp ô tô từ 5-20% dẫn tới khối lượng linh phụ kiện nhập khẩu lắp ráp, chế tạo, sản xuất lên đến hàng chục tỷ USD (riêng sản phẩm linh kiện nhập khẩu thuộc ngành điện tử và ô tô vào khoảng 35-50 tỷ USD).

Tổng giám đốc Công ty TNHH Canon Việt Nam Katsuyoshi Soma cho biết: Hiện Canon có 59 nhóm linh kiện cần nội địa hóa nhưng nhà cung cấp Việt Nam mới chỉ cung cấp một số sản phẩm nhựa, bao bì đóng gói, linh kiện in ấn… “Để sản xuất ra 1 chiếc máy in, Canon cần tới gần 400 linh kiện với nhiều chủng loại khác nhau nên doanh nghiệp luôn tìm kiếm thêm các nhà cung cấp mới tại Việt Nam”, ông Katsuyoshi Soma chia sẻ.

Phó Chủ tịch HANSIBA Nguyễn Vân chia sẻ: Doanh nghiệp CNHT Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng sản xuất, nguyên nhân là bởi tiếp cận nguồn vốn đầu tư gặp khó khăn, thiếu mặt bằng sản xuất. “Khó khăn trong việc tiếp cận vốn đầu tư sản xuất, công nghệ mới khiến các doanh nghiệp CNHT 'chậm lớn' nên sản phẩm CNHT hiện vẫn rất khó kết nối, cung ứng cho doanh nghiệp lớn trong chuỗi sản xuất công nghiệp thế giới và thị trường Việt Nam”, ông Nguyễn Vân cho biết.

Chờ cú hích chính sách tiếp sức cho doanh nghiệp

Theo các chuyên gia kinh tế, để ngành CNHT phát triển đòi hỏi phải có "trợ lực" của Nhà nước thông qua hệ thống chính sách đồng bộ, ổn định giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.

Chủ tịch HANSIBA Nguyễn Hoàng kiến nghị: Để CNHT phát triển đòi hỏi Chính phủ sớm ban hành Luật về CNHT. Đồng thời khuyến khích công ty đa quốc gia, công ty FDI thực hiện nội địa hóa thông qua những chính sách khuyến khích về thuế, lao động, nghiên cứu phát triển... Các bộ, ngành đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ, liên kết giữa doanh nghiệp CNHT Việt Nam với công ty nước ngoài từ đó tiếp cận công nghệ mới và tiêu thụ sản phẩm...

“Hiến kế” để ngành CNHT phát triển, Nguyên Chủ tịch Hiệp hội Cơ khí Việt Nam Đào Phan Long đề xuất: Chính phủ nên hỗ trợ, khuyến khích, bảo hộ các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực CNHT sản xuất, kinh doanh không vi phạm các quy định của Việt Nam cũng như các Hiệp định kinh tế quốc tế đã và sẽ ký với quốc tế. “Việc bảo hộ cũng như xây dựng, phát triển ngành CNHT Việt Nam có sự điều tiết của Nhà nước là điều vô cùng cấp thiết”, ông Long nhấn mạnh.

Thông tin về những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp CNHT phát triển, Phó Cục trưởng Cục Công Nghiệp (Bộ Công Thương) Nguyễn Ngọc Thảnh cho biết: Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 929/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển CNHT giai đoạn 2026 – 2035. Theo đó, mục tiêu đến năm 2030 là một số ngành công nghiệp chủ lực đạt tỷ lệ nội địa hóa bình quân 40 - 45%, chỉ số năng lực cạnh tranh công nghiệp thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN. Để đạt được mục tiêu này, Nhà nước sẽ hỗ trợ doanh nghiệp CNHT theo chuỗi cung ứng, thúc đẩy nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, chất lượng và phát triển sản phẩm, qua đó hình thành hệ thống doanh nghiệp hạt nhân trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn trong nước và quốc tế.

Thông tin những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp CNHT Hà Nội phát triển, Giám đốc Sở Công Thương Võ Nguyên Phong thông tin: UBND thành phố Hà Nội ban hành Chương trình phát triển CNHT Hà Nội giai đoạn 2026 – 2030, định hướng đến năm 2035. Trong đó, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2035 có 1.400 doanh nghiệp CNHT, trong đó 45% doanh nghiệp có hệ thống sản xuất và sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, từng bước trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia và thị trường nội địa. Thành phố Hà Nội cũng đẩy mạnh hoạt động xúc tiến, hỗ trợ doanh nghiệp mua bán, sáp nhập trong lĩnh vực CNHT.

Cùng với đó, Hà Nội song hành cùng doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, đáp ứng yêu cầu của chuỗi sản xuất toàn cầu; cải tiến quy trình sản xuất, quy trình quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế; đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của các ngành sản xuất sản phẩm CNHT.

Thành phố cũng chú trọng hỗ trợ nghiên cứu, phát triển, chuyển giao và đổi mới công nghệ; sản xuất thử nghiệm linh kiện, phụ tùng, vật liệu; nghiên cứu, sản xuất các nguyên liệu, vật liệu cơ bản phục vụ công nghiệp hỗ trợ. Ngoài ra, Hà Nội tăng cường hợp tác quốc tế thu hút đầu tư trong và ngoài nước vào lĩnh vực CNHT; hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu, cổng thông tin điện tử về công nghiệp chế biến, chế tạo và CNHT; xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực doanh nghiệp CNHT

“Chương trình phát triển CNHT giai đoạn 2026 – 2035 của Chính phủ và Chương trình phát triển CNHT Hà Nội giai đoạn 2026 – 2030, định hướng đến năm 2035 của thành phố Hà Nội sẽ là “đòn bẩy” để Việt Nam nói chung, thành phố Hà Nội nói riêng thu hút vốn đầu tư, công nghệ. Đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp CNHT Việt Nam với doanh nghiệp FDI từ đó hình thành các sản phẩm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Võ Nguyên Phong nhấn mạnh.