Kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Cơ sở tin cậy cho tuyển sinh đại học

Theo các chuyên gia giáo dục, đây là tín hiệu tích cực, không chỉ đối với công tác xét tốt nghiệp mà còn tạo cơ sở tin cậy để các trường đại học sử dụng kết quả kỳ thi phục vụ công tác tuyển sinh.

Phổ điểm phân hóa tốt, tạo thuận lợi cho tuyển sinh đại học

Ngay sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, nhiều chuyên gia giáo dục đánh giá, phổ điểm năm nay khá đẹp, phản ánh sát năng lực học sinh và đáp ứng tốt đồng thời hai mục tiêu: Xét công nhận tốt nghiệp và làm căn cứ tuyển sinh đại học.

Phân tích kết quả thi, Giáo sư, tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, điểm nổi bật nhất của kỳ thi năm nay là đề thi đã tạo được độ phân hóa tốt, khắc phục tình trạng "mưa điểm giỏi" từng xuất hiện ở một số môn trong những năm trước.

Theo ông, ở môn ngữ văn, tỷ lệ bài thi đạt từ 7 điểm trở lên chỉ còn khoảng 35%, trong khi năm 2025 là 65,4%, các năm trước dao động từ 62 đến 64%. Điều này cho thấy đề thi đã phân loại tốt hơn năng lực học sinh.

Ở môn toán, tỷ lệ điểm từ 8 trở lên đạt khoảng 11%, tương đương những năm trước, cao hơn năm 2025 khi tỷ lệ này chưa đến 5%. Các môn vật lý, hóa học và sinh học cũng duy trì tỷ lệ điểm giỏi ổn định, khoảng trên dưới 10%.

Đáng chú ý, môn địa lý không còn tình trạng nhiều điểm 10 như trước. Tỷ lệ điểm giỏi ở môn học này chỉ còn trên 2%, phản ánh khả năng phân hóa rõ nét của đề thi.

Bên cạnh đó, phổ điểm cũng cho thấy tỷ lệ bài thi dưới mức trung bình ở nhiều môn khá cao. Môn ngữ văn có khoảng 15% bài thi dưới trung bình; toán và vật lý khoảng 42%; tin học 24%; hóa học hơn 27%; lịch sử trên 30%; địa lý khoảng 50%.

Theo Giáo sư Nguyễn Đình Đức, bên cạnh yếu tố đề thi được xây dựng theo hướng phân hóa tốt hơn, kết quả này còn phản ánh định hướng đúng của ngành giáo dục trong việc hướng đến học thật, thi thật và đánh giá đúng năng lực người học.

"Từ kết quả này, các trường đại học hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông để tuyển sinh", Giáo sư Nguyễn Đình Đức nhận định.

Đồng quan điểm, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, phổ điểm năm nay khá đẹp, phân bố đồng đều và có khả năng phân loại thí sinh tốt. Đây là điều các trường đại học mong muốn bởi càng phân hóa tốt thì việc xét tuyển càng thuận lợi.

Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn, phổ điểm năm nay còn phản ánh những chuyển biến tích cực trong hoạt động dạy và học sau hai năm triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn đặc biệt lưu ý đến sự gia tăng số lượng học sinh đăng ký các môn lựa chọn như tin học, công nghệ nông nghiệp, công nghệ công nghiệp và Giáo dục kinh tế - pháp luật. Đây đều là những môn không nằm trong nhiều tổ hợp xét tuyển đại học nhưng số lượng thí sinh đăng ký tăng mạnh, có môn tăng gấp hai đến ba lần so với năm đầu triển khai.

Theo ông, điều đó cho thấy học sinh lựa chọn môn học không chỉ vì mục tiêu xét tuyển mà còn vì hứng thú và nhu cầu phát triển bản thân. Đây là tín hiệu đáng mừng của giáo dục phổ thông.

Từ phổ điểm môn tiếng Anh, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn cũng cho rằng, dù đây là môn học được đầu tư rất nhiều nhưng tỷ lệ bài thi dưới trung bình vẫn còn khá cao. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học để tiếng Anh thực sự trở thành công cụ giao tiếp và tiếp cận tri thức thay vì chỉ là một môn học.

Phổ điểm ngữ văn phản ánh đúng năng lực

Ngữ văn là môn thi nhận được nhiều sự quan tâm và tranh luận nhất trước kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay. Tuy nhiên, khi phổ điểm được công bố, nhiều chuyên gia đều cho rằng những lo ngại ban đầu đã được giải đáp bằng chính kết quả thực tế.

Phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học, Trường Đại học Tây Bắc nhận định, đề thi ngữ văn năm 2026 đã hoàn thành tốt nhiệm vụ đánh giá năng lực học sinh phục vụ cả xét tốt nghiệp và tuyển sinh đại học.

Theo bà, tiếp nối định hướng từ năm 2025, đề thi năm nay chấm dứt hoàn toàn tình trạng học thuộc lòng, học tủ và học vẹt. Đề thi không còn kiểm tra việc học sinh "nhớ được gì" hay "biết cái gì" mà hướng đến đánh giá khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng ngôn ngữ, tư duy và cảm thụ văn học.

Việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa cũng góp phần thúc đẩy văn hóa đọc trong học sinh, khuyến khích các em mở rộng vốn hiểu biết thay vì chỉ học theo khuôn mẫu.

Phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Thanh Hoa chia sẻ, trước kỳ thi từng có ý kiến băn khoăn câu hỏi liên quan đến "Steve Jobs Việt Nam" có thể ảnh hưởng đến sự công bằng giữa các vùng miền. Tuy nhiên, kết quả thi đã chứng minh điều ngược lại, khi tỉnh Lai Châu lần đầu tiên lọt vào nhóm 10 địa phương có điểm ngữ văn cao nhất cả nước. Minh chứng này cho thấy, đề thi tạo cơ hội bình đẳng cho mọi thí sinh, không phụ thuộc vào điều kiện học tập hay vùng miền.

Một điểm đổi mới khác được Phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Thanh Hoa đánh giá cao là lần đầu tiên áp dụng rubric trong hướng dẫn chấm phần thi viết. Theo bà, việc xây dựng các tiêu chí và mức độ đánh giá rõ ràng giúp giảm đáng kể sự chênh lệch giữa các giám khảo cũng như giữa các hội đồng chấm thi trên cả nước.

"Nghiên cứu kỹ rubric chấm thi viết năm nay, chúng tôi nhận ra phần điểm dành cho sự sáng tạo, cho yêu cầu về diễn đạt, hành văn và sử dụng ngôn ngữ chiếm trọng số đáng kể. Đây chính là khoảng để phát hiện, tôn trọng và ghi nhận sự sáng tạo của học sinh", Phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Thanh Hoa chia sẻ.

Đánh giá về phổ điểm môn ngữ văn, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn cho rằng kết quả khác khá nhiều so với dự đoán của dư luận trước kỳ thi. Phổ điểm phản ánh đội ngũ giáo viên và học sinh trung học phổ thông đã sẵn sàng với phương thức kiểm tra, đánh giá mới.

Trong khi đó, Giáo sư, tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhận định, việc đổi mới đề thi ngữ văn giúp thí sinh có điều kiện thể hiện suy nghĩ và cách viết của mình nhiều hơn. Đồng thời, với cách chấm mới khách quan hơn, việc đánh giá môn ngữ văn sẽ ngày càng chính xác và hiệu quả.

Dự báo điểm chuẩn và thông điệp cho học sinh

Từ phổ điểm năm nay, Giáo sư, tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức dự báo điểm chuẩn của nhiều trường đại học tốp đầu và các ngành có mức cạnh tranh cao sẽ giảm khoảng từ 1 đến 3 điểm.

Trong đó, tổ hợp C00 được dự báo có mức giảm mạnh nhất do phổ điểm các môn thành phần thay đổi đáng kể. Đối với các tổ hợp còn lại, mức biến động chủ yếu khoảng 1 điểm và nhiều ngành sẽ ổn định trong khoảng từ 15 đến 20 điểm.

Theo các chuyên gia, việc điểm chuẩn có sự điều chỉnh không phải là dấu hiệu chất lượng giảm mà phản ánh đúng sự thay đổi của phổ điểm khi đề thi được xây dựng theo hướng phân loại tốt hơn.

Nhìn rộng hơn, Giáo sư, tiến sĩ khoa học Đỗ Đức Thái, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, kỳ thi năm nay đã truyền tải một thông điệp rất rõ ràng.

Đề thi được xây dựng trên cơ sở yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nếu học sinh học tốt chương trình chính khóa, nắm vững kiến thức trong sách giáo khoa và chủ động tự học thì hoàn toàn có thể đạt kết quả khá.

Theo ông, đây cũng là lời khuyên dành cho học sinh và phụ huynh trong những năm tiếp theo, đó là không nên chạy theo cuộc đua học thêm ở nhiều nơi. Thay vào đó, học sinh cần tập trung học tốt tại trường, tự học ở nhà và dành thời gian cho các hoạt động thể thao, nghệ thuật, trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng sống và kỹ năng mềm.

Tăng thời gian tự học không chỉ là những yếu tố giúp các em phát triển toàn diện mà còn là nền tảng quan trọng để thích ứng với môi trường học tập ở bậc đại học cũng như cuộc sống sau này.

Xét tổng thể phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm nay, các chuyên gia thống nhất rằng, đây là một kết quả tích cực. Đề thi đã thực hiện tốt vai trò đánh giá năng lực người học, tạo sự phân hóa cần thiết để phục vụ tuyển sinh đại học, đồng thời khẳng định hiệu quả bước đầu của quá trình đổi mới giáo dục phổ thông.