Nền tảng số tạo đà cho chính quyền hai cấp vận hành hiệu quả

Hạ tầng số bảo đảm vận hành thông suốt

Việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đã mở ra yêu cầu mới đối với công tác quản trị, điều hành của Hà Nội. Khi mọi hoạt động được kết nối trực tiếp từ thành phố đến xã, phường, hạ tầng số, dữ liệu và các nền tảng công nghệ trở thành điều kiện không thể thiếu để bộ máy vận hành thông suốt. Thực tiễn triển khai cho thấy, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp.

Đánh giá về quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Nguyễn Tiến Sỹ cho biết, KHCN, ĐMST và CĐS không còn là những nhiệm vụ kỹ thuật riêng lẻ mà đã trở thành điều kiện nền tảng, yếu tố sống còn để bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, hiệu quả.

“Trong mô hình mới, hạ tầng số đóng vai trò là "hệ thần kinh" kết nối hoạt động điều hành trực tiếp giữa thành phố với các xã, phường. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng Internet cáp quang tốc độ cao, mạng WAN đến 126/126 xã, phường, phủ sóng 5G cùng với việc cấp mã định danh và chữ ký số kịp thời đã giúp duy trì luồng công việc liên thông, không bị gián đoạn hay phụ thuộc vào xử lý thủ công”, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ chia sẻ.

Chuyển đổi số còn cung cấp các công cụ giúp nâng cao năng suất công vụ và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Không gian làm việc số HanoiWork và hệ thống quản trị theo mục tiêu OKR/KPI đã tạo môi trường làm việc thống nhất để giao việc, theo dõi tiến độ và xử lý văn bản cho hàng chục nghìn tài khoản. Theo tính toán của Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, việc triển khai các nền tảng này ước tính giúp tiết kiệm khoảng 761 tỷ đồng mỗi năm nhờ giảm chi phí giấy tờ, thời gian xử lý công việc và các cuộc họp trực tiếp.

Bên cạnh đó, việc phân cấp, ủy quyền giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số giúp rút ngắn từ 3 đến 5 ngày trong xử lý hồ sơ, ước tính tiết kiệm khoảng 29,577 tỷ đồng cho toàn thành phố. Chuyển đổi số còn giúp giảm tải cho đội ngũ cán bộ, đồng thời minh bạch hóa trách nhiệm giải trình trong thực thi công vụ.

Quản trị dựa trên dữ liệu, mở rộng không gian phát triển

Một trong những chuyển biến quan trọng của mô hình chính quyền địa phương hai cấp là từng bước chuyển phương thức quản trị từ định tính sang dựa trên dữ liệu. Đây là nền tảng để chính quyền cơ sở xử lý công việc thực chất hơn, đồng thời giúp lãnh đạo thành phố đưa ra quyết định chính xác trên cơ sở dữ liệu và tình hình thực tế.

Trong quá trình đó, nền tảng Công dân Thủ đô số iHanoi với hơn 6,2 triệu tài khoản xác thực đang trở thành cầu nối giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp. Không chỉ là ứng dụng phản ánh hiện trường, iHanoi đang từng bước trở thành "mặt trước" của chính quyền số, giúp thành phố quản trị tương tác trực tiếp, phản hồi nhanh và cung cấp dịch vụ số liền mạch.

Cùng với iHanoi, Kho dữ liệu dùng chung (Data Lakehouse) được xác định là hạ tầng thiết yếu, tương đương điện, đường trong quá trình xây dựng chính quyền số. Kho dữ liệu này giúp chính quyền cơ sở có công cụ xử lý công việc đúng thẩm quyền, đồng thời hỗ trợ lãnh đạo thành phố ra quyết định chính xác dựa trên tình hình thực tế theo thời gian thực. Việc khai thác dữ liệu ước tính giúp phòng ngừa rủi ro khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm và tạo ra giá trị kinh tế khoảng 252 tỷ đồng mỗi năm.

Hiện nay, KHCN và ĐMST còn được định hướng trở thành động lực giải quyết các bài toán thực tiễn và mở ra không gian tăng trưởng mới. Hà Nội đang chuyển từ cơ chế "cung ứng đề tài" sang cơ chế "đặt bài toán" để giải quyết các vấn đề quản trị đô thị thực tiễn. Thành phố đã xác định 30 bài toán lớn, đồng thời định hình 9 mô hình kinh tế mới, như kinh tế dữ liệu, kinh tế AI, công nghệ tài chính (fintech)..., góp phần thúc đẩy thương mại điện tử và hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm tối thiểu 22% GRDP vào năm 2026.

Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn các điểm nghẽn cần khắc phục, mô hình bộ máy mới đang bộc lộ những rủi ro do thể chế và công cụ chưa theo kịp thực tiễn. Đó là an toàn thông tin khi mới có 34,28% hệ thống thông tin được phê duyệt cấp độ bảo mật; thiếu hụt nhân lực số chuyên nghiệp tại xã, phường; dữ liệu còn phân tán, chưa được phân quyền đầy đủ; kiến trúc phần mềm còn manh mún với hơn 40 phần mềm đang được sử dụng ở cấp xã; cùng với đó là nguồn lực tài chính chưa tương xứng với yêu cầu của nhiệm vụ mới.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội với vai trò tham mưu, điều phối kỹ thuật đã rút ra nhiều kinh nghiệm quan trọng trong tổ chức và vận hành hệ thống chính quyền số của Thành phố. Trước hết, việc xây dựng và duy trì hạ tầng số đồng bộ, bảo đảm kết nối liên thông đến 126 xã, phường là điều kiện tiên quyết để bộ máy vận hành thông suốt khi không còn cấp trung gian.

Bên cạnh đó, việc triển khai các nền tảng số dùng chung, không gian làm việc số, hệ thống quản trị theo mục tiêu và chữ ký số đã góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công vụ, giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời tăng tính minh bạch trong điều hành.

Sở Khoa học và Công nghệ cũng xác định bài học quan trọng là phải chuyển mạnh từ số hóa quy trình sang tái thiết kế quy trình trên nền dữ liệu, bảo đảm dữ liệu được quản lý theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống” và gắn với phân quyền khai thác rõ ràng.

Cùng với đó, yêu cầu chuẩn hóa hệ thống phần mềm, tăng cường an toàn thông tin và chuyên nghiệp hóa nhân lực số tại cơ sở được xác định là điều kiện then chốt. Việc gắn phân cấp nhiệm vụ với phân quyền dữ liệu, công cụ số và nguồn lực tài chính là giải pháp để bảo đảm mô hình chính quyền hai cấp vận hành thực chất, hiệu quả và bền vững.