Di sản văn hóa Lebanon trước làn đạn chiến sự

Bên cạnh các mục tiêu quân sự của Hezbollah, nhiều công trình lịch sử và di sản văn hóa hàng nghìn năm tuổi cũng bị hư hại nghiêm trọng.

Hạ tầng Hezbollah bị nhắm mục tiêu

Hai ngày sau khi Lebanon và Israel đạt thỏa thuận an ninh do Mỹ làm trung gian nhằm hạ nhiệt căng thẳng dọc biên giới, quân đội Israel tiếp tục mở các cuộc không kích tại miền nam Lebanon.

Trong tuyên bố chung, Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz cho biết, quân đội đã phá hủy một đường hầm dài khoảng 200m tại thị trấn Majdal Zoun, nơi được cho là chứa hàng trăm vũ khí và bệ phóng của Hezbollah. Phía Israel cũng khẳng định Washington đã được thông báo trước về chiến dịch này.

Trước đó vài giờ, quân đội Israel tuyên bố đã tấn công một nhóm tay súng Hezbollah mang theo súng chống tăng và phá hủy một bệ phóng rocket tại khu vực Nabatieh.

Đáp lại, Hezbollah cáo buộc Israel vi phạm trắng trợn thỏa thuận ngừng bắn mà lực lượng này vẫn tuân thủ, đồng thời tuyên bố bảo lưu quyền "bảo vệ Tổ quốc và người dân". Lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem bác bỏ thỏa thuận an ninh, cho rằng đây là sự đầu hàng trước Israel và khẳng định lực lượng này sẽ tiếp tục kháng chiến vũ trang.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục hiện diện tại khu vực an ninh ở miền nam Lebanon nhằm loại bỏ các mối đe dọa đối với cộng đồng dân cư phía bắc Israel. Tuy nhiên, các cuộc tấn công liên tiếp cũng làm gia tăng lo ngại rằng hậu quả của chiến sự đang vượt xa mục tiêu quân sự ban đầu.

Ký ức lịch sử trước nguy cơ mất mát

Trả lời Reuters, Bộ trưởng Văn hóa Lebanon Ghassan Salame nhấn mạnh, chiến dịch không kích và tấn công trên bộ của Israel trong gần 4 tháng qua đã gây thiệt hại hoặc phá hủy nhiều di tích lịch sử trên khắp miền nam Lebanon.

Ông cho biết chính quyền vẫn chưa thể đánh giá đầy đủ mức độ thiệt hại vì quân đội Israel còn kiểm soát một vùng đệm rộng khoảng 10km bên trong lãnh thổ Lebanon. "Chúng tôi không thể làm việc dưới bóng đen của sự chiếm đóng", ông nói.

Cũng theo Bộ trưởng Ghassan Salame, nhiều ngôi làng cổ đã bị san phẳng hoàn toàn. Các khu vực như Tyre, Nabatieh và Tebnin, nơi lưu giữ nhiều dấu tích của các nền văn minh Phoenicia, La Mã, Byzantine, Mamluk và Thập tự chinh, đều chịu thiệt hại nặng nề.

“Di sản không chỉ là các đền đài hay cổ vật mà còn bao gồm những công trình lịch sử, địa điểm khảo cổ và không gian văn hóa gắn với ký ức cộng đồng, tất cả đều đang bị phá huỷ,” Bộ trưởng Ghassan Salame nói với Reuters.

Tại Tyre, Di sản Thế giới được UNESCO công nhận với lịch sử gần 5.000 năm, nhiều hạng mục đã bị hư hại sau các cuộc không kích. Một phần vương miện của cột đá cổ bị thổi bay, các rào chắn bảo vệ di tích bị phá hủy và nhiều bức tranh khảm La Mã xuất hiện các vết nứt.

Adnan Istanbouli, quan chức thuộc cơ quan khảo cổ Lebanon, trả lời Reuters rằng, mức độ hư hại giống như "một trận động đất đã xảy ra". Trong khi đó, Phó Thị trưởng Tyre Alwan Charafeddine khẳng định, đây lẽ ra phải là địa điểm "không bao giờ nên bị nhắm mục tiêu trong bất kỳ cuộc xung đột nào".

Quân đội Israel khẳng định họ không chủ đích gây thiệt hại quá mức đối với cơ sở hạ tầng dân sự và chỉ tiến hành các cuộc tấn công khi cần thiết về mặt quân sự, đồng thời cho biết luôn áp dụng quy trình phê duyệt nghiêm ngặt đối với các khu vực có di tích nhạy cảm. Israel cũng cáo buộc Hezbollah cất giấu vũ khí tại lâu đài Beaufort, trong khi phía Lebanon bác bỏ thông tin này.

Lo ngại trước tình hình hiện nay, UNESCO tuyên bố "vô cùng quan ngại" về những thiệt hại đối với các di sản văn hóa tại miền nam Lebanon và lên án các cuộc tấn công bất hợp pháp nhằm vào di sản.

Bộ trưởng Văn hóa Lebanon Ghassan Salame cho biết ông đã đề nghị UNESCO đưa Tyre vào Danh sách Di sản Thế giới đang gặp nguy hiểm nhằm tăng cường trách nhiệm bảo vệ của cộng đồng quốc tế.

Theo ông, điều đáng lo nhất không chỉ là sự mất mát của từng công trình riêng lẻ mà là nguy cơ nhiều thế kỷ lịch sử của Lebanon sẽ bị xóa sổ một cách có hệ thống nếu các cuộc giao tranh tiếp tục kéo dài.

Tổng hợp