Du lịch tự túc lên ngôi: Ngành lữ hành trước bài toán tái cấu trúc

Giá vé cao, xe tự lái lên ngôi

Xu hướng du lịch tự túc đã hình thành từ trước đại dịch Covid-19 nhờ tỉ lệ sở hữu ô tô cá nhân gia tăng và mạng lưới cao tốc ngày càng hoàn thiện. Đại dịch tiếp tục thúc đẩy thói quen tự chủ phương tiện, linh hoạt lịch trình và điểm đến của du khách. Đến mùa hè 2026, với hệ thống cao tốc Bắc - Nam được mở rộng, thời gian nghỉ dài hơn và áp lực tiết kiệm chi phí trong bối cảnh kinh tế khó khăn, xu hướng này càng phát triển mạnh mẽ.

Anh Nguyễn Việt Tiến, nhân viên văn phòng ở Hà Nội, vừa hoàn thành chuyến “phượt” cùng gia đình theo cung đường Hà Nội - Quảng Bình - Huế trong 5 ngày. Anh cho biết, "tổng thiệt hại" cho chuyến đi cho cả gia đình 5 người chỉ khoảng 11 - 12 triệu đồng. “Chi phí vé máy bay khứ hồi cho cả nhà còn hơn cả số tiền này, chưa kể khách sạn và ăn uống. Tôi thấy đi xe tự lái rất thoải mái, các con được ngắm cảnh dọc đường, muốn dừng đâu thì dừng, không bị ai giục hay làm phiền” - anh Tiến cho hay.

Trên các hội nhóm du lịch lớn như hội "Kinh nghiệm xuyên Việt" với hơn 180.000 thành viên hay hội "Du lịch một mình" với hơn 228.000 người theo dõi, những bài chia sẻ kinh nghiệm tự lái xe, cung đường đẹp, điểm dừng chân ít người biết được đăng tải liên tục mỗi ngày với hàng nghìn lượt tương tác.

Những câu chuyện thực tế này phác thảo một xu hướng du lịch tự túc đang phát triển mạnh trong thời gian gần đây. Ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển Du lịch châu Á (ATI) nhận định: “Không nên nhìn nhận đây chỉ là phản ứng tạm thời trước biến động thị trường, bởi giá vé máy bay cao chỉ là chất xúc tác đẩy nhanh một quá trình đang diễn ra từ trước. Du khách hiện nay, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang tìm kiếm sự tự do và cá nhân hóa. Khi đã quen với cảm giác làm chủ lộ trình, khám phá những cung đường ít người biết và linh hoạt thay đổi điểm dừng chân, du khách sẽ khó quay lại với những hành trình bị gò bó. Đây là dấu hiệu của một thói quen du lịch mới, chuyển từ đi tham quan sang đi trải nghiệm sâu và đây là sự chuyển dịch hành vi mang tính bền vững, không phải nhất thời”.

Doanh nghiệp lữ hành tái cấu trúc để thích ứng

Trong khi tỉ trọng tour nội địa trong tổng doanh số hè 2026 của nhiều doanh nghiệp đã tăng 10 - 15% so với cùng kỳ năm ngoái thì tour trọn gói hàng không chặng dài chậm nhịp rõ rệt. Trước làn sóng đó, các công ty lữ hành cũng phải tái cấu trúc để không đứng ngoài cuộc chơi.

Ông Đặng Duy Trung Hiếu, Chủ tịch Vietnam Express Tour kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội cho rằng, doanh nghiệp không nên xem đây là sự cạnh tranh giữa “tour” và “tự túc”, mà là sự dịch chuyển trong nhu cầu khách hàng cần phải thích ứng. Xu hướng Micro-Tourism (những chuyến đi ngắn ngày, khoảng cách gần, linh hoạt và tần suất nhiều hơn trong năm) đã phát triển mạnh sau đại dịch Covid-19, đang định hình lại thị trường du lịch nội địa theo cách bền vững hơn. Du khách không còn chỉ quan tâm “đi xa”, mà quan tâm nhiều hơn đến trải nghiệm chất lượng, thời gian linh hoạt và tối ưu chi phí.

“Vietnam Express Tour đã phát triển thêm các sản phẩm Free & Easy, combo nghỉ dưỡng, thiết kế hành trình theo yêu cầu, tour ngắn 2 - 3 ngày và từng bước mở rộng các chương trình caravan, road trip dành cho gia đình và doanh nghiệp” - ông Hiếu cho biết thêm.

Cùng hướng tư duy đó, ông Vũ Văn Tuyên, Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Travelogy Việt Nam cho biết, tại doanh nghiệp của ông, lượng đặt tour trọn gói hàng không đã chậm nhịp khoảng 15 - 20% so với dự kiến đầu mùa, nhưng doanh nghiệp đã chủ động tái cấu trúc sản phẩm từ quý IV năm trước.

Cụ thể, Travelogy Việt Nam đã triển khai ba hướng sản phẩm chính. Với nhóm khách tự lái, doanh nghiệp cung cấp các gói combo dịch vụ mặt đất gồm phòng khách sạn với mức chiết khấu tốt hơn khách tự đặt từ 20 - 30%, vé tham quan không xếp hàng và bảo hiểm đường bộ tích hợp dịch vụ cứu hộ xe 24/7.

Với nhóm muốn trải nghiệm có tổ chức hơn, Travelogy phát triển tour caravan chuyên nghiệp có xe dẫn đường và các điểm dừng chân độc quyền, phân khúc đang đạt tỉ lệ lấp đầy tới 85% trên các tuyến Đông - Tây Bắc và duyên hải miền Trung. Song song đó, chiến lược du lịch bán kính 300km với các sản phẩm ngắn ngày tập trung vào sinh thái, làng nghề và nghỉ dưỡng khoáng nóng ven đô đang tăng trưởng 35% so với cùng kỳ, bù đắp hoàn toàn phần sụt giảm từ thị trường hàng không nội địa.

Ông Vũ Văn Tuyên nhấn mạnh, để xu hướng này trở thành động lực tăng trưởng bền vững, cần sự phối hợp giữa doanh nghiệp lữ hành, chuỗi lưu trú và chính quyền địa phương trong việc chuẩn hóa hệ thống trạm dừng nghỉ, bãi đỗ xe và điểm trải nghiệm bản địa dọc đường.

Đồng quan điểm, ông Đặng Duy Trung Hiếu chỉ ra: “Doanh nghiệp lữ hành trong giai đoạn mới cần chuyển từ tư duy bán tour sang đồng hành cùng mọi hình thức du lịch mà khách hàng lựa chọn. Doanh nghiệp không tồn tại chỉ để bán sản phẩm, mà để tạo ra giá trị cho khách hàng. Trong du lịch, giá trị đó chính là sự an tâm, trải nghiệm và khả năng xử lý những điều không thể dự đoán trước”.

Làn sóng du lịch tự túc đang là phép thử thực sự cho những doanh nghiệp lữ hành hiểu khách hàng của mình. Thị trường không chờ ai, nó đang dịch chuyển từ mô hình truyền thống sang hướng ưu tiên trải nghiệm, cá nhân hóa và công nghệ. Những doanh nghiệp biết xoay trục và tái cấu trúc sản phẩm kịp thời sẽ tìm thấy cơ hội ngay trong làn sóng đó.