Lễ hội sen Hà Nội: Kiến tạo thương hiệu công nghiệp văn hóa Thủ đô

Từ biểu tượng văn hóa đến thương hiệu của Thủ đô

Những năm gần đây, sen Hồ Tây đang dần trở thành một biểu tượng của văn hóa Thủ đô. Không chỉ nổi tiếng bởi hương thơm thanh khiết hay những đầm sen nở rộ mỗi độ hè về, sen còn gắn bó với đời sống tinh thần của người Hà Nội qua nhiều thế hệ, từ nghệ thuật ướp trà, ẩm thực đến thơ ca, hội họa và tín ngưỡng.

Sau hai năm tổ chức, Lễ hội Sen Hà Nội đang dần tạo dựng được thương hiệu riêng, trở thành nơi hội tụ tinh hoa văn hóa của cả nước. Năm nay, Lễ hội Sen Hà Nội 2026 với chủ đề "Sắc sen Hà Nội" đánh dấu bước chuyển từ việc tôn vinh một loài hoa sang xây dựng một thương hiệu văn hóa mang bản sắc riêng. Trong ba ngày diễn ra lễ hội, không gian Hồ Tây trở thành điểm hội tụ của các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trình diễn, triển lãm, trải nghiệm làng nghề, giới thiệu sản phẩm OCOP và các sản phẩm sáng tạo lấy cảm hứng từ hoa sen.

Điểm đáng chú ý là sen không còn xuất hiện đơn lẻ như một hình ảnh trang trí mà trở thành chất liệu kết nối nhiều ngành nghề khác nhau. Từ trà sen, bánh sen, mỹ phẩm thiên nhiên, thời trang, thủ công mỹ nghệ… tất cả đều góp phần kể câu chuyện về một Hà Nội vừa giàu truyền thống vừa sáng tạo trong cách khai thác tài nguyên văn hóa. Đồng thời, lễ hội còn lan tỏa tinh hoa văn hóa sen của mọi miền đất nước.

Đại diện cho thương hiệu sen Hà Nội nhận Bằng công nhận và Chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với nghề ướp trà sen Quảng An vào tối 26-6, nghệ nhân ướp trà sen Đinh Thị Hiền (chủ thương hiệu trà sen Hiền Xiêm) chia sẻ, việc tổ chức Lễ hội Sen là cơ hội quý không chỉ để quảng bá tinh hoa trà sen đặc trưng của Hà Nội mà còn góp phần xây dựng thương hiệu văn hóa, du lịch mới của Hà Nội.

Đến với lễ hội năm nay, thương hiệu trà sen Hiền Xiêm giới thiệu hai sản phẩm trà sen truyền thống là trà sen ướp sen sấy khô và trà ướp sen bông. Cùng với việc trưng bày sản phẩm, bà Hiền còn thiết kế không gian thưởng trà, nơi du khách có thể nhâm nhi từng ngụm trà di sản, vừa nghe nghệ nhân kể chuyện nghề và cách ướp trà sen nổi tiếng của người Hà Nội.

"Các sản phẩm trà sen Hồ Tây đã nổi tiếng bao đời nay và được lan tỏa rộng khắp cả nước. Các gia đình làm nghề trà sen hiện nay không chỉ nỗ lực gìn giữ truyền thống, trao truyền cho thế hệ sau mà còn bắt kịp công nghệ để chuyên nghiệp hóa mẫu mã sản phẩm, quảng bá thương hiệu", nghệ nhân Đinh Thị Hiền chia sẻ.

Hội tụ tinh hoa văn hóa cả nước

Điểm nhấn của Lễ hội Sen Hà Nội 2026 là chuỗi không gian văn hóa, nghệ thuật, trải nghiệm và quảng bá du lịch được tổ chức xuyên suốt trong thời gian diễn ra sự kiện. Trong đó, "Không gian Sen - Tinh hoa và đời sống" được tổ chức tại Vườn hoa Lý Tự Trọng với nhiều hoạt động trưng bày, giới thiệu và tôn vinh vẻ đẹp của sen trong văn hóa Việt.

Không gian này giới thiệu các giống sen của Hà Nội và nhiều địa phương như Nghệ An, Huế, Đồng Tháp, Hội An (Đà Nẵng); quảng bá hệ sinh thái sen và các điểm đến du lịch gắn với sen. Bên cạnh đó là các tác phẩm nghệ thuật kết hợp giữa truyền thống và sáng tạo đương đại như sen và giấy dó, sen thư pháp, sen trên gỗ lũa, sen và sơn mài, sen và gốm sứ. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ lấy cảm hứng từ hoa sen như chạm khắc, thêu, tạo hình, lụa, hoa giấy, nón lá sen… cũng được giới thiệu tới du khách.

Góp mặt trong lễ hội năm nay, chị Bùi Diệu Linh (thương hiệu An Di Trà, thành phố Huế) chia sẻ, lần đầu tiên tham gia Lễ hội Sen Hà Nội, chị rất ngạc nhiên trước quy mô và chất lượng của sự kiện. Là người trẻ yêu văn hóa dân tộc, từ đó sáng tạo ra những sản phẩm ẩm thực, thời trang từ sen, chị Linh cùng các cộng sự giới thiệu nhiều sản phẩm sen độc đáo của Huế như trà sen, sen tươi, sen khô, nón lá làm từ lá sen, túi xách từ cây sen…

"Cố đô Huế có rất nhiều vùng trồng sen nổi tiếng. Sen Huế nổi tiếng với hương thơm, hạt chắc nên chúng tôi rất vui được đến với Thủ đô để góp phần lan tỏa vẻ đẹp của sen Việt Nam", chị Linh tâm sự.

Còn chị Mai Thị Kim, chủ cơ sở chế biến bột ngũ cốc Sen Sẻ (Hội An, Đà Nẵng), chia sẻ, đến với Lễ hội Sen Hà Nội, chị mong muốn quảng bá tinh hoa và nét đặc trưng của sen quê hương mình. "Sen sẻ Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng) có đặc trưng riêng với hạt nhỏ, vàng, có độ ngọt tự nhiên, được chế biến thành nhiều sản phẩm dinh dưỡng khác nhau. Đến với lễ hội này, điều tôi thích nhất là được giao lưu, học hỏi kinh nghiệm bảo tồn, phát huy và phát triển các sản phẩm từ sen của nhiều tỉnh, thành khác, đặc biệt là Hà Nội - nơi có nhiều vùng sen nổi tiếng", chị Kim tâm sự.

Lễ hội Sen Hà Nội 2026 diễn ra với quy mô lớn, nhiều không gian trưng bày sen độc đáo và trải nghiệm hấp dẫn. Các không gian được thiết kế theo hướng mở, khuyến khích người dân và du khách trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa thay vì chỉ tham quan đơn thuần.

Trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, Hà Nội luôn xác định di sản và bản sắc là nền tảng để hình thành các sản phẩm sáng tạo. Sen chính là một trong những tài nguyên văn hóa hội tụ đầy đủ các yếu tố đó. Khác với nhiều địa phương chỉ khai thác sen dưới góc độ nông nghiệp hoặc du lịch mùa vụ, Hà Nội đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái sản phẩm gắn với sen. Lễ hội năm nay cho thấy định hướng rõ nét khi quy tụ không chỉ các nghệ nhân, doanh nghiệp mà còn có các nhà thiết kế, nghệ sĩ, đơn vị sáng tạo cùng tham gia. Mỗi sản phẩm được giới thiệu tại lễ hội đều mang trong mình một câu chuyện văn hóa riêng của Thủ đô và các vùng miền khác.

Điều đáng kỳ vọng nhất từ Lễ hội Sen Hà Nội 2026 không chỉ nằm ở quy mô tổ chức mà còn ở tầm nhìn phát triển lâu dài. Thành phố xác định hướng tới xây dựng Lễ hội Sen trở thành sự kiện văn hóa - du lịch thường niên, từng bước nâng tầm thành lễ hội cấp quốc gia, gắn với phát triển khu vực Hồ Tây thành trung tâm văn hóa, du lịch và dịch vụ chất lượng cao. Điều này phản ánh đúng bản chất của công nghiệp văn hóa - lấy sự sáng tạo làm động lực, lấy giá trị văn hóa làm cốt lõi để tạo ra những sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường.