Hoàn thiện cơ chế hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia

Nghị định số 229/2026/NĐ-CP được xây dựng nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng và quy định của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 về Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia; đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý thống nhất, ổn định cho tổ chức và hoạt động của Quỹ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo Nghị định, mục tiêu hoạt động của Quỹ được xác định rõ là thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu chất lượng cao, hình thành các tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ có uy tín trong khu vực và quốc tế. Đồng thời, Quỹ được định hướng phát triển theo mô hình quỹ tài trợ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ độc lập, minh bạch, cạnh tranh, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

So với các quy định trước đây, Nghị định chuyển mạnh cách tiếp cận từ hỗ trợ nghiên cứu khoa học sang xác lập khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm của phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, Nghị định quy định đầy đủ cơ sở pháp lý để Quỹ thực hiện các hình thức tài trợ, đặt hàng nhiệm vụ, cụm nhiệm vụ, chuỗi nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ nghiên cứu cơ bản đến sản xuất thử trên hệ thống thiết bị, dây chuyền công nghệ nhằm hoàn thiện, ổn định công nghệ và sản phẩm trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.

Lần đầu tiên, Quỹ có cơ sở pháp lý để triển khai nhiều phương thức hỗ trợ mới như tài trợ, đặt hàng theo mô hình liên kết "3 nhà"; tài trợ, đặt hàng theo kết quả đầu ra của nhiệm vụ; hỗ trợ hoạt động kiểm chứng công nghệ; hỗ trợ hình thành và phát triển hạ tầng công nghệ phục vụ công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi; hỗ trợ bồi dưỡng và phát triển năng lực nghiên cứu nhằm nâng cao trình độ nghiên cứu khoa học, thúc đẩy trao đổi học thuật, phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao.

Những quy định này được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý để Quỹ phát huy đầy đủ vai trò là công cụ tài chính quốc gia trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định là đổi mới mạnh mẽ cơ chế tài chính theo hướng tăng quyền chủ động cho Quỹ và chuyển từ quản lý đầu vào sang quản lý theo kết quả đầu ra.

Theo đó, ngân sách nhà nước được cấp cho Quỹ theo tổng mức hằng năm, không gắn với danh mục nhiệm vụ cụ thể ngay từ đầu. Trên cơ sở đó, Quỹ được chủ động lựa chọn, phê duyệt và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền. Việc cấp phát, thanh toán và quyết toán kinh phí được thực hiện theo tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ, phù hợp với đặc thù của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nghị định cũng lần đầu tiên làm rõ cơ chế quản trị rủi ro và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo quy định, Quỹ thực hiện giám sát, đánh giá và quản trị rủi ro xuyên suốt quá trình triển khai nhiệm vụ; quy định rõ nguyên tắc nhận diện, đánh giá, xử lý rủi ro cũng như trách nhiệm của các bên liên quan. Cơ chế này tạo điều kiện cho các nghiên cứu tiên phong, đột phá có độ rủi ro cao nhưng tiềm năng lớn, đồng thời vẫn bảo đảm kiểm soát hiệu quả việc sử dụng nguồn lực nhà nước.

Nghị định gồm 8 chương, 39 điều, có hiệu lực kể từ ngày ký .