Chuẩn hóa dữ liệu đất đai: Tạo nền tảng cho quản trị hiện đại
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang ghi nhận những bước tiến quan trọng khi cả nước đã hoàn thành số hóa hơn 64,42 triệu thửa đất, đạt khoảng 63% khối lượng công việc cần thực hiện. Đây không chỉ là kết quả của quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường mà còn tạo nền tảng cho quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Đột phá trong xây dựng nền tảng dữ liệu
Theo số liệu báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay cả nước đã xây dựng dữ liệu cho hơn 64,42 triệu thửa đất trên tổng số hơn 102,46 triệu thửa đất cần thực hiện, đạt khoảng 63% kế hoạch. Trong số đó, 28,77 triệu thửa đất đã được chuẩn hóa theo tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm 45% tổng số dữ liệu đã xây dựng. Đây là nhóm dữ liệu có chất lượng cao, đủ điều kiện đưa vào vận hành theo thời gian thực.
Cùng với việc xây dựng dữ liệu, các cơ quan chức năng đã thực hiện đối khớp và xác thực khoảng 87,39 triệu lượt dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Kết quả, hơn 38,24 triệu thửa đất đã xác thực thành công thông tin người sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Đây là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm tính chính xác của dữ liệu, đồng thời tạo điều kiện để kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia trong tương lai.
Hiện nay, đã có 28 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố hoàn thành tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính về đất đai. Tỷ lệ thủ tục được tái cấu trúc đạt hơn 41% tổng số thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai. Tổng số hồ sơ được tiếp nhận trên môi trường điện tử đạt hơn 2,84 triệu hồ sơ, trong đó tỷ lệ giải quyết hoàn toàn trực tuyến đạt gần 95%.
Đặc biệt, việc xây dựng 69,73 triệu mã định danh duy nhất cho các thửa đất đang tạo nền tảng để hình thành “căn cước số” cho từng thửa đất trên phạm vi toàn quốc. Những con số này cho thấy hiệu quả rõ nét từ việc số hóa dữ liệu đất đai và cải cách quy trình xử lý hồ sơ. Đồng thời còn góp phần quan trọng nhằm khắc phục tình trạng trùng lặp thông tin, tạo điều kiện tích hợp với các nền tảng dữ liệu khác trong tương lai.
Không chỉ hỗ trợ cải cách hành chính, cơ sở dữ liệu đất đai còn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số. Dữ liệu đầy đủ, minh bạch giúp nâng cao hiệu quả quy hoạch, định giá đất, quản lý thuế và khai thác nguồn lực đất đai. Nhà đầu tư có thể tiếp cận thông tin nhanh chóng hơn, giảm rủi ro trong quá trình tìm hiểu dự án. Chính quyền các cấp cũng có cơ sở để đưa ra quyết định chính xác hơn trong quản lý và phát triển đô thị.
Phát huy hiệu quả nguồn dữ liệu số
Mặc dù đạt được những kết quả đáng ghi nhận, quá trình hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia vẫn còn khối lượng công việc rất lớn. Theo thống kê, hiện vẫn còn 35,65 triệu thửa đất đã có dữ liệu nhưng chưa đạt tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”. Bên cạnh đó, hơn 38 triệu thửa đất chưa có bản đồ địa chính hoặc chưa hoàn thành hồ sơ địa chính để đưa vào hệ thống. Điều này đồng nghĩa với việc hàng chục triệu thửa đất vẫn cần tiếp tục được rà soát, đo đạc, chuẩn hóa và cập nhật thông tin.
Một khó khăn khác là việc đồng bộ dữ liệu lên các nền tảng dùng chung vẫn chưa đạt yêu cầu. Dù đã có 28,8 triệu thửa đất đạt chất lượng cao nhưng mới chỉ hơn 1 triệu dữ liệu thửa đất được đồng bộ sang Trung tâm dữ liệu quốc gia. Khoảng cách này cho thấy yêu cầu về hạ tầng công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và năng lực vận hành vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.
Tại nhiều địa phương, việc thiếu nhân lực chuyên môn, kinh phí đo đạc và cập nhật dữ liệu cũng là thách thức không nhỏ. Nhiều khu vực còn tồn tại hồ sơ đất đai lịch sử phức tạp, thông tin chưa đầy đủ hoặc có sự khác biệt giữa hồ sơ giấy và hiện trạng sử dụng đất. Việc chuẩn hóa dữ liệu vì vậy đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành tài nguyên môi trường, công an, tài chính và chính quyền địa phương.
Trước thực tế đó, Chính phủ đã xác định rõ quan điểm không lùi tiến độ hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia trong năm 2026. Mục tiêu đặt ra không chỉ là hoàn thành về số lượng mà còn phải bảo đảm chất lượng dữ liệu và khả năng khai thác thực tế. Dữ liệu hoàn thiện đến đâu phải được đưa vào sử dụng đến đó, tránh tình trạng xây dựng xong nhưng không phát huy hiệu quả.
Theo chuyên gia kinh tế PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, việc xây dựng được hơn 64 triệu dữ liệu thửa đất và từng bước chuẩn hóa theo tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” là bước tiến rất quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý đất đai tại Việt Nam. Bởi trong nhiều năm qua, đất đai luôn là lĩnh vực phát sinh nhiều thủ tục hành chính phức tạp, tranh chấp và khiếu kiện.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ và phụ thuộc nhiều vào hồ sơ giấy. Khi cơ sở dữ liệu đất đai được số hóa và kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư, việc xác thực thông tin sẽ nhanh chóng, chính xác hơn, góp phần giảm đáng kể thời gian và chi phí thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai.
“Điều quan trọng nhất không phải là số lượng thửa đất được đưa vào hệ thống mà là chất lượng dữ liệu. Chỉ khi dữ liệu đạt tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”, được cập nhật thường xuyên theo thời gian thực thì mới phát huy hiệu quả trong quản lý nhà nước cũng như phục vụ người dân và doanh nghiệp”, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh.
Theo vị chuyên gia, cơ sở dữ liệu đất đai có thể được xem là một loại “hạ tầng mềm” của nền kinh tế số, nếu hạ tầng giao thông giúp kết nối hàng hóa và con người thì hạ tầng dữ liệu giúp kết nối thông tin, tạo nền tảng cho các quyết định quản lý và đầu tư. Khi dữ liệu đất đai được chuẩn hóa trên phạm vi toàn quốc, công tác quy hoạch, định giá đất, thu thuế, bồi thường giải phóng mặt bằng hay phát triển thị trường bất động sản sẽ trở nên minh bạch và hiệu quả hơn.