Tạo sinh kế bền vững sau thu hồi đất

Tuy nhiên, thực tế này cũng đặt ra bài toán: Làm thế nào để hàng nghìn lao động nông thôn có thể tìm được sinh kế bền vững, ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất nông nghiệp. Đây cũng chính là một trong những nội dung được thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm.

Mong muốn được chuyển đổi nghề phù hợp

Xã Tam Hưng có hơn 1.900ha đất nông nghiệp được thu hồi để thực hiện nhiều dự án trọng điểm của thành phố Hà Nội. Sự thay đổi diện mạo địa phương là điều dễ nhận thấy, nhưng cùng với đó là nỗi niềm trăn trở của người dân khi tư liệu sản xuất gắn bó nhiều năm không còn.

Theo khảo sát của địa phương, hiện Tam Hưng có hơn 800 lao động trong độ tuổi có nhu cầu được đào tạo nghề để chuyển đổi việc làm. Ông Phan Thanh Bình (53 tuổi, xã Tam Hưng), đại diện một trong những hộ bị thu hồi toàn bộ diện tích đất sản xuất cho biết: “Chúng tôi không ngại thay đổi. Điều mong muốn nhất là được học những nghề phù hợp với độ tuổi để tiếp tục lao động, có thu nhập ổn định”.

Không chỉ những người lớn tuổi, nhiều lao động trẻ cũng đứng trước yêu cầu phải thay đổi tư duy nghề nghiệp. Anh Nguyễn Văn Thanh (30 tuổi, ở xã Thiên Lộc) cho rằng, quá trình thu hồi đất vừa là thách thức, vừa là cơ hội. “Bị thu hồi đất nông nghiệp không có nghĩa là mất tương lai. Điều quan trọng là người lao động được định hướng nghề nghiệp và được đào tạo bài bản. Khi có kỹ năng phù hợp, chúng tôi hoàn toàn có thể tham gia làm việc trong các lĩnh vực mới như cơ khí, điện - điện tử hoặc công nghệ thông tin”, anh Nguyễn Văn Thanh bày tỏ.

Những tâm tư ấy cũng đang hiện hữu với người dân tại nhiều địa phương khác trên địa bàn thành phố, nơi hàng loạt dự án giao thông, đô thị, công nghiệp được triển khai. Tại xã Phúc Thịnh, trong năm 2026 có khoảng 90 dự án cần giải phóng mặt bằng. Đồng nghĩa với đó là số lượng lao động cần chuyển đổi nghề nghiệp ngày càng tăng. “Đất sản xuất của gia đình bị thu hồi để phục vụ dự án nên tôi xác định phải học nghề mới. Tham gia ngày hội việc làm do địa phương tổ chức, tôi đăng ký học nghề sửa chữa ô tô. Tôi mong muốn sẽ có thêm nhiều lớp đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, học xong có thể tìm được việc ngay”, anh Ngô Đăng Khôi (xã Phúc Thịnh) cho hay.

Chính quyền, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cùng đồng hành

Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Bùi Thế Chuyên cho biết: “Địa phương xác định, giải quyết việc làm cho người dân bị thu hồi đất là nhiệm vụ quan trọng, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Ngày hội việc làm năm 2026 xã vừa tổ chức đã thu hút 35 đơn vị, doanh nghiệp tham gia tuyển dụng với 1.506 vị trí việc làm. Qua đó giúp người dân tiếp cận thông tin tuyển dụng ngay tại địa phương, tìm được công việc phù hợp sau khi bị thu hồi đất”.

Bên cạnh sự chủ động của các địa phương, thành phố Hà Nội xác định, vấn đề việc làm của người lao động nông thôn khi chuyển đổi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. UBND thành phố đã và đang triển khai nhiều giải pháp, nhằm bảo đảm người dân bị thu hồi đất không bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển. Một trong những chính sách quan trọng là Kế hoạch số 193/KH-UBND ngày 16-5-2026 của UBND thành phố về hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo lại nghề và giải quyết việc làm cho nhiều nhóm lao động, trong đó có lao động nông thôn và lao động có đất bị thu hồi giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch, người lao động sẽ được hỗ trợ tiếp cận các chương trình đào tạo nghề, đào tạo lại nghề, tư vấn việc làm, giới thiệu việc làm và các nguồn vốn tín dụng ưu đãi để tự tạo việc làm, phát triển sản xuất, kinh doanh. Điểm đáng chú ý là thành phố yêu cầu, các xã, phường rà soát cụ thể nhu cầu học nghề và việc làm của từng nhóm đối tượng; đồng thời xây dựng phương án chuyển đổi nghề nghiệp gắn với đặc điểm phát triển kinh tế của từng địa bàn…

Nhà giáo ưu tú Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho biết: “Nhà trường sẵn sàng phối hợp với các địa phương đào tạo nguồn nhân lực ngay tại chỗ để người dân tham gia trực tiếp vào các dự án đang triển khai trên địa bàn hoặc đào tạo ngành nghề phù hợp với xu hướng phát triển đô thị và kinh tế số. Các nhóm nghề về logistics, thương mại dịch vụ, điện công nghiệp, cơ điện tử, công nghệ số hay kỹ thuật vận hành thiết bị đều có nhu cầu tuyển dụng rất lớn”. Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp cũng đang chủ động tham gia giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất.

Giám đốc dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội Nguyễn Trường Sơn thông tin, từ năm 2027, đơn vị tiếp tục tuyển dụng số lượng lớn lao động ở các vị trí chăm sóc cây xanh, vận hành kỹ thuật điện - nước, vệ sinh môi trường và các dịch vụ đô thị. Đặc biệt, doanh nghiệp dự kiến mở các khóa đào tạo nghề ngắn hạn ngay tại địa phương để người dân có thể nhanh chóng tiếp cận việc làm.

Tính đến hết tháng 5-2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) đã tổ chức 24 phiên giao dịch việc làm, hàng trăm lao động được tiếp nhận hồ sơ hoặc tuyển dụng trực tiếp thông qua các phiên giao dịch. Ngoài ra, thành phố đã giải quyết việc làm thành công cho 21.900 người lao động thông qua các nguồn vốn ủy thác, xuất khẩu lao động và cung ứng dịch vụ.

Thu hồi đất để phát triển đô thị, khu công nghiệp, hạ tầng... là xu thế tất yếu trong quá trình phát triển của Thủ đô. Khi chính quyền, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cùng đồng hành, bài toán việc làm cho lao động diện thu hồi đất sẽ từng bước được tháo gỡ, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và tạo sự đồng thuận trong quá trình phát triển.