Khi công nghệ hỗ trợ bảo vệ an ninh đô thị

Từ quản lý thủ công đến quản trị bằng dữ liệu số

Trong bối cảnh Hà Nội là đô thị đặc biệt với quy mô dân số hơn 8 triệu người thường trú và hàng triệu người tạm trú, học tập, làm việc mỗi ngày, yêu cầu đặt ra đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự ngày càng cao. Nếu chỉ dựa vào lực lượng tuần tra trực tiếp như trước đây sẽ khó đáp ứng yêu cầu quản lý một đô thị đang phát triển nhanh.

Những năm gần đây, cùng với việc triển khai Đề án 06 của Chính phủ, lực lượng Công an đã từng bước xây dựng nền tảng quản lý dựa trên dữ liệu số. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh điện tử VNeID trở thành nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước, phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm.

Nếu trước đây việc xác minh nhân thân, nơi cư trú hay thông tin liên quan đến một đối tượng phải qua nhiều khâu đối chiếu hồ sơ giấy, mất nhiều thời gian, thì nay nhiều dữ liệu đã được số hóa và kết nối đồng bộ. Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng chức năng có thể xác thực thông tin công dân, rà soát biến động cư trú, hỗ trợ điều tra, truy xét hoặc phát hiện các trường hợp sử dụng giấy tờ giả, giấy tờ không hợp lệ.

Thực tế cho thấy, dữ liệu dân cư đã hỗ trợ hiệu quả việc xác minh nhân thân trong nhiều vụ việc, truy tìm đối tượng truy nã, quản lý cư trú và phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Việc tích hợp thông tin trên ứng dụng VNeID cũng giúp người dân tham gia sâu hơn vào công tác bảo đảm an ninh, trật tự thông qua phản ánh hiện trường, cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.

Có thể nói, dữ liệu số đang giúp lực lượng công an “nhìn thấy” nhanh hơn, nhận diện chính xác hơn những vấn đề phát sinh trên địa bàn, từ đó chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa ngay từ cơ sở.

Mở rộng “tầm mắt” bằng camera AI và UAV

Song hành với dữ liệu dân cư là sự phát triển mạnh mẽ của các hệ thống giám sát thông minh.

Tại nhiều tuyến đường, nút giao trọng điểm của Hà Nội, camera AI không chỉ ghi nhận hình ảnh mà còn hỗ trợ nhận diện các hành vi vi phạm giao thông, phục vụ xử lý phạt nguội và điều tiết giao thông theo thời gian thực. Trong công tác điều tra, hình ảnh từ camera đã trở thành nguồn dữ liệu quan trọng giúp truy xét đối tượng, làm rõ diễn biến các vụ việc liên quan đến trộm cắp, gây rối trật tự công cộng hay tai nạn giao thông.

Điển hình là việc phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám vừa đưa vào vận hành Trung tâm Giám sát camera bảo đảm an ninh, trật tự, trật tự an toàn giao thông và trật tự đô thị đặt tại trụ sở Công an phường. Hệ thống gồm 25 camera được kết nối tập trung, giám sát các tuyến phố và khu vực trọng điểm trên địa bàn.

Điểm đáng chú ý của mô hình không nằm ở số lượng camera, mà ở cách thức kết nối và khai thác dữ liệu. Thay vì hoạt động riêng lẻ như trước, các camera của cơ quan, doanh nghiệp và người dân được liên thông, tạo thành mạng lưới giám sát đồng bộ. Nhờ đó, lực lượng chức năng có thể nhanh chóng phát hiện các hành vi lấn chiếm vỉa hè, đổ rác không đúng nơi quy định, vi phạm giao thông hoặc các dấu hiệu mất an ninh, trật tự để kịp thời xử lý.

Không dừng lại ở mặt đất, công nghệ còn mở rộng khả năng giám sát lên không trung. Từ đầu tháng 6-2026, Công an thành phố Hà Nội bắt đầu thí điểm sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) tích hợp camera và trí tuệ nhân tạo để phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự và trật tự đô thị. Hình ảnh từ UAV được truyền trực tiếp về Trung tâm Thông tin chỉ huy, giúp lực lượng chức năng theo dõi các khu vực đông dân cư, phát hiện vi phạm về trật tự đô thị hoặc những tình huống phát sinh cần xử lý kịp thời.

Hiệu quả bước đầu đã được chứng minh bằng những con số cụ thể. Chỉ trong một tuần triển khai từ ngày 1 đến 7-6, thông qua hệ thống camera AI, UAV và phản ánh của người dân, Công an Hà Nội đã phát hiện, xử lý 1.153 trường hợp vi phạm trật tự đô thị. Trong đó có 40 trường hợp được phát hiện trực tiếp từ UAV, 68 trường hợp từ hệ thống camera AI và hơn 1.000 trường hợp được ghi nhận qua hình ảnh giám sát kết hợp phản ánh của người dân tại cơ sở.

Bà Nguyễn Thị Nhung, người dân phường Tương Mai cho biết, trước đây nhiều phản ánh về trật tự đô thị hay an toàn giao thông phải qua nhiều khâu tiếp nhận, xử lý nên người dân khó theo dõi kết quả. Tuy nhiên, khi các ứng dụng số được triển khai rộng rãi, việc phản ánh hiện trường trở nên thuận tiện hơn rất nhiều.

“Chỉ cần có hình ảnh, video hoặc những bằng chứng sát thực phản ánh tồn tại về trật tự đô thị, an toàn giao thông gửi qua các ứng dụng số, lực lượng chức năng sẽ tiếp nhận và giải quyết rất nhanh, thường trong vòng 24 giờ. Thực tế, những việc tưởng như nhỏ như xe ô tô đỗ chắn lối đi, hàng quán lấn chiếm vỉa hè, vứt rác không đúng nơi quy định... khi phản ánh qua ứng dụng iHanoi đều được trả lời thỏa đáng và xử lý dứt điểm”, bà Nhung chia sẻ.

Không chỉ tiếp nhận phản ánh từ người dân, hệ thống camera AI còn giúp lực lượng chức năng chủ động phát hiện vi phạm. Thực tế tại nhiều tuyến phố trên địa bàn Hà Nội cho thấy, những điểm nóng về hàng rong, lấn chiếm vỉa hè từng tồn tại trong thời gian dài đã từng bước được xử lý. Người dân ngày càng dễ dàng bắt gặp hình ảnh những tuyến đường thông thoáng hơn, vỉa hè được trả lại cho người đi bộ nhờ sự hỗ trợ của hệ thống giám sát thông minh và việc xử lý vi phạm kịp thời của các lực lượng chức năng.

Những con số này cho thấy công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang trở thành một phần quan trọng trong mô hình quản trị đô thị hiện đại. Từ việc phát hiện vi phạm giao thông, lấn chiếm vỉa hè đến nhận diện các nguy cơ mất an ninh, trật tự, công nghệ giúp lực lượng chức năng từng bước xóa bỏ các “điểm mù” trong quản lý.

Công nghệ là công cụ, con người vẫn là trung tâm

Dù hệ thống dữ liệu, camera AI hay UAV ngày càng hiện đại, song hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào con người.

Thực tế tại Hà Nội cho thấy, các nền tảng công nghệ chỉ phát huy giá trị khi được kết nối với lực lượng công an cơ sở và sự tham gia của người dân. Hình ảnh từ camera cần có người phân tích; dữ liệu số cần được xác minh, đối chiếu; phản ánh từ người dân cần được tiếp nhận và xử lý kịp thời.

Đó cũng là lý do bên cạnh việc đầu tư công nghệ, Công an thành phố Hà Nội đang chú trọng nâng cao năng lực khai thác dữ liệu, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong toàn lực lượng. Mục tiêu không chỉ là xử lý vi phạm nhanh hơn mà còn dự báo, phòng ngừa từ sớm, từ xa các nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.

Trong hành trình xây dựng Hà Nội trở thành đô thị thông minh, công nghệ không thay thế con người nhưng đang giúp lực lượng công an làm việc hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn. Từ những dữ liệu tưởng chừng khô khan trên hệ thống đến hình ảnh ghi nhận từ camera hay UAV, tất cả đang góp phần tạo nên một môi trường sống an toàn, văn minh và hiện đại hơn cho người dân Thủ đô.